[English] Printer-friendly version
The Ecumenical Patriarch
The Ecumenical Patriarchate
Bishops of the Throne
List of Patriarchs
Other Orhodox Churches
Theological and various articles
Ecological activities
Youth ministry
Interchristian relations
Conferences
Photo gallery
Holy Monasteries and Churches
Creed
Church calendar
Icons
Byzantine music
Contact details

Ἀρχική σελίς
Ἀρχική σελίς

Χαιρετισμός ἐπί τῇ Θρονικῇ ἑορτῇ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου(30/11/2004).

Ἐπιστροφή
Ἐπιστροφή

Ἱερώτατοι ἀδελφοί ἐκπρόσωποι τῶν ἀδελφῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν,
Σεβασμιώτατε καί ἀγαπητέ ἀδελφέ ἐν Χριστῷ Καρδινάλιε κύριε Walter Kasper, Πρόεδρε τοῦ Ποντιφικοῦ Συμβουλίου ἐπί τῆς προωθήσεως τῆς ἑνότητος τῶν Χριστιανῶν, 
Ἱερώτατοι,
Ἐξοχώτατοι,
Ἀδελφοί καί τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,


Ἡ ἑορτή τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου τοῦ Πρωτοκλήτου, τοῦ ἱδρυτοῦ τῆς Ἐκκλησίας τῆς ποτε μικρᾶς πόλεως τοῦ Βύζαντος καί μετέπειτα μεγάλης πόλεως τοῦ Κωνσταντίνου, συνεκέντρωσεν ἡμᾶς σήμερον ἐνταῦθα εἰς μίαν συνάντησιν εἰς τήν ὁποίαν ἐμφανέστατος εἶναι ὁ πόθος τῆς ἑνότητος. Τήν ἑορτήν λαμπρύνει καί τόν πόθον τῆς ἑνότητος ἐπιτείνει τό λίαν εὐχάριστον γεγονός τῆς ἐπιστροφῆς εἰς τήν Ἐκκλησίαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως-Νέας Ρώμης ὑπό τῆς Ἐκκλησίας τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τῶν σεπτῶν λειψάνων τῶν Ἁγίων προκατόχων ἡμῶν Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καί Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Ὀλίγου δεῖν νά αἰσθανθῶμεν περιηχοῦντας καί πάλιν τούς λόγους τοῦ ἐξ αὐτῶν Ἁγίου Γρηγορίου, τούς ἐκφωνηθέντας πρό δέκα ἕξ αἰώνων ἐν τῇ πόλει ταύτη καί λέγοντας: “Ἐμοί δέ λύει τήν γλῶσσαν καί ὑψοῖ τήν φωνήν ὡς σάλπιγγος ἡ παροῦσα εὐεργεσία καί τό κάλλιστον τοῦτο θέατρον, τά τέκνα τοῦ Θεοῦ (τά πρώην) διεσκορπισμένα, συνηγμένα εἰς ἕν, καί ὑπό τάς αὐτάς ἀναπαυόμενα πτέρυγας, καί εἰς τόν οἶκον τοῦ Θεοῦ πορευόμενα ἐν ὁμονοίᾳ, καί μίαν ἁρμονίαν ἡρμοσμένα τήν τοῦ καλοῦ καί τοῦ Πνεύματος” (Εἰρηνικός α´  παρ. 7).

Ἐκφράζομεν καί πάλιν σήμερον κατά τήν ἑορτάσιμον αὐτήν ὥραν τάς θερμάς εὐχαριστίας τῆς ἡμετέρας Ἐκκλησίας καί ἡμῶν προσωπικῶς πρῶτον πρός τόν Θεόν, διά τό δῶρον Αὐτοῦ τοῦτο πρός ἡμᾶς, καί ἀκολούθως πρός τόν Ἁγιώτατον Πάπαν Ρώμης καί τήν περί αὐτόν curia διά τήν πρόφρονα, φιλάδελφον καί δικαίαν ἀπόφασιν αὐτῶν ὅπως ἐγκρίνουν τήν ἐπιστροφήν τῶν σεπτῶν τούτων λειψάνων εἰς τήν Ἐκκλησίαν ἡμῶν, εἰς τήν ὁποίαν ἀνήκων καί ἐκ τῆς ὁποίας ἀπεμακρύνθησαν.

Ταῦτα ἀφῃρέθησαν, ὡς γνωστόν, πρό ὀκτακοσίων ἐτῶν, εἰς μίαν περίοδον σφοδρῶν ἐκκλησιαστικῶν καί διακρατικῶν ἀντιθέσεων καί ἐντάσεων, τῶν ὁποίων τά διχαστικά ἀποτελέσματα συνεχίζονται μέχρι σήμερον καί ἀσφαλῶς θά συνεχισθοῦν καί εἰς τό μέλλον, ἐάν ἡμεῖς οἱ σύγχρονοι δέν ἀποφασίσωμεν νά ἀντιστρέψωμεν τήν ἀπομακρύνουσαν ἀπ᾿ ἀλλήλων πορείαν, τήν ὁποίαν ἐπί αἰῶνας ἐβαδίσαμεν, εἰς συγκλίνουσαν τοιαύτην.

Τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον πρό ὀκτώ δεκαετιῶν καί πλέον διά τῶν γνωστῶν ἐγκυκλίων γραμμάτων αὐτοῦ προέτεινε τήν μεταβολήν τῆς τακτικῆς τῶν ἀντιπαραθέσεων εἰς μίαν τακτικήν προσεγγίσεων, ἡ ὁποία καί ἐν πολλοῖς ἐγένετο ἀποδεκτή καί ἔφερε καρπούς, οἷοι ὁ σήμερον χαροποιῶν ἡμᾶς, τῆς ἐπιστροφῆς δηλονότι τῶν σεπτῶν λειψάνων τῶν προειρημένων Ἁγίων, οἱ πολλοί διεξαγόμενοι, ἐνίοτε μετά τινων δυσχερειῶν, διάλογοι καί ἐν γένει ἡ δημιουργία ἑνός κλίματος ἐπιγνώσεως τῆς ἀνάγκης τῆς ἑνότητος ὡς καθολικῆς ὑποχρεώσεως πάντων τῶν χριστιανῶν.

Δέν ἐλλείπουν βεβαίως καί ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μεθ᾿ ὑποψίας καί φόβου ἀντιμετωπίζουν τάς οἱασδήποτε προσεγγιστικάς ἐνεργείας. Ἀλλά πιστεύομεν ὅτι σύν τῷ χρόνῳ θά πεισθοῦν ὅλοι, ὅτι ἡ προσέγγισις δέν ἐπιδιώκεται ἐπί θυσίᾳ τῆς περί τήν πίστιν ἀκριβείας, ἤτοι δι᾿ ὑποχωρήσεων εἰς τά θέματα τῆς ἀληθείας, ὥστε νά ἐξευρεθῇ ἕν ἐλάχιστον μέρος ἀληθειῶν κοινῆς ἀποδοχῆς, ὥς τινες, μή καλῶς γνωρίζοντες τά πράγματα, διαδίδουν. Ἐπιδιώκεται ὅπως ἐπιτευχθῇ ἐν τῇ ἀληθείᾳ, ἤτοι διά τῆς ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι βιώσεως ὑπό πάντων τῆς πλήρους ἀληθείας, τουτέστι τῆς ἑνότητος μετά τοῦ εἰπόντος “ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός καί ἡ ἀλήθεια καί ἡ ζωή” (Ἰωάν. 14,6), ἐν τῇ ὁποίᾳ βιώσει καί μόνον δύναται νά ἐπιτευχθῇ ἀσφαλής καί ἀδιάρρηκτος ἑνότης. Διότι ἡ ἐξωτερική ἑνότης, ἡ ὁποία θά στηρίζεται τυχόν εἰς συγκάλυψιν διαφωνιῶν διά τῆς περιεκτικῆς διατυπώσεως τῶν ὅρων τῆς πίστεως, δέν δύναται νά διατηρηθῇ ἐπί πολύ, οὐδέ νά ἱκανοποιήσῃ τό αἴτημα τῆς ἀρχιερατικῆς προσευχῆς τοῦ Κυρίου “ἵνα ὦσιν ἕν” πάντες οἱ πιστεύοντες εἰς Αὐτόν.

Εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ ἑνότης τήν ὁποίαν ἐπιθυμεῖ ὁ Κύριος εἶναι πνευματική, προσωπική καί ἀπόλυτος, οὐχί ἁπλῶς διοικητική ἤ ὀργανωτική ἤ ἰδεολογική, καί ὅτι λόγῳ τῶν ἀνθρωπίνων ἀδυναμιῶν εἶναι δυσεπίτευκτος. Ἀλλ᾿ εἶναι στόχος, πρός τόν ὁποῖον πρέπει νά προσβλέπωμεν ἐπιμόνως καί ἀταλαντεύτως “μέχρι καταντήσωμεν οἱ πάντες εἰς τήν ἑνότητα τῆς Πίστεως καί τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ” (Ἐφ. 4,13). Τό ὅραμα τῆς μιᾶς χριστιανικῆς ποίμνης καί τοῦ ἑνός ποιμένος, ἤτοι τοῦ ἰδίου τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καί ὄχι ἀνθρώπου τινός, δέν πρέπει οὐδ ἐπί στιγμήν νά ἐλλείπῃ ἀπό ἔμπροσθεν ἡμῶν καί ἡ παροῦσα κατάστασις τῶν πολλῶν χριστιανικῶν κατατμήσεων καί διαφοροποιημένων ὁμάδων δέν πρέπει οὐδέ κατ᾿  ἐλάχιστον νά ἱκανοποιῇ ἡμᾶς.

Δέν ἀντιλέγει τις περί τοῦ ὅτι ἡ ἐκκλησιαστική ἑνότης πρέπει νά προετοιμασθῇ διά τῆς κοινῆς ἀποδοχῆς καί ταυτοσήμου κατανοήσεως τῶν ὅρων τῆς πίστεως, τάς ὁποίας (ἀποδοχήν καί κατανόησιν) ἐπιδιώκουν καί ὑπηρετοῦν οἱ διεξαγόμενοι διάλογοι. Λέγει συναφῶς καί ὁ προκάτοχος ἡμῶν Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος εἰς τόν προμνησθέντα περίφημον πρῶτον εἰρηνικόν λόγον του: “οὐδέν γάρ οὕτως ἰσχυρόν πρός ὁμόνοιαν τοῖς γνησίοις τά πρός τόν Θεόν, ὡς ἡ περί Θεοῦ συμφωνία, καί οὐδέν οὕτως ἕτοιμον εἰς διάστασιν ὡς ἡ περί τοῦτο διαφωνία”. Ἀλλά ἡ ἑνότης ἡ ἐκκλησιαστική πρέπει νά νοηθῇ καί βιωθῇ βαθύτερον τῆς ἐν λόγῳ συμφωνίας, ἤτοι ὀντολογικῶς ὡς ἑνότης προσώπων, προσωπικῶν αἰσθημάτων, προσωπικῶν βουλήσεων, προσωπικῶν σκοπῶν καί ἐπιδιώξεων, καί ὄχι ὡς ἁπλῆ ὀργανωτική ἤ διοικητική ἕνωσις ἤ ὡς σύμπτωσις ἰδεῶν καί πεποιθήσεων ἤ ὡς ἁπλῆ συμφωνία περί τῆς διατυπώσεως καί τῆς διανοητικῆς συλλήψεως ἀληθειῶν ἤ τῆς ἀληθείας καθόλου. Ἡ δογματική καί διανοητική συμφωνία βοηθεῖ, βεβαίως, καί προλειαίνει τό ἔδαφος καί ὁδηγεῖ πρός τήν ἑνότητα, ἀλλά δέν εἶναι καθ᾿ ἑαυτήν τό τέρμα, δέν εἶναι ἡ ἑνότης. Ἡ ἀναφερομένη ὑπό τοῦ Ἀποστόλου “ἑνότης τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ” εἶναι ἡ ὀντολογικῆς ὑφῆς κοινωνία μετά τοῦ Χριστοῦ, ἐν τῷ Ὁποίῳ καί μόνῳ δύναται νά ἐπιτευχθῇ ἡ ἑνότης. Τοῦτο καταφαίνεται σαφῶς καί ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι σχίσματα καί διαιρέσεις ὑπάρχουν καί μεταξύ χριστιανικῶν ὁμάδων αἱ ὁποῖαι δέν διαφωνοῦν ὡς πρός τάς δογματικάς ἀληθείας τῆς πίστεως.

Εἶναι μάλιστα γνωστόν ἐκ τῆς ἱστορίας ὅτι ὡρισμέναι τῶν δογματικῶν διαφορῶν προεβλήθησαν καί ἐτονίσθησαν διά νά χρησιμοποιηθοῦν ὡς μέσα πολιτικῆς διαφοροποιήσεως καί διασπάσεως τῆς συνεργασίας λαῶν τινων μετ᾿ ἄλλων λαῶν. Προηγήθη ἡ ψυχική ἀπομάκρυνσις καί ἐπηκολούθησεν ἡ δικαιολόγησις αὐτῆς διά δογματικῶν διαφωνιῶν.

Οἱ λόγοι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ περί τῶν σχέσεων αὐτοῦ μετά τοῦ Πατρός “εἰ ἐμέ ᾔδειτε, καί τόν Πατέρα μου ᾔδειτε ἄν” (Ἰωάν. 8,19), “ὁ ἑωρακώς ἐμέ ἑώρακε τόν Πατέρα” (Ἰωάν. 14,9) καί πολλοί ἄλλοι παρόμοιοι διευκρινοῦν ὅτι τό “ἵνα ὦσιν ἕν” τῆς ἀρχιερατικῆς προσευχῆς Αὐτοῦ, τό συνοδευόμενον ὑπό τοῦ “καθώς ἡμεῖς” (Ἰωάν. 17,11), ὑποδηλοῖ μίαν ἑνότητα φύσεως ὁμοίας πρός τήν ἑνότητα τῶν τριῶν προσώπων τῆς Ἁγίας Τριάδος. Αὐτή ἡ ἑνότης εἶναι ὄντως δυσεπίτευκτος διά τούς ἀνθρώπους, δι᾿ ὅν λόγον καί ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ἑρμηνεύων τόν λόγον τοῦ Κυρίου “οὗ γάρ εἰσι δύο ἤ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τό ἐμόν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν” (Ματθ. 18,20) θεωρεῖ ὡς ὄχι σύνηθες φαινόμενον τήν ὁμογνωμίαν, τήν ἀπόλυτον πνευματικήν καί καρδιακήν συμφωνίαν τῶν συνηγμένων.

Ἡ συμφωνία αὐτή προϋποθέτει ὀντολογικήν ἕνωσιν τῶν συνηγμένων πιστῶν μετά τοῦ Χριστοῦ, τό νά δύναται ἕκαστος αὐτῶν νά εἴπῃ: “ζῶ δέ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δέ ἐν ἐμοί Χριστός” (Γαλ. 2,20). Τότε ἀσφαλῶς οἱ συνηγμένοι εἰς τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ὄχι μόνον αἰσθάνονται, ἀλλά καί εἶναι ὄντως ἕν μεταξύ των ἐν Χριστῷ, ἐν τῷ Ὁποίῳ ἅπαντες ζῶσι. Συνεπῶς, ἡ ἑνότης τῶν πιστῶν μετά τοῦ Χριστοῦ καί μετ᾿ ἀλλήλων εἶναι τό ἀκρότατον ἐπίτευγμα, ἡ τελευταία βαθμίς τῆς πνευματικῆς των ἀνελίξεως καί προόδου, ἀλλά ταὐτοχρόνως καί ἡ πρωτίστη ἀναγκαία φροντίς αὐτῶν.

Τούτων δοθέντων, ἡ στάσις πάντων ἡμῶν πρέπει νά εἶναι θετική ἔναντι πάσης προσπαθείας τεινούσης καλοπροαιρέτως καί εἰλικρινῶς πρός τήν ἐπιθυμητήν ἑνότητα. Ἑπομένως θά συνδιαλεχθῶμεν μετά πάντων τῶν ἐχόντων τήν ἐπιθυμίαν τῆς ἑνότητος, ἀκόμη καί ἄν μᾶς χωρίζουν μεγάλαι διαφωνίαι, ἀκριβῶς διά τήν ἄρσιν αὐτῶν διά τοῦ διαλόγου. Τοῦτο συνιστᾷ καί ὁ πρό τῆς διαιρέσεως τελέσας τόν καλόν ἀγῶνα Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος γράφων εἰς τόν λόγον του πρός τόν Ποιμένα (παρ. 65) ὅτι, ὅσοι ἐκ τῶν ποιμένων εἶναι δυνατοί κατά τήν πίστιν, ἐάν προσκαλῶνται ὑπό αἱρετικῶν μέ ἐμπιστοσύνην καί καλήν προαίρεσιν, νά μεταβαίνουν πρός αὐτούς. Τονίζει δέ καί εἰς τόν κς´ λόγον του (τμῆμα β´ παρ. 11), ὅτι εἰς τούς ἐπιθυμοῦντας νά μάθουν τήν ἀλήθειαν δέν θά πρέπει νά ἀπαυδίζωμεν ποιοῦντες τό καλόν “ἕως αἰῶνος” (Γαλ. 6,9), τοὐτέστιν μέ ἀνεξάντλητον ὑπομονήν καί ἀγάπην, ἀκόμη καί ἄν εἶναι ἄπιστοι ἤ αἱρετικοί. Ἀλλά, βεβαίως, διευκρινεῖ, ἡ συμπεριφορά ἡμῶν πρέπει νά εἶναι ἀνάλογος πρός τήν ψυχικήν ἡμῶν δύναμιν καί ἀντοχήν. Ἑπομένως, ἡ περί ἐγκαταλείψεως τῶν αἱρετικῶν μετά πρώτην καί δευτέραν νουθεσίαν ἐντολή τοῦ Ἀποστόλου Παύλου ἔχει ποιμαντικόν καί ὄχι δογματικόν χαρακτῆρα καί, ὡς ἐκ τούτου, ὁ δυνατός ποιμήν, ὁ ζῶν τήν πλήρη ἐν Χριστῷ ἀλήθειαν, δικαιοῦται καί ὀφείλει νά ἀναζητῇ τά πλανώμενα πρόβατα καί νά συζητῇ μετ᾽ αὐτῶν μέχρις ὅτου συναγάγη αὐτά εἰς τήν μίαν ποίμνην τοῦ ἑνός Χριστοῦ, ὡς ἐδίδαξεν ὁ Χριστός διά τῆς παραβολῆς τοῦ Καλοῦ Ποιμένος τοῦ ἀφέντος τά ἐνενήκοντα ἐννέα πρόβατα καί ἐξελθόντος εἰς ἀναζήτησιν τοῦ ἀπωλολότος ἑνός.

Σήμερον βεβαίως οὐδείς τῶν χριστιανῶν ἀποδέχεται δι᾽ ἑαυτόν τόν χαρακτηρισμόν τοῦ αἱρετικοῦ. Ἀλλ᾽ εἶναι πασίδηλον τό γεγονός ὅτι οἱ χριστιανοί εἶναι σήμερον διῃρημένοι εἰς ὁμάδας, τινές τῶν ὁποίων ἀποδέχονται ὡς ἀληθείας ἀπόψεις ἀπορριπτομένας ὑπ᾽ ἄλλων, εἰς τρόπον ὥστε νά εἶναι καταφανές ὅτι μία τῶν ἐξ αὐτῶν διαφωνουσῶν σφάλλει περί τήν πίστιν. Ἡ ἀποκάλυψις τοῦ ποία εὑρίσκεται ἐν δικαίῳ καί ποία ἐν πλάνῃ κατά μέν τό ἀνθρώπινον εἶναι θέμα ἐπιπόνων καί συνεχῶν καλοπίστων καί εἰλικρινῶν διαλόγων, κατά δέ τό ὑπερφυσικόν εἶναι θέμα θείας ἀποκαλύψεως πρός καθαράς καρδίας ἀναζητούσας ἐμπόνως καί εἰλικρινῶς τό ἀληθές πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ. Ἀσφαλῶς, ὁ ἄνθρωπος μόνος του ἀδυνατεῖ νά φθάσῃ εἰς τήν ζῶσαν ἀλήθειαν, τόν Χριστόν, ὡς ὁ ἴδιος διεβεβαίωσεν ἡμᾶς, εἰπών τό “οὐδείς δύναται ἐλθεῖν πρός με, ἐάν μή ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ Πατρός μου” (Ἰωάν. 6,65).

Διά νά δοθῇ ὅμως αὐτή ἡ δυνατότης “ἄνωθεν” ἀπαιτοῦνται ὡρισμέναι προϋποθέσεις, μεταξύ τῶν ὁποίων σημαντικήν θέσιν κατέχει ἡ ἀνιδιοτελής καί ἄνευ ἱστορικῶν ἤ προσωπικῶν προκαταλήψεων ἀναζήτησις. Ἡμεῖς δέν ἀμφισβητοῦμεν ἐκ τῶν προτέρων τήν εἰλικρίνειαν οὐδενός τῶν μεθ᾽ ὧν διαλεγόμεθα καί ἐλπίζομεν ὅτι θά δικαιωθῶμεν διά τήν ἐμπιστοσύνην μας αὐτήν. Δέν δυνάμεθα ὅμως νά ἀγνοήσωμεν τάς ἀπό τοῦ παρελθόντος συσσωρευθείσας διαφωνίας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν μίαν βαρεῖαν καί δυσεπίλυτον κληρονομίαν, ὄχι μόνον καθ᾽ ἑαυτήν, ἀλλά καί διά τό ψυχολογικόν κλῖμα τό ὁποῖον τήν συνοδεύει.

Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός ὑπεσχέθη ὅτι ὅταν δύο ἤ τρεῖς συμφωνήσουν ἐπί τῆς γῆς περί παντός πράγματος τό ὁποῖον θά ζητήσουν παρά τοῦ Θεοῦ, θά πραγματοποιηθῇ τό αἴτημά των, διότι ὅταν εἶναι δύο ἤ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τό ὄνομά Του εἶναι καί Αὐτός ἐν τῷ μέσῳ αὐτῶν καί ἑπομένως εἶναι καί αὐτός αἰτῶν τό αὐτό αἴτημα παρά τοῦ Πατρός, ὁ ὁποῖος ἀποδέχεται τά αἰτήματα τοῦ Υἱοῦ. Ἀλλά, ἄν καί φαίνεται εὔκολον, εἶναι ἀρκετά δυσχερές νά συμφωνήσουν δύο ἤ τρεῖς περί ἑνός αἰτήματος, καί, ἐπίσης, εἶναι ἀρκετά δυσχερές νά συγκεντρωθοῦν εἰς τό Ὄνομα, τοὐτέστιν “εἰς τήν παρουσίαν αὐτοῦ τούτου” τοῦ Χριστοῦ, ἐφ᾽ ὅσον διαφωνοῦν περί τοῦ προσώπου Αὐτοῦ.

Ποῖος καί ὁποῖος εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός δι᾽ ἕκαστον τῶν διαλεγομένων χριστιανῶν; Εἰς τί συνίσταται ἡ Ἐκκλησία Του, τῆς ὁποίας Οὗτος εἶναι κεφαλή; Ποῖον εἶναι τό θέλημά Του; Ταῦτα εἶναι τά ἐρωτήματα εἰς τά ὁποῖα πρέπει νά δοθῇ ταυτόσημος καί βιωματική ἀπάντησις διά νά ὑπάρχῃ ὄντως σύναξις εἰς τό ὄνομα τοῦ αὐτοῦ Χριστοῦ. Ἀλλά μέχρις οὗ ἡ ὁμοψυχία αὕτη ἐπιτευχθῇ, πρέπει νά διανύσωμεν πολλάς βαθμίδας, εἰς τρόπον ὥστε δέν καταλαμβάνει ἡμᾶς ἀπαισιοδοξία ἐκ τοῦ ὅτι δέν ἐπετύχομεν εἰσέτι αὐτήν τήν ἐπιθυμητήν τελείαν ἑνότητα. Εὑρισκόμεθα εἰς τήν πρός αὐτήν πορείαν καί εἶναι ὁ Κύριος ἀγαθός τόσον ὥστε νά συμπληρώσῃ Αὐτός τά ἐλλείποντα παρ᾽ ἡμῖν καί νά ἀμείψῃ ἡμᾶς, ἄν καί τελευταίους, καθάπερ τούς ἐργασαμένους ἀπό τῆς πρώτης ὥρας, ὡς ἐπιγραμματικῶς λέγει διά τοῦ ὑπερόχου Πασχαλίου Κατηχητηρίου Λόγου του ὁ Ἅγιος προκάτοχος ἡμῶν Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος.

Μέ αὐτήν τήν αἰσιόδοξον ἐλπίδα καί προοπτικήν, μέ πίστιν εἰς τήν πρός ὅλους ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ καί μέ ἀγαθοτάτην ἀδελφικήν διάθεσιν καί εἰλικρινεῖς προσδοκίας ὅτι τελικῶς ὁ λόγος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ περί μιᾶς ποίμνης καί ἑνός ποιμένος θά πραγματοποιηθῇ ἔστω εἰς τά ἔσχατα, χαιρετίζομεν ὁλοκαρδίως τήν προφρόνως συμμετέχουσαν εἰς τήν Θρονικήν Ἑορτήν τῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν ἀντιπροσωπείαν τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης καί τόν ἀποστείλαντα αὐτήν Ἁγιώτατον Πάπαν Ἰωάννην Παῦλον Β´ , ὡς καί πάντας τούς συμμετέχοντας εἰς τήν χαράν ἡμῶν, τόσον ἐπί τῇ ἑορτῇ τοῦ ἱδρυτοῦ τῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν Ἁγίου Ἀνδρέου, ὅσον καί ἐπί τῇ ἐπιστροφῇ οἴκαδε τῶν σεπτῶν λειψάνων τῶν Ἁγίων προκατόχων ἡμῶν Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καί Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, καί εὐχόμεθα ὅπως ἡ δισσῶς λαμπρά δι᾽ ἡμᾶς ἡμέρα αὕτη ὁριοθετήσῃ μίαν νέαν περίοδον συντονωτέρας πορείας πρός τήν ὑπό πάντων ἐπιθυμουμένην ἑνότητα πασῶν τῶν Χριστιανικῶν Ἐκκλησιῶν καί πάντων τῶν ἀνθρώπων ἐν Χριστῷ. Γένοιτο.