῎Αρχεται ἡ ῾Αγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή.
Αἱ καθ' ἡμέραν ᾽Ακολουθίαι κατά τήν διάρκειαν τῆς ῾Αγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς τελοῦνται συμφώνως πρός τήν εἰς τό Τυπικόν τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ ᾽Εκκλησίας ἐκτιθεμένην τάξιν, σ. 325 κ.ἑξ. § 18 κ.ἑξ.

ΟΡΘΡΟΣ

Καταλιμπάνεται τό Μεσονυκτικόν. ῾Ο ῾Ιερεύς λέγει· «Εὐλογητός ὁ Θεός...» θυμιῶν σταυροειδῶς τήν ῾Αγίαν Τράπεζαν. Τρισάγιον. «῞Οτι Σοῦ ἐστιν...». «Κύριε, ἐλέησον» (ιβ´). «Δόξα τῇ ἁγίᾳ καί ὁμοουσίῳ...».
[Σημείωσις: ῾Η τάξις αὐτή τηρεῖται μόνον σήμερον. Τάς ἄλλας ἡμέρας τελοῦνται τό Μεσονυκτικόν καί ἡ ἔναρξις τοῦ ῎Ορθρου, ὡς ἀναγράφονται ἐν τῷ ῾Ωρολογίῳ.]

῾Εξάψαλμος, τά Εἰρηνικά καί ἡ ἐκφώνησις· «῞Οτι πρέπει Σοι...».
Εὐθύς τό ᾽Αλληλουϊάριον εἰς τόν ἦχον τῆς ἑβδομάδος (Α´ ἑβδομάς τῶν Νηστειῶν ἦχος δ´) τετράκις μετά τῶν πρό αὐτοῦ στίχων, ὡς ἐν τῷ ῾Ωρολογίῳ. ᾽Ακολούθως ψάλλονται οἱ Τριαδικοί ὕμνοι (ὅρα τούτους εἰς τό ῾Ωρολόγιον ἤ εἰς τό τέλος τοῦ Τριῳδίου) τοῦ ἤχου τῆς ἑβδομάδος. «Τόν ἄναρχόν σου Πατέρα...». Δόξα· «῾Ως αἱ τάξεις νῦν τῶν ᾽Αγγέλων...», Καί νῦν, «Τῶν νοερῶν σου λειτουργῶν...» [1].
Εἶτα μικρά Συναπτή καί ἐκφώνησις· «῞Οτι σόν τό κράτος...».
Καθίσματα: Μετά τήν ἐκφώνησιν, τά Κατανυκτικά Καθίσματα τῆς α´ Στιχολογίας τοῦ ἤχου (ὅρα ταῦτα εἰς τό τέλος τοῦ Τριῳδίου), ἐξ ὧν τό β´ μετά τοῦ οἰκείου στίχου [2], καί τό γ´ Δόξα, Καί νῦν, τό Θεοτοκίον ἤ Σταυροθεοτοκίον (Τετάρτη καί Παρασκευή), καί τά τῆς ἡμέρας τῆς β´ Στιχολογίας· «Τῆς νηστείας τῇ θείᾳ ἀπαρχῇ...». Δόξα, Καί νῦν· «Εὐσπλαγχνίας ὑπάρχουσα πηγή....», καί τά τῆς γ´ Στιχολογίας· «Τήν πάνσεπτον ἐγκράτειαν...», Δόξα, Καί νῦν, «Τήν ἄμαχον πρεσβείαν σου...».

῾Ο Ν´ Ψαλμός (χῦμα). «Σῶσον ὁ Θεός τόν λαόν σου...», «Κύριε, ἐλέησον» (ιβ´) καί ἡ ἐκφώνησις· «᾽Ελέει καί οἰκτιρμοῖς...», καί εὐθύς ἡ Στιχολογία τῶν ἐννέα ᾽ῼδῶν [3].
Κανόνες: τοῦ Μηναίου καί τοῦ Τριῳδίου ἄνευ στίχων.
᾽Από γ´ ᾽ῼδῆς, ὁ Εἱρμός τῆς τοῦ Τριῳδίου α´ ᾽ῼδῆς. Αἴτησις καί ἐκφώνησις· «῞Οτι Σύ εἶ ὁ Θεός ἡμῶν...» καί τό Μεσῴδιον Κάθισμα τοῦ Μηναίου μετά τοῦ Θεοτοκίου (διά τήν Τετάρτην καί Παρασκευήν Σταυροθεοτοκίον).
᾽Αφ' ς´ ᾽ῼδῆς τοῦ Κανόνος τοῦ Μηναίου ὁ Εἱρμός. Αἴτησις καί ἐκφώνησις· «Σύ γάρ εἶ ὁ Βασιλεύς...», τό Μαρτυρικόν τοῦ ἤχου (ὅρα εἰς τό τέλος τοῦ Τριῳδίου). Τό Συναξάριον.
῾Ο Εἱρμός τῆς η´ ᾽ῼδῆς τοῦ β´ Τριῳδίου μετά τοῦ· «Αἰνοῦμεν, εὐλογοῦμεν...», καί στιχολογεῖται ἡ Τιμιωτέρα. ῾Ο Εἱρμός τῆς θ´ ᾽ῼδῆς τοῦ β´ Τριῳδίου καί εὐθύς τό· «῎Αξιόν ἐστιν...».
Αἴτησις καί ἐκφώνησις· «῞Οτι Σέ αἰνοῦσι...». Τό Φωταγωγικόν τοῦ τυχόντος ἤχου τῆς ἑβδομάδος· διά τήν παροῦσαν ἑβδομάδα· «῾Ο τό φῶς ἀνατέλλων...» (ἡ συμπλήρωσις τῶν φωταγωγικῶν γίνεται, ὡς καί ἡ τῶν Τριαδικῶν ὕμνων, πρβλ. [1]).
«Σοί δόξα πρέπει...».
῾Η Δοξολογία (χῦμα).
«Πληρώσωμεν τήν ἑωθινήν...» κτλ., ὡς συνήθως.
Εἰς τά ᾽Απόστιχα· τό ᾽Ιδιόμελον τοῦ Τριῳδίου· «᾽Ελήλυθεν ἡ νηστεία...» (ἐπαναλαμβάνεται τό αὐτό μετά τοῦ στίχου· «᾽Ενεπλήσθημεν τό πρωΐ τοῦ ἐλέους σου, Κύριε...»), τό Μαρτυρικόν μετά τοῦ στίχου· «Καί ἔστω ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ...», Δόξα, Καί νῦν, τό Θεοτοκίον· «Σέ τήν τοῦ Θεοῦ Μητέρα...» (διά τήν Τετάρτην καί Παρασκευήν τό Σταυροθεοτοκίον).
«᾽Αγαθόν τό ἐξομολογεῖσθαι...».
Τρισάγιον. ᾽Απολυτίκιον· «᾽Εν τῷ ναῷ ἑστῶτες...».
«Κύριε, ἐλέησον» (μ´). Δόξα, Καί νῦν, «Τήν Τιμιωτέραν... ᾽Εν ὀνόματι Κυρίου...».
«῾Ο ὤν εὐλογητός... ᾽Επουράνιε Βασιλεῦ...».
Eὐθύς· «Δεῦτε προσκυνήσωμεν...», καί ἀναγινώσκονται αἱ ῟Ωραι.

ΑΙ ΩΡΑΙ

Εἰς τήν Θ´ ῞Ωραν, μετά τό τροπάριον· «Βλέπων ὁ λῃστής...» κτλ., τό· «Κύριε, ἐλέησον» (μ´). Δόξα, Καί νῦν, «Τήν Τιμιωτέραν... Δι' εὐχῶν...», τάς γ´ μεγάλας μετανοίας μετά τῶν εὐχῶν καί εὐθύς οἱ Μακαρισμοί. Εἶτα τά τροπάρια· «Χορός ὁ ἐπουράνιος...» κτλ., τό· «Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν...». «῎Ανες, ἄφες...». «Πάτερ ἡμῶν...», «῞Οτι Σοῦ ἐστιν...», καί ἀναγιγνώσκονται τά Κοντάκια· «᾽Επί τοῦ ὄρους μετεμορφώθης...», τῆς ἡμέρας [4], τοῦ ῾Αγίου τοῦ Ναοῦ. Τό Μαρτυρικόν τοῦ ἤχου τῆς ἡμέρας τό πρό τοῦ Συναξαρίου ἀναγνωσθέν. Δόξα, τό Νεκρώσιμον. «Μετά τῶν ῾Αγίων...». Καί νῦν, Θεοτοκίον· «Προστασία τῶν χριστιανῶν...». «Κύριε, ἐλέησον» (μ´), «῾Ο ἐν παντί καιρῷ...». «Κύριε, ἐλέησον» (γ´). Δόξα, Καί νῦν, «Τήν Τιμιωτέραν...». «῾Ο Θεός, οἰκτειρῆσαι ἡμᾶς...», τάς τρεῖς μεγάλας μετανοίας, τήν εὐχήν τοῦ ῾Αγίου ᾽Εφραίμ καί ἄρχεται ὁ ῾Εσπερινός.

ΕΣΠΕΡΙΝΟΣ

῾Ο Προοιμιακός.
Τά Εἰρηνικά. Εἰς τό· «Κύριε, ἐκέκραξα...», Στιχηρά Προσόμοια τοῦ Τριῳδίου 3, καί τοῦ Μηναίου 3. Δόξα, Καί νῦν, Προσόμοιον Θεοτοκίον τοῦ Μηναίου (Τρίτην καί Πέμπτην τό Σταυροθεοτοκίον καί τήν Παρασκευήν τό α´ Θεοτοκίον τοῦ ἤχου). «Φῶς ἱλαρόν...». «῾Εσπέρας». Τά ᾽Αναγνώσματα μετά τῶν Προκειμένων καί τῶν στίχων, ὡς ἐν τῷ Τριῳδίῳ. «Καταξίωσον...». «Πληρώσωμεν τήν ἑσπερινήν δέησιν...», κτλ. Εἰς τά ᾽Απόστιχα· τό ᾽Ιδιόμελον τοῦ Τριῳδίου (δίς), τό Μαρτυρικόν, μετά τῶν στίχων αὐτῶν· «Πρός σέ ᾖρα τούς ὀφθαλμούς μου...» καί· «᾽Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε...». Δόξα, Καί νῦν, Θεοτοκίον. «Νῦν ἀπολύεις...». Τρισάγιον. Τά τροπάρια· «Θεοτόκε Παρθένε...», «Βαπτιστά τοῦ Χριστοῦ...», Δόξα, «῾Ικετεύσατε ὑπέρ ἡμῶν...», Καί νῦν, «῾Υπό τήν σήν εὐσπλαγχνίαν...». «Κύριε, ἐλέησον» (μ´). Δόξα, Καί νῦν, «Τήν Τιμιωτέραν...», «῾Ο ὤν εὐλογητός...», τήν εὐχήν· «᾽Επουράνιε Βασιλεῦ...», τάς τρεῖς μεγάλας μετανοίας, τήν εὐχήν τοῦ ῾Αγίου ᾽Εφραίμ. Τρισάγιον. «῞Οτι Σοῦ ἐστιν...». «Κύριε, ἐλέησον» (ιβ´), καί τήν εὐχήν· «Παναγία Τριάς...». «Εἴη τό ὄνομα Κυρίου...», ἐκ γ´, ἀναγινώσκεται ὁ 33ος Ψαλμός καί ᾽Απόλυσις.

Τῷ ἑσπέρας: ΜΕΓΑ ΑΠΟΔΕΙΠΝΟΝ

Τό Μέγα ᾽Απόδειπνον ψάλλεται κατά τήν ἐν τῷ ῾Ωρολογίῳ τάξιν. Μετά τό· «Εὐλογητός ὁ Θεός...», «Βασιλεῦ οὐράνιε...», Τρισάγιον κτλ. «Δεῦτε προσκυνήσωμεν...» (γ´), καί ἀρχόμεθα τῆς ἀναγνώσεως τῶν Ψαλμῶν ἀπό τοῦ δ´ Ψαλμοῦ· «᾽Εν τῷ ἐπικαλεῖσθαί με εἰσήκουσάς μου ὁ Θεός...». Μετά τήν Δοξολογίαν ψάλλεται διά τήν σήμερον τμῆμα τοῦ Μεγάλου Κανόνος, τό ἐν τῷ Τριῳδίῳ μετά στίχου. «᾽Ελέησόν με, ὁ Θεός, ἐλέησόν με». Εἰς τό τέλος τῆς ς´ ᾽ῼδῆς ψάλλεται ἐμμελῶς τό Κοντάκιον· «Ψυχή μου, ψυχή μου...», καί εἰς τό τέλος τῆς θ´ ᾽ῼδῆς ἐπαναλαμβάνεται ἐμμελῶς ὁ Εἱρμός αὐτῆς· «᾽Ασπόρου συλλήψεως...». Τρισάγιον. Τό Τροπάριον· «Κύριε τῶν δυνάμεων...» μετά τῶν στίχων τοῦ 150οῦ Ψαλμοῦ, καί ἐν συνεχείᾳ ἡ λοιπή ᾽Ακολουθία τοῦ Μεγάλου ᾽Αποδείπνου. Μετά τό· «Τήν πᾶσαν ἐλπίδα μου...», τό Εὐαγγέλιον τῆς Παννυχίδος τῆς Δευτέρας τῆς Α´ ἑβδομάδος τῶν Νηστειῶν· «Εἶπεν ὁ Κύριος· βλέπετε μή πλανηθῆτε...» (Λουκ. κα´ 8-36). Εὐθύς· «Εἰρήνη πᾶσι... – Τάς κεφαλάς ἡμῶν... – Δέσποτα Πολυέλεε...», καί τήν δέησιν· «Εὐξώμεθα...». Τό· «Πάντων προστατεύεις...»[5], παρέχεται συγχώρησις καί τό· «Δι' εὐχῶν...».



Σημειώσεις:
[1] Μετά τό· «῞Αγιος, ῞Αγιος, ῞Αγιος εἶ ὁ Θεός...», ἕκαστος ὕμνος συμπληρώνεται ὡς ἑξῆς:
Διά τόν (α´) τήν Δευτέραν· «προστασίαις τῶν ᾽Ασωμάτων σῶσον ἡμᾶς», τήν Τρίτην· «πρεσβείαις τοῦ Προδρόμου σῶσον ἡμᾶς», τήν Τετάρτην· «δυνάμει τοῦ Σταυροῦ Σου σῶσον ἡμᾶς», τήν Πέμπτην· «πρεσβείαις τῶν ᾽Αποστόλων καί τοῦ ῾Ιεράρχου σῶσον ἡμᾶς», καί τήν Παρασκευήν πάλιν· «δυνάμει τοῦ Σταυροῦ Σου σῶσον ἡμᾶς».
Διά τόν (β´) ὅταν ὁ Ναός τιμᾶται ἐπ' ὀνόματι ῾Αγίου ἤ ῾Αγίας τότε· «πρεσβείαις τοῦ ῾Αγίου (ἤ ῾Αγίων ἤ ῾Αγίας ἤ ῾Οσίου ἤ ῾Οσίας κτλ.), σῶσον ἡμᾶς», ἀναλόγως τῆς προσωνυμίας τοῦ ῾Αγίου τοῦ Ναοῦ. Εἰς περιπτώσεις κατά τάς ὁποίας ὁ Ναός τιμᾶται ἐπ' ὀνόματι γεγονότος ἐκ τοῦ Δεσποτικοῦ ἤ Θεομητορικοῦ κύκλου τότε ἐπαναλαμβάνεται ἡ κατακλείς τοῦ α´ ὕμνου.
Διά τόν (γ´) ἡ συμπλήρωσις πάντοτε διά τοῦ· «διά τῆς Θεοτόκου σῶσον ἡμᾶς».

[2] Οἱ στίχοι τοῦ β´ Κατανυκτικοῦ Καθίσματος τοῦ ἤχου τῆς α´ Στιχολογίας εἶναι οἱ ἑξῆς: τῇ Δευτέρᾳ καί Τρίτῃ· «Κύριε , μή τῷ θυμῷ σου ἐλέγξῃς με, μηδέ τῇ ὀργῇ σου παιδεύσῃς με» (Ψαλμ. 6,2). Τῇ Τετάρτῃ καί Παρασκευῇ· «῾Υψοῦτε Κύριον τόν Θεόν ἡμῶν, καί προσκυνεῖτε τῷ ὑποποδίῳ τῶν ποδῶν αὐτοῦ, ὅτι ἅγιός ἐστι» (Ψαλμ. 8,5). Τῇ Πέμπτῃ· «Εἰς πᾶσαν τήν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν καί εἰς τά πέρατα τῆς οἰκουμένης τά ῥήματα αὐτῶν» (Ψαλμ. 18,5). Τῷ Σαββάτῳ· «Θαυμαστός ὁ Θεός ἐν τοῖς ῾Αγίοις αὐτοῦ, ὁ Θεός ᾽Ισραήλ» (Ψαλμ. 67,36), καί διά τό γ´ Κάθισμα· «Τοῖς ῾Αγίοις τοῖς ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ ἐθαυμάστωσεν ὁ Κύριος, πάντα τά θελήματα αὐτοῦ ἐν αὐτοῖς» (Ψαλμ. 15,3).

[3] Στιχολογία τῶν ῼδῶν κατά τήν Μ. Τεσσαρακοστη Αἱ ἐννέα ᾽ῼδαί στιχολογοῦνται ὁλόκληραι μέν ἐκεῖναι τῶν ὁποίων ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Τριῳδίῳ Τριῴδια, πλήν τῆς θ´ ᾽ῼδῆς τῆς ὁποίας τό δεύτερον μέρος μόνον στιχολογεῖται, ἤτοι· ἡ Προσευχή τοῦ Ζαχαρίου, ἐπειδή τό α´ μέρος στιχολογεῖται εἰς τήν «Τιμιωτέραν», τῶν δέ λοιπῶν μόνον ἡ ἀρχή καί τό τέλος καί ἡ Μικρά Δοξολογία τό· Δόξα, Καί νῦν. ῾Η τάξις αὕτη σχηματικῶς ἔχει ὡς ἀκολούθως:

ΗΜΕΡΑ	ΟΛΟΚΛΗΡΟΣ Η ῼΔΗ	Η ΑΡΧΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ
Δευτέρα	α´ η´ θ´	γ´ δ´ ε´ ς´ ζ´
Τρίτη	β´ η´ θ´	α´ γ´ δ´ ε´ ς´ ζ´
Τετάρτη	γ´ η´ θ´	α´ δ´ ε´ ς´ ζ´
Πέμπτη	δ´ η´ θ´	α´ γ´ ε´ ς´ ζ´
Παρασκευή	ε´ η´ θ´	α´ γ´ δ´ ς´ ζ´

Κατά τήν αὐστηροτέραν τάξιν αἱ ὑπολειπόμεναι δύο ᾽ῼδαί ς´ καί ζ´ στιχολογοῦνται ὁλόκληραι τά Σάββατα τῆς Β´, Γ´ καί Δ´ ἑβδομάδος τῶν Νηστειῶν πάντοτε κατά τό ἴδιον σύστημα. ῾Ολόκληραι ἡ ς´, ζ´, η´ καί θ´ καί ἡ ἀρχή καί τό τέλος τῆς α´, γ´, δ´ καί ε´.

[4] Κοντάκια ἑκάστης ἡμέρας
Δευτέρα: τῶν ᾽Ασωμάτων· «᾽Αρχιστράτηγοι Θεοῦ...».
Τρίτη: τοῦ Προδρόμου· «Προφῆτα Θεοῦ...».
Τετάρτη: τοῦ Σταυροῦ· «῾Ο ὑψωθείς...».
Πέμπτη: τῶν ῾Αγίων ᾽Αποστόλων· «Τούς ἀσφαλεῖς καί θεοφθόγγους κήρυκας...», καί τοῦ ῾Αγίου Νικολάου· «᾽Εν τοῖς Μύροις, ἅγιε...».
Παρασκευή: τοῦ Σταυροῦ· «῾Ο ὑψωθείς...».
Ζήτει ταῦτα εἰς τό ῾Ωρολόγιον, ᾽Ακολουθία τῶν Τυπικῶν, καί εἰς τό Τριῴδιον· Δευτέρα α´ ἑβδομάδος Νηστειῶν εἰς τήν οἰκείαν σειράν.

[5] Τήν Τρίτην· «Σφαγήν σου τήν ἄδικον...». Τήν Τετάρτην· «Πάντων προστατεύεις...». Τήν Πέμπτην· «Σφαγήν σου τήν ἄδικον...».