[English] Printer-friendly version
The Ecumenical Patriarch
The Ecumenical Patriarchate
Bishops of the Throne
List of Patriarchs
Other Orhodox Churches
Theological and various articles
Ecological activities
Youth ministry
Interchristian relations
Conferences
Photo gallery
Holy Monasteries and Churches
Creed
Church calendar
Icons
Byzantine music
Contact details

Ἀρχική σελίς
Ἀρχική σελίς

Λόγος Κατηχητήριος ἐπί τῇ ἐνάρξει τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς.

Ἐπιστροφή
Ἐπιστροφή

Ἀριθμ. Πρωτ. 128

+ Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ

ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ,
ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ
ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ,
ΧΑΡΙΣ ΕΙΗ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ
ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥ,
ΠΑΡἨΜΩΝ ΔΕ ΕΥΧΗ, ΕΥΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΩΡΗΣΙΣ

«Τῶν Γραφῶν ἀκουσόμεθα περί τοῦ Ἀσώτου -καί σώφρονος πάλιν- καί τούτου πίστει ἐκμιμησόμεθα τήν καλήν μετάνοιαν» (Οἶκος Κυριακῆς τοῦ Ἀσώτου).

Ἀδελφοί καί τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Εἰσερχόμεθα καί πάλιν, εὐδοκίᾳ Θεοῦ, εἰς τήν περίοδον τοῦ Τριῳδίου, κατά τήν ὁποίαν ἡ Ἁγία Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία καλεῖ πάντας εἰς καλήν μετάνοιαν. Παρ᾿ ὅλον δέ ὅτι ἡ καλή μετάνοια εἶναι, κατά τούς Ἁγίους Πατέρας, ἀπαραίτητος καί εἰς τούς τελείους εἰς τήν πίστιν καί τήν ἀρετήν, πολλοί τῶν Χριστιανῶν δέν γνωρίζουν ὅτι ἔχουν καί αὐτοί ἀνάγκην καλῆς μετανοίας. Ἀρνοῦνται ὡς ἐκ τούτου τήν καλήν μετάνοιαν αὐτῶν λέγοντες ὅτι δέν διέπραξαν πράξεις διά τάς ὁποίας αἰσθάνονται ἔλεγχον συνειδήσεως καί ἀνάγκην μετανοίας.

Ἡ καλή μετάνοια ὅμως εἶναι διεργασία πολύ βαθυτέρα τῆς παραδοχῆς τῶν ἁμαρτιῶν μας καί τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν σφαλμάτων μας, τῶν ἀναφερομένων εἰς τάς πράξεις μας. Διότι ἡ καλή μετάνοια ἀναφέρεται πρωτίστως εἰς τάς σκέψεις μας καί τούς διαλογισμούς μας, εἰς τάς πεποιθήσεις μας καί τά αἰσθήματά μας, ἐκ τῶν ὁποίων προέρχονται καί αἱ πράξεις μας. Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός μᾶς ἐδίδαξεν ὅτι οἱ διαλογισμοί μας μᾶς μολύνουν ἐξ ἴσου μέ τάς πράξεις μας καί ὅτι ἡ διά τῆς φαντασίας διάπραξις τοῦ κακοῦ εἶναι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ἰσοδύναμος μέ τήν ἔμπρακτον διάπραξιν αὐτοῦ. Ἡ ἀδιαφορία διά τόν συνάνθρωπον, ὁ ἐγκλωβισμός μας εἰς τό «ἐγώ», τάς ἐπιθυμίας του καί τάς ἀνάγκας του, ἡ πικρία διά τήν συμπεριφοράν τῶν ἄλλων, ἡ ἔλλειψις ἀγάπης καί, ἀκόμη περισσότερον, τό μίσος καί ὅλα τά ὑποτιμητικά διά τόν ἄλλον αἰσθήματα, ὡς καί τά ἰδικά μας αἰσθήματα ὑπεροχῆς, ἀνθρωπαρεσκείας, φιλοδοξίας, φιληδονίας καί φιλαργυρίας, διαμορφώνουν ἄνθρωπον πολύ διαφορετικόν ἀπό τόν ἄνθρωπον-εἰκόνα τοῦ γεμάτου ἀπό ἀγάπην, ταπείνωσιν, πρᾳότητα, εἰρήνην καί καταλλαγήν Θεοῦ. Συνεπῶς, ὅλοι ἔχομεν ἀνάγκην καλῆς μετανοίας, δηλαδή ἀλλαγῆς νοοτροπίας καί ἀντιλήψεων περί τοῦ καλοῦ καί τοῦ κακοῦ, διότι ὅλοι εἴμεθα πολύ διαφορετικοί ἀπό τήν εἰκόνα τοῦ ἰδεώδους ἀνθρώπου.

Ὅλοι βλέπομεν τάς πράξεις τῶν ἄλλων καί ἐπικρίνομεν πολλάκις τήν σκληροκαρδίαν αὐτῶν, τήν ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς γνώσεως τῆς ἀληθείας ἐπί διαφόρων ζητημάτων καί τήν παρά ταῦτα αὐτοπεποίθησίν των ὅτι γνωρίζουν τήν ἀλήθειαν, ὅτι ἐνεργοῦν ὀρθῶς, ὅτι σκέπτονται ὀρθῶς καί ὅτι κρίνουν ὀρθῶς. Πρέπει νά διερωτώμεθα μήπως καί οἱ ἄλλοι βλέπουν ἡμᾶς κατά τόν ἴδιον τρόπον καί ἑπομένως πρέπει νά ἐξετάζωμεν ποίας ἀντιλήψεις μας πρέπει νά ἀλλάξωμεν, ποῖα αἰσθήματά μας πρέπει νά βελτιώσωμεν, ποίας γνώσεις μας νά ἐλέγξωμεν, νά τροποποιήσωμεν καί νά αὐξήσωμεν. Ἐλέγχοντες κατά τόν τρόπον αὐτόν τόν ἑαυτόν μας θά διαπιστώσωμεν ὅτι ὑστεροῦμεν πολύ καί ὅτι ἀγνοοῦμεν τήν ἄγνοιάν μας καί τάς λοιπάς πνευματικάς ἐλλείψεις μας. Οἱ Ἅγιοι Πατέρες θεωροῦν ὡς ἁμαρτήματα, διά τά ὁποῖα ὀφείλομεν νά μετανοήσωμεν, καί τήν ἄγνοιάν μας καί τήν λησμοσύνην μας, τήν ἀμέλειάν μας καί τήν ραθυμίαν μας, ἤτοι καταστάσεις τάς ὁποίας οἱ πλεῖστοι οὐδόλως φανταζόμεθα ὡς μή κανονικάς.

Πέραν ὅμως αὐτῶν, ἡ ἀγάπη μας διά τόν συνάνθρωπον καί τόν Θεόν δέν ἔχει φθάσει εἰς τό πρέπον μέτρον καί ἐπιδέχεται βελτίωσιν. Χρειαζόμεθα ὡς ἐκ τούτου καλήν μετάνοιαν διά τήν ὀλίγην ἀγάπην, τήν ὁποίαν ἔχομεν, καί καλήν προσπάθειαν διά νά αὐξήσωμεν τήν πρός ὅλους ἀγάπην μας. Πολύ περισσότερον χρειαζόμεθα νά ἀποβάλωμεν ἀπό τάς καρδίας μας τά αἰσθήματα κατακρίσεως τοῦ ἄλλου, ὑπεροψίας ἀπέναντί του, πικρίας διά τήν ἀπέναντί μας συμπεριφοράν του καί πολύ περισσότερον μνησικακίας μας καί κακῆς τυχόν διαθέσεώς μας. Εἰς τήν θέσιν αὐτῶν πρέπει νά βάλωμεν τήν συγχώρησιν καί τήν καταλλαγήν, τήν ὑπέρ τῶν συνανθρώπων μας, ἀκόμη καί αὐτῶν οἱ ὁποῖοι μᾶς μισοῦν, μᾶς διώκουν καί μᾶς βλάπτουν, προσευχήν καί τήν πρός αὐτούς εὐεργετικήν συμπεριφοράν μας. Ἐάν ἐλέγξωμεν ἑαυτούς κατά πόσον ἐμφωλεύει εἰς τάς καρδίας μας ἡ συγχωρητική αὐτή καί φιλάνθρωπος διάθεσις, ἀσφαλῶς θά ἴδωμεν ὅτι ἔχομεν τεράστιον πεδίον καλῆς μετανοίας διά τά ἀνεπαρκῆ αἰσθήματα καλωσύνης μας καί διά τήν ἀνάγκην καθάρσεως τοῦ ἐσωτερικοῦ μας ἀπό τά εἰς αὐτό μονίμως ἐγκατεστημένα κατώτερα τῆς χριστιανικῆς μας ἰδιότητος αἰσθήματα καί σκέψεις.

Ὁ Χριστός εἶναι ἕτοιμος νά δεχθῇ τήν καλήν μετάνοιαν μας καί νά μᾶς βοηθήσῃ νά ἀνασυγκροτηθῶμεν πνευματικῶς. Χαρά γίνεται ἐν τῷ οὐρανῷ ἐπί ἑνί ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι. Ἀλλά καί μεγάλη χαρά, αἴσθημα ἐλευθερίας καί ἀνακουφίσεως, καταλαμβάνει ὁλόκληρον τήν ὕπαρξιν τοῦ Χριστιανοῦ, ὁ ὁποῖος μετανοεῖ καλῶς δι᾽ αὐτό τό ὁποῖον εἶναι, καί ἐπιθυμεῖ τήν αὔξησιν τῆς ἀγάπης του πρός τόν Θεόν καί τόν ἄνθρωπον. Ἀντιθέτως, πλήρης ὀδύνης καί κολάσεως εἶναι ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἐμμένει εἰς τήν ἀντιπάθειαν, τό μίσος καί ὅλα τά σκληρά καί ἀφιλάνθρωπα αἰσθήματα πρός τόν συνάνθρωπον καί τόν Θεόν. Αὐτός δέν προκαλεῖ πόνον μόνον εἰς τούς συνανθρώπους του, ἀλλά καί εἰς τόν ἑαυτόν του τόν ἴδιον, καί μάλιστα πολύ περισσότερον εἰς τόν ἑαυτόν του παρά εἰς τούς ἄλλους. Διότι οἱ ἄλλοι, τούς ὁποίους τραυματίζει καί πονεῖ, δύνανται νά παρηγορηθοῦν, νά ἀντιμετωπίσουν τόν πόνον καί νά μεταβάλουν αὐτόν εἰς προσευχήν καί εἰς εἰρήνην τῶν καρδιῶν των. Ἐκεῖνος ὅμως ὁ ὁποῖος φθονεῖ, μισεῖ, ἀντιπαθεῖ, ἐχθρεύεται καί ἐν γένει καταπολεμεῖ τόν συνάνθρωπόν του, χωρίς καλήν μετάνοιαν διά τά αἰσθήματά του αὐτά, ζῇ τό ἐσωτερικόν μαρτύριον, τό ὁποῖον προκαλοῦν ὅλα τά παρόμοια αἰσθήματα.

Ἀλλά καί ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δέν τρέφει ἐχθρικά αἰσθήματα, ἀλλά ἀδιαφορεῖ διά τόν Θεόν καί τόν συνάνθρωπον καί κλείεται μόνον εἰς τό ἄτομόν του, καταλήγει εἰς τό τέλος εἰς τό ἄγχος ἔναντι τοῦ θανάτου, εἰς τήν ἔλλειψιν νοήματος εἰς τήν ζωήν του, εἰς τήν ἀπελπισίαν καί τήν κακήν μετάνοιαν διά τόν τρόπον τῆς ζωῆς του, δηλαδή τήν μετάνοιαν χωρίς ἐλπίδα. Διότι ὁ ἄνθρωπος θά ἀντιμετωπίσῃ ὁπωσδήποτε τήν ἀλήθειαν καί θά ἀλλάξῃ ἀντιλήψεις, θά ζήσῃ δηλαδή ἀναποτρέπτως τήν μετάνοιαν ἐνώπιον τῆς πραγματικότητος, ἡ ὁποία θά τοῦ ἀποκαλυφθῇ διαφορετική ἀπό τάς μέχρις ἐκείνης τῆς στιγμῆς ἀντιλήψεις του. Καί ἐάν μέν ἦτο προητοιμασμένος διά τήν καλήν μετάνοιαν, καί ἦτο γεμάτος ἐλπίδα πρός τόν Θεόν, καί ἐπορεύετο τήν ὁδόν πρός τόν Πατέρα, θά ἐκπλαγῇ ἀπό τήν ἀληθινήν πραγματικότητα, τήν ὁποίαν θά ἴδῃ, ἀλλά, συνειθισμένος εἰς τήν καλήν αὐτήν μετάνοιαν, θά ἐξαλείψῃ διά τῆς ἐντάσεώς της πάντα δισταγμόν καί θά ριφθῇ εἰς τάς ἀγκάλας τοῦ Πατρός, ὡς ὁ ἄσωτος υἱός, καί θά ἀπολαύσῃ τῆς ἀγάπης του, ὅπως ἐπεθύμει ἡ ψυχή του. Ἐάν ὅμως δέν ἐπορεύετο εἰς τήν ζωήν του τήν ὁδόν τῆς καλῆς μετανοίας, θά ἀπελπισθῇ ἐνώπιον τῆς νέας πραγματικότητος, διά τήν ὁποίαν οὐδεμίαν προετοιμασίαν εἶχε κάμει, θά στρέψῃ τά νῶτα πρός τήν ἀγκάλην τοῦ ἀγαθοῦ Πατρός καί θά κατατυραννῇ ἑαυτόν εἰς τήν χώραν τῆς ἀρνήσεως τῆς ἀγάπης, ἡ ὁποία τοῦ προσφέρεται. Ἡ ζωή εἶναι ἀτυχῶς γεμάτη ἀπό μετανοημένους, ἀπηλπισμένους καί ἀπογοητευμένους, οἱ ὁποῖοι δέν θέλουν νά κάμουν τό βῆμα τῆς ἐπιστροφῆς πρός τόν Πατέρα, παρ᾽ ὅλον ὅτι αὐτούς τούς ἀναμένει μέ τάς ἀγκάλας ἀνοικτάς.

Ἡ μετάνοια παντός ἀνθρώπου εἶναι ἀναπόφευκτος. Ὅταν εὑρεθῇ, καί ἀσφαλῶς θά ἔλθῃ ἡ ὥρα κατά τήν ὁποίαν πάντες θά εὑρεθῶμεν, ἐνώπιον τῆς ἀληθείας, θά διαπιστώσῃ πόσον μακράν αὐτῆς εὑρίσκετο εἰς τήν ζωήν του καί θά ἀλλάξῃ νοῦν περί αὐτῆς, ἤτοι θά μετανοήσῃ.

Μακάριος ἐάν μετανοήσῃ τήν γεμάτην ἐλπίδα καλήν μετάνοιαν τοῦ ἀσώτου, διότι θά εὑρεθῇ εἰς τάς ἀγκάλας τοῦ Πατρός. Δυστυχής ἐάν μετανοήσῃ τήν χωρίς ἐλπίδα κακήν μετάνοιαν ἐκείνου ὁ ὁποῖος παρεδέχθη ὅτι ἥμαρτε παραδούς αἷμα ἀθῶον, ἀλλά δέν ἐζήτησε συγχώρησιν οὔτε ἔκλαυσε πικρῶς, ἀλλ᾽ ἀπελθών ἀπήγξατο.

Τῶν Γραφῶν ἀκούσομεν, πατέρες καί ἀδελφοί, περί τοῦ ἀσώτου καί τούτου μιμησόμεθα τήν καλήν μετάνοιαν. Ἀμήν.

Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή ,βς´
+ Ὁ Κωνσταντινουπόλεως Bαρθολομαῖος
διάπυρος πρός Θεόν εὐχέτης πάντων ὑμῶν