Τὰ Παρεκκλήσια

Ἡ Μονὴ Ἰβήρων ἔχει 16 παρεκκλήσια. Στὸ Καθολικὸ βρίσκονται δύο παρεκκλήσια μὲ τοιχογραφίες,  τοῦ  Ἁγίου Nικολάου καὶ   τῶν Ἁγίων Ἀρχαγγέλων. Ἐκεῖ φυλάσσονται τὰ λείψανα 165 ἁγίων καὶ  τμήματα ἀπὸ τὰ ὄργανα ποὺ χρησιμοποιήθηκαν κατὰ τὴν σταύρωση τοῦ Xριστοῦ.

Ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα 14 παρεκκλήσια  τοῦ  μοναστηριακοῦ συγκροτήματος ἀξιολογότερα εἶναι:

Πρῶτον, τῆς Παναγίας Πορταϊτίσσης μὲ ἀξιοθαύμαστο τέμπλο  τοῦ  τέλους  τοῦ  18ου  αἰῶνος καὶ περίφημες τοιχογραφίες τοῦ  17ου καὶ  18ου  αἰῶνος. Μεταξὺ τῶν Ἁγίων βλέπει ὁ ἐπισκέπτης καὶ   μορφὲς σοφῶν τῆς αρχαίας Ἑλλάδος: Σόλωνος, Σοφοκλέους, Πλάτωνος, Χίλωνος, Θουκυδίδη, Ἀριστοτέλους, Πλουτάρχου, καθὼς καὶ τῶν βασιλέων Ἀλεξάνδρου, Δαρείου κ. ἄ.

Δεύτερον, τὸ  τοῦ  Τιμίου Προδρόμου, ποὺ τὸ ἔκτισε ὁ προϊστάμενος Ἀγάπιος (1711). Καὶ σ᾽ αὐτὸ τὴν προσοχὴ  τοῦ  προσκυνητοῦ ἐλκύει τὸ θαυμάσιο ξυλόγλυπτο εἰκονοστάσιο. Στὴ Μονὴ Ἰβήρων ὑπάγονται καὶ περὶ τὰ 10 ἐξωκκλήσια, 11 καθίσματα, 3 κελλιὰ πρὸς τὴ Μονὴ Φιλόθεου, 13 πρὸς τὶς Καρυὲς καὶ  10 στὴν πρωτεύουσα  τοῦ  Ἁγίου Ὄρους.

Στὸ Παρεκκλήσιο ποὺ βρίσκεται μεταξὺ τῆς εἰσόδου τῆς Μονῆς καὶ  τοῦ  Καθολικοῦ εἶναι θησαυρισμένη ἡ περίφημη καὶ θαυματουργὴ εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς Πορταϊτίσσης. Ριγμένη στὴ θάλασσα ἀπὸ τὴν ἰδιοκτήτριά της, ποὺ ζοῦσε στὴ Νίκαια τῆς Βιθυνίας, γιὰ νὰ μὴν πέσῃ στὰ χέρια τῶν εἰκονομάχων, ἐπὶ τῆς ἐποχῆς  τοῦ  αὐτοκράτορος Θεοφίλου (9ος  αἰώνας), ἐπέπλευσε κι᾽ ἔφτασε στὴν ἀκτὴ αὐτὴ τοῦ  Ἁγίου Ὄρους. Τὴ βρῆκε ὁ ἐρημίτης Γαβριὴλ ποὺ καταγόταν ἀπὸ τὴ Γεωργία. Μετὰ τὸ θάνατό  του, ὁ ἡγούμενος τῆς Μονῆς τῶν Ἰβήρων τὴν ἔφερε στὴ Μονή, μὲ τὴν πρόθεση νὰ τὴν τοποθετήσῃ πρὸς φύλαξη στὸ Ἱερὸ Βῆμα τοῦ Καθολικοῦ. Ἡ εἰκόνα, ὅμως, ἐξαφανίστηκε. Βρέθηκε πάνω ἀπὸ τὴν κεντρικὴ πύλη τῆς Μονῆς. Οἱ μοναχοὶ τὴν τοποθέτησαν ἐκ νέου στὸ Ἱερὸ Βῆμα, ἀλλ᾽ ἡ εἰκόνα ἐμφανιζόταν στὴν πύλη, ὥσπου φωνὴ ἐξ οὐρανοῦ ἀκούστηκε νὰ λέῃ:

 «Δεν ἦρθα ἐδῶ γιὰ νὰ μὲ προστατεύσετε, ἀλλὰ γιὰ νὰ σᾶς  προστατεύσω!». 

Ἔτσι, οἱ μοναχοὶ ἔκτισαν δίπλα στὴν πόρτα τῆς Μονῆς το παρεκκλήσιο, ὅπου τοποθέτησαν μὲ εὐλάβεια τὴν εἰκόνα. Κάλυψαν τὸ πολύτιμο κειμήλιο τῆς πίστεως μὲ ἐπένδυση χρυσοῦ καὶ   ἀργύρου, τὴ στόλισαν μὲ πολύτιμους λίθους καὶ   ἀκριβὰ ἀφιερώματα καὶ ἔκτοτε ἡ Παναγία ἡ «Πορταΐτισσα», ἀπ᾽ τὸ παρεκκλήσιό της κοντὰ στὴν «πόρτα» τῆς Μονῆς, δὲν ἔπαυσε νὰ προστατεύῃ τὸ Μοναστήρι τῶν Ἰβήρων καὶ τὸ ἁγιώνυμο Ὄρος.