[English] Printer-friendly version
The Ecumenical Patriarch
The Ecumenical Patriarchate
Bishops of the Throne
List of Patriarchs
Other Orhodox Churches
Theological and various articles
Ecological activities
Youth ministry
Interchristian relations
Conferences
Photo gallery
Holy Monasteries and Churches
Creed
Church calendar
Icons
Byzantine music
Contact details

Ἀρχική σελίς
Ἀρχική σελίς

Ομιλία του Μ.Πρωτοσυγκέλλου Ανδρέου κατά τον Εσπερινό της Αποκαθηλώσεως - Μ. Παρασκευὴ 2018

Ἐπιστροφή
Ἐπιστροφή

«Ναὶ θάπτε, Νικόδημε, τὸν ζῶντα σπόρον,
Καὶ κρύπτε καὶ λίπαινε δάκρυσι βρέχων.
Τριήμερος γὰρ ἐκδοθήσεται στάχυς,
Τροφεὺς νοητὸς καὶ λιμὸν ζωῆς λύων»».


Παναγιώτατε  Δέσποτα,
Σεβασμία τῶν Ἀρχιερέων χορεία,
Εὐλογημένο καὶ χριστοφόρο τῆς Ἐκκλησίας πλήρωμα,

Τοὺς παραπάνω στίχους ἀφιερώνει ὁ πολὺς Μανουὴλ Φίλης, ὁ βυζαντινὸς αὐτὸς ποιητής,  στὴν ἁγία Ἀποκαθήλωση καὶ Ταφὴ τοῦ Κυρίου στὸ «φοβερὸν καὶ παράδοξον μυστήριον», τὸ ὁποῖον «σήμερον ἐνεργούμενον καθορᾶται». Καὶ εἶναι πράγματι ἀληθὲς πὼς ἴσως μόνον ἡ γλῶσσα τῶν ποιητῶν μπορεῖ νὰ περιγράψει ἀμυδρῶς καὶ σκιωδῶς τὰ ὅσα ἔλαβαν χώρα ἐπὶ τοῦ φρικτοῦ Γολγοθᾶ τότε, ἀλλὰ καὶ σήμερα· ἐδῶ στὴν λατρευτικὴ πράξη τῆς ἁγίας μας Ἐκκλησίας, στὸν λειτουργικὸ χρόνο καὶ χῶρο, στὸ διαρκὲς παρὸν καὶ τὸ προσδοκώμενο μέλλον· ὄχι ὡς μιὰ θεατρικὴ ἀναπαράσταση καὶ μιὰ συναισθηματικὴ μελλοδραματικὴ ἀναπόληση, ἀλλὰ ὡς γεγονὸς ποὺ ἐξελίσσεται στὸ ἐδῶ καὶ στὸ τῶρα καὶ στὸ ὁποῖο καλοῦμεθα νὰ λάβουμε μέρος μὲ τρόπο μυστικὸ καὶ πνευματικὸ δηλαδή λειτουργικὸ καὶ λατρευτικό.
Σὲ αὐτὴν τὴν λειτουργικὴ συμπόρευση μετὰ τοῦ πάσχοντος Ἀμνοῦ τοῦ Θεοῦ μᾶς κάλεσε ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία ὅλες τὶς προηγούμενες ἡμέρες. Σὲ μιὰ πορεία καὶ συνανάβαση ποὺ καταλήγει στὸν κενὸ Τάφο καὶ ποὺ ὁποιαδήποτε ἄλλη ἔκβαση θὰ ἦταν μιὰ τραγικότητα, μιὰ ματαίωση καὶ μιὰ διάψευση. Εἰσήλθαμε στὴν ἁγία Πόλη Ἰερουσαλήμ ἀποθέτωντας στὰ πόδια τοῦ Βασιλέως Χριστοῦ, ὡς νήπια, τὰ ἰμάτια τῆς φιλαυτίας μας. Ἀντισταθήκαμε, ὅπως ὁ Πάγκαλος Ἰωσήφ, στὸν πειρασμὸ τῆς ἀνομίας. Ὡσὰν τὶς φρόνιμες Παρθένες δώσαμε τὸ ἔλαιον τῆς φιλανθρωπίας στὸν «ἐν ἀνάγκαις καὶ περιστάσεσι» ἀδελφό μας. Μαζὶ μὲ τὴν «ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνὴ» προσφέραμε στὸν Κύριο τὰ δάκρυα τῆς μετανοίας μας. Προσπαθήσαμε, νὰ μιμηθοῦμε τὴν ταπείνωση τοῦ Χριστοῦ ποὺ πλένει τὰ πόδια τῶν μαθητῶν. Ἀγρυπνήσαμε στὸν Κῆπο τῆς Γεθσημανῆ συμπροσευχόμενοι μὲ τὸν Κύριο ποὺ ἀγωνιοῦσε προσευχόμενος. Θρηνήσαμε κάτω ἀπὸ τὸν Σταυρὸ γιὰ τὶς πολλές μας ἁμαρτίες ποὺ Ἐκεῖνος διὰ μιᾶς συγχώρεσε…
Καὶ σήμερα παραστέκουμε τὴν Ὑπέραγνη Μητέρα τοῦ Ἐμμανουὴλ ποὺ στενάζει ὀδυνηρῶς ἐναγκαλιζομένη τὸ θεῖον Τέκνον Της· μετὰ τοῦ Ἰωσὴφ καὶ τοῦ Νικοδήμου ἀναμέλπουμε ὕμνους ἐξοδίους καὶ νεκροπρεπεῖς καὶ περιπτυσσόμαστε τὸ πανακήρατον καὶ ζωηφόρον Δεσποτικὸ σκῆνος καὶ τὸ ἀποθέτουμε στὸ Μνημεῖον. Καὶ μαζί θάπτουμε τὸν παλαιὸ ἄνθρωπο «σὺν τοῖς παθήμασι καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις», τὸν ἄνθρωπο τῆς φθορᾶς καὶ τῆς ἁμαρτίας καὶ προσδοκοῦμε νὰ συναναστηθοῦμε μαζὶ μὲ τὸν Χριστὸ στὴν νέα ζωὴ καὶ πραγματικότητα, στὴν καινὴ Κτίση ὅπου τὸ κέντρον τοῦ θανάτου ἔχει καταστραφεῖ καὶ τὸ δηλητήριο τῆς παρακοῆς τοῦ πρώτου Ἀδὰμ εἶναι πιὰ ἀνίσχυρο.
Ἡ σοφία τῶν πατέρων καὶ διδασκάλων τῆς ἁγίας μας Ἐκκλησίας ἐπιλέγει γιὰ τὴν παροῦσα Ἀκολουθία τρία παλαιοδιαθηκικὰ ἀναγνώσματα καὶ ἡ ἐπιλογὴ αὐτὴ δὲν εἶναι τυχαία καὶ ἄνευ σημασίας. Ἡ Παλαιὰ Διαθήκη ἀποτελεῖ πηγὴ τῆς θείας ἀποκαλύψεως. Εἶναι ἕνα κάτοπτρο ποὺ προεικονίζει καὶ προεξαγγέλει, ἄλλοτε σκιωδῶς καὶ συγκεκαλυμμένως καὶ ἄλλοτε μὲ τρόπο ἐναργέστερο καὶ ἐκτυπώτερο τὸν Ἐρχόμενο Μεσσία. Εἶναι ὁ πρόδρομος τῆς Καινῆς Διαθήκης καί μὲ κάθε τρόπο προκαταγγέλει «τὸν μέλλοντα λυτροῦσθαι τὸν Ἰσραήλ». 
Σὲ αὐτὴν τὴν προοπτικὴ οἱ πατέρες ἐπιλέγουν τὴν ἀνάγνωση τριῶν περικοπῶν θέλοντας νὰ καταδείξουν μέσω τῶν ἱερῶν κειμένων τρία τινά: πρῶτον τὴν θεία φύση τοῦ Πάσχοντος Χριστοῦ, κατὰ δεύτερον τὴν πραγματικὴ ἀνθρωπίνη φύση Του καὶ τρίτον τὴν Ἐσχατολογική Του Δόξα καὶ τὴν ἀδιάδοχο Βασιλεία Του μετὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύματος καὶ τὴν κοινὴ τῶν πάντων Ἀνάσταση.
«Οὐ δυνήσῃ ἰδεῖν τὸ πρόσωπόν μου· οὐ γὰρ μὴ ἴδῃ ἄνθρωπος τὸ πρόσωπόν μου, καὶ ζήσεται». Σὲ αὐτὴν τὴν μεγαλόπρεπη θεοφάνεια, ποὺ περιγράφεται στὴν μωσαϊκὴ παράδοση τῆς Ἐξόδου, παρουσιάζεται ὅλη ἡ θεϊκὴ Δόξα τοῦ Κύριου, τοῦ ἄσαρκου Λόγου ποὺ διαλέγεται μὲ τὸν θεόπτη Μωϋσῆ. Ἡ Δόξα τοῦ Θεοῦ, δηλαδὴ ἡ φύση καὶ ἡ οὐσία Του εἶναι ἄγνωστες καὶ ἀπρόσιτες καὶ ἀπροσπέλαστες γιὰ τὸν πεπερασμένο καὶ κτιστὸ ἄνθρωπο, ὁ ὁποῖος μπορεῖ μόνον νὰ δεῖ τὰ «ὀπίσω τοῦ Θεοῦ» κατὰ τὴν χαρακτηριστικὴ ἔκφραση τοῦ ἱεροῦ κειμένου. Ἑρμηνεύει ὁ Ἅγιος Κύριλλος Ἰεροσολύμων: «Διὰ τοῦτο τοίνυν, ἐπειδὴ τὸ τῆς θεότητος πρόσωπον οὐδεὶς ἠδύνατο ἰδεῖν ζῶν, ἀνέλαβε τὸ τῆς ἀνθρωπότητος πρόσωπον, ἵνα τοῦτο ἰδόντες ζήσωμεν». Αὐτός, λοιπόν, ὁ ἀπερινόητος Θεός, σήμερα πάσχει «σαρκί» καὶ ὑπομένει τὸν θάνατο καὶ καταδέχεται τὴν ταφή, διότι μόνον αὐτὸς ὁ ἴδιος μὲ τὸν δικό Του θάνατο θὰ μποροῦσε νὰ νικήσει τὸν θάνατο.
Ὁ Προφήτης Ἠσαΐας μὲ καταπληκτικὴ ἀκρίβεια, ἕξι αἰῶνες πρὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Χριστοῦ, προφητεύει τὸ πάθος Του. Μὲ ἕνα πράγματι συγκλονιστικὸ τρόπο ὁμιλεῖ γιὰ τὸν πάσχοντα ἄνθρωπο Ἰησοῦ, γιὰ τὶς πληγὲς καὶ τοὺς μώλωπες ποὺ φέρει στὸ σῶμα Του καὶ γιὰ τὸν πόνο τῆς ψυχῆς Του καὶ γιὰ τὸν θάνατό Του.Ὁ Χριστὸς ὡς «ἄνθρωπος ἐν πληγῇ ὤν… τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει, καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται» κατὰ τὴν προφητικὴ ρήση ἡ ὁποία ἀπὸ τὰ βάθη τῶν αἰώνων ἔρχεται ὡς μιὰ ἀποστομωτικὴ ἀπάντηση στὶς διάφορες δοξασίες ποὺ θέλουν τὸν Χριστὸ νὰ μὴν προσλαμβάνει κανονικὴ ἀνθρώπινη φύση, ὅμοια κατὰ πάντα μὲ τὴν ἰδική μας, ἐκτὸς φυσικὰ τῆς ἁμαρτίας. Μιὰ τέτοια θεώρηση πλήττει τὸ θεανδρικὸ Πρόσωπο τοῦ Κυρίου καὶ τὴν σωτηρία ποὺ προσέφερε στὸ ἀνθρώπινο γένος, καθὼς «τὸ γὰρ ἀπρόσληπτον ἀθεράπευτον, ὅ δὲ ἥνωται τῷ Θεῷ, τοῦτο καὶ σώζεται» κατὰ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο Θεολόγο.
Τὸ ἕτερον, ἐπίσης, παλαιοδιαθηκικὸ ἀνάγνωσμα μᾶς θύμησε τὴν ἱστορία τοῦ πολυάθλου Ἰώβ ὄχι διὰ νὰ διδαχθοῦμε τὴν ἀρετὴ τῆς καρτερίας καὶ τῆς ὑπομονῆς ὡς συνήθως λέγεται, ἀλλὰ κυρίως διότι ὁ Ἰωβ ἀποτελεῖ τύπον τοῦ Χριστοῦ καθὼς διὰ τῶν παθημάτων καὶ τῶν πληγῶν στὸ τέλος ἀποκτᾶ τὴν πρότερη δόξα καὶ τὰ ἀγαθὰ καὶ τὰ γεννήματα τῆς γῆς καὶ υἱοὺς καὶ θυγατέρες. Τὰ ἔσχατα τοῦ Ἰωβ καὶ ἡ μακαριότητα ποὺ ἀπολαμβάνει συμβολίζουν τὴν ἐσχατολογικὴ δόξα τοῦ ἀναστημένου Χριστοῦ καὶ τὴν ἀτελεύτητο Βασιλεία του. Καὶ καθὼς «αὐτὸν πάλιν ἀναστήσεσθαι μεθ' ὧν ὁ Κύριος ἀνίστησιν» θὰ ἀναστηθοῦν οἱ δίκαιοι καὶ θὰ συμβασιλεύσουν μετὰ τοῦ Κυρίου τῶν Κυριευόντων καὶ τοῦ Βασιλέως τῶν Βασιλευόντων.
Ἀκριβῶς, αὐτὸ τὸ γεγονὸς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου εἶναι ποὺ νοηματίζει τὰ πάντα διαφορετικά. Δίδει νόημα στὰ πάντα διότι χωρὶς τὴν Ἀνάσταση ὅλα θὰ ἦταν ἀνούσια πνιγηρὰ ἀπάνθρωπα καὶ ἀπαισιόδοξα καὶ συνθλιπτικὰ ἀφοῦ ὁ θάνατος θὰ καραδοκοῦσε σὲ κάθε στιγμὴ καὶ σὲ κάθε βῆμα γιὰ νὰ ματαιώσει τὴν ὕπαρξή μας.
Ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία βλέπει τὰ πάντα ὑπὸ τὸ πρῖσμα καὶ τὴν προοπτικὴ τῆς Ἀναστάσεως διότι διαφορετικῶς δὲν θὰ εἶχε λόγο ὕπαρξης. Μᾶς προτρέπει ὅλους νὰ ζοῦμε τὴν κάθε ἡμερά μας, τὰ εὔκολα καὶ τὰ δύσκολα, τὰ εὔθυμα καὶ τὰ λυπηρά, τὰ πρῶτα καὶ τὰ ἔσχατα μέσα ἀπὸ τὴν προοπτικὴ τῆς Ἀναστάσεως καὶ τῆς αἰωνιότητος. Ἀκόμα τὴν στιγμὴ τῆς μεγαλύτερης ἀπελπισίας, τῆς ἀνυπέρβλητης δυσκολίας, τῆς ζοφερῆς νύκτας τὸ φῶς τῆς Ἀναστάσεως δίδει στὸν ἄνθρωπο παρηγορία καὶ ἐλπίδα. Καὶ ποιό θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι τὸ ἔσχατο σημείο ἀπελπισίας γιὰ τὸν κόσμο καὶ τὴν κτίση παρὰ ὁ θάνατος τοῦ Θεανθρώπου... Καὶ ὅμως σήμερα ποὺ ἡ Ἐκκλησία βλέπει τὸν Κύριο καὶ Θεό Της νεκρὸ καὶ αἱμόφυρτο, μεμωλωπισμένο καὶ ἄπνουν, χωρὶς εἴδος καὶ κάλλος, δὲν θρηνεῖ ἀπελπισμένα, ἀλλὰ ψάλει «Μεγαλύνω τὰ Πάθη σου, ὑμνολογῶ καὶ τὴν Ταφήν σου, σὺν τῇ Ἀναστάσει, κραυγάζων· Κύριε δόξα σοι» διότι ἡ βεβαιότητα τῆς Ἀναστάσεως εἶναι ἡ μόνη καὶ ἀσφαλὴς βεβαιότητα, εἶναι τὸ καινόν μήνυμα ποὺ κομίζει στὸν κόσμο, διότι ἡ Ἀνάσταση ἔχει ὄντως σώσει τὸν κόσμο.
Τοιτουτοτρόπως, ἡ ἁγία τοῦ Χριστοῦ Μεγάλη Ἐκκλησία φέρουσα διηνεκῶς τοὺς ἥλους τοῦ σταυροῦ καὶ τὸν στέφανον τὸν ἀκάνθινον  τοῦ μαρτυρίου  δὲν ἀποκάμει, δὲν ὁλιγοψυχεῖ, δὲν γογγύζει μόνον ὑπομένει, ἀναμένει καὶ πορεύεται, λαμβάνουσα παρηγορία, ἐλπίδα καὶ ἀναψυχὴ ἐκ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἐμεῖς τὰ τέκνα τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας λαμβάνουμε δύναμη καὶ ἀπαντοχὴ ἀπὸ τὸν Πρῶτον τοῦ Φαναρίου Κυρηναῖον ποὺ κρατεῖ στιβαρῶς τὸν Σταυρὸ τοῦ Κυρίου καὶ ὑπομένει τὸ μαρτύριο καὶ δίδει στήν Οἰκουμένη τήν μαρτυρία διὰ πίστεως, ἐλπίδος, ἀγάπης, μακροθυμίας, σοφίας, συνέσεως, ἀρετῆς καὶ δυνάμεως.

Καλὴ Ἀνάσταση!!!