Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ (πρώτῃ Κυριακῇ τοῦ μηνός ᾽Ιουνίου) μνήμην ἐπιτελοῦμεν τῶν ἑκατόν πεντήκοντα ῾Αγίων καί θεοφόρων Πατέρων ἡμῶν τῶν καί συνελθόντων ἐν τῇ δευτέρᾳ Οἰκουμενικῇ ῾Αγίᾳ Συνόδῳ, συγκροτηθείσῃ ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἐν ἔτει 381, ἐπί Θεοδοσίου τοῦ Μεγάλου.
῾Ο ἑορτασμός ἐθεσπίσθη δι' ἀποφάσεως τῆς ῾Αγίας καί ῾Ιερᾶς Συνόδου κατά τήν συνεδρίαν τῆς 20ῆς Δεκεμβρίου 1980. (Πρβλ. Κώδ. Β´ 103 Διοικητικῶν Πρακτικῶν, ἔτους 1980, σ. 450-451).
῾Η ᾽Ακολουθία τῶν Πατέρων τῆς Β´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ποιηθεῖσα ὑπό Γερασίμου Μοναχοῦ Μικραγιαννανίτου, ῾Υμνογράφου τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ ᾽Εκκλησίας, ἐξεδόθη τό πρῶτον ἐν ᾽Αθήναις, ἐν ἔτει 1981.

῏Ηχος πλ. β´ – ῾Εωθινόν Ι´.

῞Οπου τελεῖται ἡ μνήμη τῶν ῾Αγίων Πατέρων τῆς Β´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἀκολουθεῖται ἡ κατωτέρω τάξις:

Τῷ Σαββάτῳ ἑσπέρας: Θ´ ΩΡΑ

᾽Απολυτίκιον: «᾽Ανελήφθης ἐν δόξῃ...».
Κοντάκιον: «Τήν ὑπέρ ἡμῶν πληρώσας οἰκονομίαν...».
᾽Απόλυσις: Μικρά, τῆς ῾Εορτῆς

ΕΣΠΕΡΙΝΟΣ

Προοιμιακός – Ψαλτήριον

Εἰς τό· «Κύριε, ἐκέκραξα...».
῾Εσπέρια: 1.– 3 Στιχηρά ᾽Αναστάσιμα· «Νίκην ἔχων, Χριστέ... – Σήμερον ὁ Χριστός... – Σέ, Κύριε, τόν ὄντα...». 2.– 3 Στιχηρά ᾽Ιδιόμελα τῆς ᾽Αναλήψεως· «῾Ο Κύριος ἀνελήφθη εἰς οὐρανούς... – Κύριε, τῇ σῇ ᾽Αναλήψει... – ᾽Εν τοῖς ὄρεσι τοῖς ἁγίοις...» 3.– 2 Στιχηρά Προσόμοια τῶν Πατέρων τῆς Α´ Συνόδου· «᾽Εκ γαστρός ἐτέχθης πρό ἑωσφόρου... – Τίς σου τόν χιτῶνα...», καί 4. – 2 Στιχηρά Προσόμοια τῶν Πατέρων τῆς Β´ Συνόδου· «Οὐρανόθεν δεξάμενοι... – ῾Ως τοῦ Πνεύματος ὄργανα...».
Δόξα: Τό ᾽Ιδιόμελον τῶν Πατέρων της Α´ Συνόδου· «Τάς μυστικάς σήμερον...». Καί νῦν: Τό α´ Θεοτοκίον τοῦ ἤχου· «Τίς μή μακαρίσει σε...».
Εἴσοδος: «Φῶς ἱλαρόν...», τό Προκείμενον τῆς ἡμέρας καί τά ᾽Αναγνώσματα τῶν Πατέρων.
᾽Απόστιχα: Τό ᾽Αναστάσιμον Στιχηρόν· «Τήν ᾽Ανάστασίν Σου...» καί τά κατ' ᾽Αλφάβητον τοῦ ἤχου· «Πύλας συντρίψας χαλκᾶς... – ῾Ρεύσεως ἡμᾶς τῆς πάλαι... – Σταυρωθείς ὡς ἠβουλήθης...».
Δόξα: Τό ᾽Ιδιόμελον τῶν Πατέρων τῆς Β´ Συνόδου· «Τήν ῥομφαίαν τοῦ Πνεύματος...».
Καί νῦν: Τό ᾽Ιδιόμελον τῆς ῾Εορτῆς· «Κύριε, τό μυστήριον...».
Τρισάγιον.
᾽Απολυτίκια: 1.– Τό ᾽Αναστάσιμον: «᾽Αγγελικαί δυνάμεις...». 2.– Τῶν Πατέρων τῆς Α´ Συνόδου· «῾Υπερδεδοξασμένος εἶ...». 3.– Δόξα, τό τῶν Πατέρων τῆς Β´ Συνόδου· «Τῆς δευτέρας Συνόδου ὑποφῆται καί σύνεδροι...» καί 4. – Καί νῦν, τῆς ῾Εορτῆς· «᾽Ανελήφθης ἐν δόξῃ...».
᾽Απόλυσις: «῾Ο ἀναστάς ἐκ νεκρῶν καί ἐν δόξῃ ἀναληφθείς ἀφ' ἡμῶν εἰς τούς οὐρανούς Χριστός ὁ ἀληθινός Θεός...».

Τῇ Κυριακῇ πρωΐ: ΜΕΣΟΝΥΚΤΙΚΟΝ

Μετά τόν Ν´ Ψαλμόν, ὁ Τριαδικός Κανών· «Τρεῖς ὑποστάσεις ὑμνοῦμεν...». Τό διά τήν Λιτήν τῶν Πατέρων τῆς Β´ Συνόδου 4 ᾽Ιδιόμελα· «῾Ως θαυμαστή ὑμῶν ἡ συνέλευσις...» κτλ. Τό διά τήν Λιτήν τῶν Πατέρων τῆς Α´ Συνόδου Δόξα· «᾽Αποστολικῶν παραδόσεων...». Καί νῦν, τῆς ῾Εορτῆς· «Κύριε, τῆς οἰκονομίας πληρώσας...». Τά Τριαδικά· «῎Αξιόν ἐστιν...». Τρισάγιον καί τό ᾽Απολυτίκιον τῶν Πατέρων τῆς Α´ Συνόδου· «῾Υπερδεδοξασμένος εἶ...».

Σημείωσις: Εἰς τήν τυπικήν διάταξιν τῆς ἡμέρας ΤΜΕ σ. 386 § 42, προβλέπεται τό ᾽Απολυτίκιον τῶν Πατέρων, εἰς τήν Προθεωρίαν ὅμως (αὐτόθι σ. 15-16, 17) ὁρίζεται τό τῆς ῾Εορτῆς ᾽Απολυτίκιον ὡς κατακλείς τοῦ Μεσονυκτικοῦ. Πρόκειται περί μιᾶς ἀκόμη ἀντιφάσεως τοῦ Τυπικοῦ.

ΟΡΘΡΟΣ

῾Εξάψαλμος.
Εἰς τό· «Θεός Κύριος...». ᾽Απολυτίκια: Τά τοῦ ῾Εσπερινοῦ.
Καθίσματα: Τά ᾽Αναστάσιμα τῆς α´ καί β´ Στιχολογίας μετά τῶν Θεοτοκίων αὐτῶν.
Τά Εὐλογητάρια – ἡ ῾Υπακοή – οἱ ᾽Αναβαθμοί καί τό Προκείμενον τοῦ ἤχου.
Κανόνες: 1.– ῾Ο ᾽Αναστάσιμος· «῾Ως ἐν ἠπείρῳ πεζεύσας...», μετά τῶν Εἱρμῶν αὐτοῦ. 2.– Τῆς ῾Εορτῆς· «῎ᾼσωμεν πάντες λαοί...». 3.– Τῶν Πατέρων τῆς Α´ Συνόδου· «Τήν τῶν ῾Αγίων Πατέρων...» καί 4. – ῾Ο τῶν Πατέρων τῆς Β´ Συνόδου· «Τριάς ὑπερούσιε...».
᾽Από γ´ ᾽ῼδῆς·
Κοντάκιον καί Οἶκος τῶν Πατέρων τῆς Β´ Συνόδου καί τά·
Μεσῴδια Καθίσματα: 1.– Τῶν Πατέρων τῆς Α´ Συνόδου· «Φωστῆρες ὑπέρλαμπροι...». 2.– Δόξα, τῶν Πατέρων τῆς Β´ Συνόδου· «Τῶν ῾Αγίων Πατέρων τήν θείαν Σύνοδον...» καί 3.– Καί νῦν, τῆς ῾Εορτῆς· «῾Ο ἀνελθών εἰς οὐρανούς μετά δόξης...».
᾽Αφ' ς´ ᾽ῼδῆς·
Κοντάκιον – Οἶκος: Τῶν Πατέρων τῆς Α´ Συνόδου.
Συναξάριον: Τῆς ἡμέρας ἐκ τοῦ Μηναίου, τό ῾Υπόμνημα τοῦ Πεντηκοσταρίου καί τό τῶν Πατέρων τῆς Β´ Συνόδου ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας φυλλάδος.
Καταβασίαι: «Θείῳ καλυφθείς...».
Εὐαγγέλιον ῎Ορθρου: Τό Ι´ ῾Εωθινόν· «᾽Εφανέρωσεν ἑαυτόν ὁ ᾽Ιησοῦς...», κτλ.
῾Η Τιμιωτέρα.
Εἱρμός θ´ ᾽ῼδῆς: «Χαίροις, ἄνασσα...».
«῞Αγιος Κύριος...»..
᾽Εξαποστειλάρια: 1.– Τό Ι´ ᾽Αναστάσιμον· «Τιβεριάδος θάλασσα...». 2.– Τῶν Πατέρων τῆς Α´ Συνόδου· «Πατέρων θείων σήμερον...». 3. Τῶν Πατέρων τῆς Β´ Συνόδου· «Οἱ τήν δευτέραν Σύνοδον...». 4. – Τῆς ῾Εορτῆς· «Τῶν Μαθητῶν ὁρώντων Σε...».
Αἶνοι: 1.– Τά 4 ᾽Αναστάσιμα Στιχηρά· «῾Ο Σταυρός σου, Κύριε... – ῾Η ταφή σου, Δέσποτα... – Σύν Πατρί καί Πνεύματι...– Τριήμερος ἀνέστης...». 2.– 2 Στιχηρά Προσόμοια τῶν Πατέρων τῆς Α´ Συνόδου· «῞Ολην συγκροτήσαντες... – ῞Ολην εἰσδεξάμενοι...», καί 3.– 2 Στιχηρά Προσόμοια τῶν Πατέρων τῆς Β´ Συνόδου· «Τούς τῆς δευτέρας Συνόδου Πατέρας μέλψωμεν... – ῾Οδηγηθέντες Πατέρες ὑπό τοῦ Πνεύματος...», μετά στίχων τά δύο τελευταῖα· α. – «Εὐλογητός εἶ, Κύριε, ὁ Θεός τῶν Πατέρων ἡμῶν», καί β. –«Συναγάγετε αὐτῷ τούς ῾Οσίους αὐτοῦ».
Δόξα: Τό ᾽Ιδιόμελον τῶν Πατέρων τῆς Α´ Συνόδου· «Τῶν ῾Αγίων Πατέρων ὁ χορός...».
Καί νῦν: «῾Υπερευλογημένη...».
Δοξολογία: Μεγάλη.
«Σήμερον σωτηρία...».

ΕΙΣ ΤΗΝ Θ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΝ

᾽Αντίφωνα: Τῆς ῾Εορτῆς μετ' ἐφυμνίων εἰς μέν τό β´· «Σῶσον ἡμᾶς... ῾Ο ἐν δόξῃ ἀναληφθείς...», εἰς δέ τό γ´· «᾽Ανελήφθης ἐν δόξῃ...».
Εἴσοδος.
Εἰσοδικόν: «Δεῦτε προσκυνήσωμεν... ὁ ἀναστάς...».
Μετά τήν Εἴσοδον.
᾽Απολυτίκια: 1.– Τό ᾽Αναστάσιμον· «᾽Αγγελικαί δυνάμεις...». 2.– Τῆς ῾Εορτῆς· «᾽Ανελήφθης ἐν δόξῃ...». 3.– Τῶν Πατέρων τῆς Α´ Συνόδου· «῾Υπερδεδοξασμένος εἶ...». 4.– Τῶν Πατέρων τῆς Β´ Συνόδου «Τῆς δευτέρας Συνόδου ὑποφῆται καί σύνεδροι...» καί 5.– Τοῦ Ναοῦ.
Κοντάκιον: Τῆς ῾Εορτῆς· «Τήν ὑπέρ ἡμῶν πληρώσας οἰκονομίαν...».
Τρισάγιον.
᾽Απόστολος:Κυριακῆς ζ´ Πράξεων· «῎Εκρινεν Παῦλος παραπλεῦσαι...» (Πράξ. κ´ 16-18, 28-36).
Εὐαγγέλιον: Κυριακῆς τῶν ἁγίων Πατέρων· «᾽Επάρας ὁ ᾽Ιησοῦς τούς ὀφθαλμούς...» (᾽Ιω. ιζ´ 1-13).
Εἰς τό ᾽Εξαιρέτως: «῎Αξιόν ἐστιν...».
Κοινωνικόν: «Αἰνεῖτε...».
«᾽Ανελήφθης ἐν δόξῃ...», κτλ.
᾽Απόλυσις: ῾Η τοῦ ῾Εσπερινοῦ.
῞Οπου δέν ἑορτάζεται ἡ μνήμη τῶν ῾Αγίων Πατέρων τῆς Β´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἀκολουθεῖται ἡ κατωτέρω τάξις:

Τῷ Σαββάτῳ ἑσπέρας: Θ´ ΩΡΑ

᾽Απολυτίκια: «᾽Ανελήφθης ἐν δόξῃ...».
Κοντάκιον: «Τήν ὑπέρ ἡμῶν πληρώσας...».
᾽Απόλυσις: Μικρά, τῆς ῾Εορτῆς.

ΕΣΠΕΡΙΝΟΣ

Προοιμιακός – Ψαλτήριον.
Εἰς τό· «Κύριε, ἐκέκραξα...».
῾Εσπέρια: 1.– 3 Στιχηρά ᾽Αναστάσιμα· «Νίκην ἔχων, Χριστέ... – Σήμερον ὁ Χριστός... – Σέ, Κύριε, τόν ὄντα...». 2.– 3 Στιχηρά ᾽Ιδιόμελα τῆς ᾽Αναλήψεως· «῾Ο Κύριος ἀνελήφθη εἰς οὐρανούς... – Κύριε, τῇ σῇ ᾽Αναλήψει... – ᾽Εν τοῖς ὄρεσι τοῖς ἁγίοις...» 3.– 4 Στιχηρά Προσόμοια τῶν Πατέρων· «᾽Εκ γαστρός ἐτέχθης πρό ἑωσφόρου... – Τίς σου τόν χιτῶνα... – Κρημνῷ περιπίπτει... – ῎Αρειος ὁ ἄφρων...».
Δόξα: Τό ᾽Ιδιόμελον τῶν Πατέρων· «Τάς μυστικάς σήμερον...».
Καί νῦν: Τό α´ Θεοτοκίον τοῦ ἤχου· «Τίς μή μακαρίσει σε...».
Εἴσοδος: «Φῶς ἱλαρόν...», τό Προκείμενον τῆς ἡμέρας καί τά ᾽Αναγνώσματα.
᾽Απόστιχα: Τό ᾽Αναστάσιμον Στιχηρόν· «Τήν ᾽Ανάστασίν Σου...» καί τά κατ' ᾽Αλφάβητον τοῦ ἤχου· «Πύλας συντρίψας χαλκᾶς... – ῾Ρεύσεως ἡμᾶς τῆς πάλαι... – Σταυρωθείς ὡς ἠβουλήθης...».
Δόξα: Τό ᾽Ιδιόμελον τῶν Πατέρων· «Τήν ἐτήσιον μνήμην...».
Καί νῦν: Τό ᾽Ιδιόμελον τῆς ῾Εορτῆς· «Κύριε, τό μυστήριον...».
Τρισάγιον.
᾽Απολυτίκια: 1.– Τό ᾽Αναστάσιμον: «᾽Αγγελικαί δυνάμεις...». 2.– Δόξα, τῶν Πατέρων· «῾Υπερδεδοξασμένος εἶ...». 3.– Καί νῦν, τῆς ῾Εορτῆς· «᾽Ανελήφθης ἐν δόξῃ...».
᾽Απόλυσις: «῾Ο ἀναστάς ἐκ νεκρῶν καί ἐν δόξῃ ἀναληφθείς ἀφ' ἡμῶν εἰς τούς οὐρανούς Χριστός ὁ ἀληθινός Θεός...».

Τῇ Κυριακῇ πρωΐ: ΜΕΣΟΝΥΚΤΙΚΟΝ

Μετά τόν Ν´ Ψαλμόν, ὁ Τριαδικός Κανών· «Τρεῖς ὑποστάσεις ὑμνοῦμεν...», τό διά τήν Λιτήν τῶν Πατέρων Δόξα· «᾽Αποστολικῶν παραδόσεων...». Καί νῦν, τῆς ῾Εορτῆς· «Κύριε, τῆς οἰκονομίας πληρώσας...». Τά Τριαδικά· «῎Αξιόν ἐστιν...». Τρισάγιον καί τό ᾽Απολυτίκιον τῶν Πατέρων· «῾Υπερδεδοξασμένος εἶ...»84.

ΟΡΘΡΟΣ

῾Εξάψαλμος.
Εἰς τό· «Θεός Κύριος...».
᾽Απολυτίκια: Τά τοῦ ῾Εσπερινοῦ.
Καθίσματα: Τά ᾽Αναστάσιμα τῆς α´ καί β´ Στιχολογίας μετά τῶν Θεοτοκίων αὐτῶν.
Τά Εὐλογητάρια – ἡ ῾Υπακοή – οἱ ᾽Αναβαθμοί καί τό Προκείμενον τοῦ ἤχου.
Κανόνες: 1.– ῾Ο ᾽Αναστάσιμος· «῾Ως ἐν ἠπείρῳ πεζεύσας...», μετά τῶν Εἱρμῶν αὐτοῦ. 2.– Τῆς ῾Εορτῆς· «῎ᾼσωμεν πάντες λαοί...». 3.– Τῶν Πατέρων· «Τήν τῶν ῾Αγίων Πατέρων...».
᾽Από γ´ ᾽ῼδῆς·
Τό Κοντάκιον τῆς ῾Εορτῆς καί τά·
Μεσῴδια Καθίσματα: 1.– Τῶν Πατέρων· «Φωστῆρες ὑπέρλαμπροι...». 2.– Δόξα· «Τῶν Νικαέων ἡ λαμπρά πόλις...». 3.– Καί νῦν, τῆς ῾Εορτῆς· «῾Ο ἀνελθών εἰς οὐρανούς μετά δόξης...».
᾽Αφ' ς´ ᾽ῼδῆς·
Κοντάκιον – Οἶκος: Τῶν Πατέρων.
Συναξάριον: Τῆς ἡμέρας ἐκ τοῦ Μηναίου καί τό ῾Υπόμνημα τοῦ Πεντηκοσταρίου.
Καταβασίαι: «Θείῳ καλυφθείς...».
Εὐαγγέλιον ῎Ορθρου: Τό Ι´ ῾Εωθινόν· «᾽Εφανέρωσεν ἑαυτόν ὁ ᾽Ιησοῦς...», κτλ.
῾Η Τιμιωτέρα.
Εἱρμός θ´ ᾽ῼδῆς: «Χαίροις, ἄνασσα...».
«῞Αγιος Κύριος...»..
᾽Εξαποστειλάρια: 1.– Τό Ι´ ᾽Αναστάσιμον· «Τιβεριάδος θάλασσα...». 2.– Τῶν Πατέρων· «Πατέρων θείων σήμερον...». 3. Τῆς ῾Εορτῆς· «Τῶν Μαθητῶν ὁρώντων Σε...».
Αἶνοι: 1.– Τά 4 ᾽Αναστάσιμα Στιχηρά· «῾Ο Σταυρός σου, Κύριε... – ῾Η ταφή σου, Δέσποτα... – Σύν Πατρί καί Πνεύματι...– Τριήμερος ἀνέστης...». 2.– Τά 3 Στιχηρά Προσόμοια τῶν Πατέρων· «῞Ολην συγκροτήσαντες... – ῞Ολην εἰσδεξάμενοι... – ῞Ολην συλλεξάμενοι...», εἰς 4, τό πρῶτον δίς. Τά δύο τελευταῖα εἰς τούς πρό αὐτῶν στίχους.
Δόξα: Τό ᾽Ιδιόμελον τῶν Πατέρων· «Τῶν ῾Αγίων Πατέρων ὁ χορός...».
Καί νῦν: «῾Υπερευλογημένη...».
Δοξολογία: Μεγάλη.
«Σήμερον σωτηρία...».

ΕΙΣ ΤΗΝ Θ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΝ

᾽Αντίφωνα: Τῆς ῾Εορτῆς μετ' ἐφυμνίων εἰς μέν τό β´· «Σῶσον ἡμᾶς... ῾Ο ἐν δόξῃ ἀναληφθείς...», εἰς δέ τό γ´· «᾽Ανελήφθης ἐν δόξῃ...».
Εἴσοδος.
Εἰσοδικόν: «Δεῦτε προσκυνήσωμεν... ὁ ἀναστάς...».
Μετά τήν Εἴσοδον.
᾽Απολυτίκια: 1.– Τό ᾽Αναστάσιμον· «᾽Αγγελικαί δυνάμεις...». 2.– Τῆς ῾Εορτῆς· «᾽Ανελήφθης ἐν δόξῃ...». 3.– Τῶν Πατέρων· «῾Υπερδεδοξασμένος εἶ...». 4.– Τοῦ Ναοῦ.
Κοντάκιον: Τῆς ῾Εορτῆς· «Τήν ὑπέρ ἡμῶν πληρώσας οἰκονομίαν...».
Τρισάγιον.
᾽Απόστολος:Κυριακῆς ζ´ Πράξεων· «῎Εκρινεν Παῦλος παραπλεῦσαι...» (Πράξ. κ´ 16-18, 28-36).
Εὐαγγέλιον: Κυριακῆς τῶν ἁγίων Πατέρων· «᾽Επάρας ὁ ᾽Ιησοῦς τούς ὀφθαλμούς...» (᾽Ιω. ιζ´ 1-13).
Εἰς τό ᾽Εξαιρέτως: «῎Αξιόν ἐστιν...».
Κοινωνικόν: «Αἰνεῖτε...».
«᾽Ανελήφθης ἐν δόξῃ...», κτλ.
᾽Απόλυσις: ῾Η τοῦ ῾Εσπερινοῦ.
Τῷ ἑσπέρας: ῾Η ἀπόδοσις τῆς ῾Εορτῆς τῶν ῾Αγίων Πατέρων.
῾Η ᾽Ακολουθία ψάλλεται ὡς διαλαμβάνεται ἐν τῷ Πεντηκοσταρίῳ.