[English] Printer-friendly version
The Ecumenical Patriarch
The Ecumenical Patriarchate
Bishops of the Throne
List of Patriarchs
Other Orhodox Churches
Theological and various articles
Ecological activities
Youth ministry
Interchristian relations
Conferences
Photo gallery
Holy Monasteries and Churches
Creed
Church calendar
Icons
Byzantine music
Contact details

Ἀρχική σελίς
Ἀρχική σελίς

Κήρυγμα τοῦ Θεοφιλ. Ἐπισκόπου Ἁλικαρνασσοῦ κ. Ἀδριανοῦ ἐν τῷ Πανσέπτῳ Πατριαρχικῷ Ναῷ κατὰ τὴν Κυριακὴν τῆς Ὀρθοδοξίας (25 Φεβρουαρίου 2018)

Ἐπιστροφή
Ἐπιστροφή

«οὕτως κἀγὼ δέχομαι καὶ ἁσπάζομαι καὶ περιπτύσσομαι τὰς ἱερὰς εἰκόνας, ὡς ἀρραβῶνα τῆς σωτηρίας μου οὔσας».
(Πρακτικὰ Ζ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου)

            Παναγιώτατε Πάτερ καὶ Δέσποτα,
            Σεβασμία τῶν Ἱεραρχῶν χορεία,
            Τίμιον πρεσβυτέριον,
            Λαὲ τοῦ Θεοῦ ἠγαπημένε,

            Συνήχθημεν σήμερον ἐπὶ τὸ αὐτὸ, διὰ νὰ τιμήσωμεν, ἐν παμφώτῳ Εὐχαριστιακῇ συνάξει, τὴν ἤδη ἐπὶ χίλια ἑκατὸν ἑβδομήκοντα καὶ πέντε (1175) συναπτὰ ἔτη ἑορταζομένην παρ΄ ἡμῖν ἱερὰν πανήγυριν, τὴν εὐφρόσυνον ἐπέτειον τῆς ἀναστηλώσεως τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰκόνων, καὶ διὰ νὰ ἀνανεώσωμεν τὴν δέσμευσιν ἡμῶν ὅπως διατηρήσωμεν ἀλώβητον τὴν πίστιν, τὴν πίστιν τῶν Ἀποστόλων, τὴν πίστιν τῶν Πατέρων, τὴν πίστιν τῶν Ὀρθοδόξων, τὴν στηρίξασαν καὶ στηρίζουσαν τὴν Οἰκουμένην.
        Ἡ τιμητικὴ προσκύνησις τῶν εἰκόνων καὶ ἡ κεντρικὴ θέσις αὐτῶν εἰς τὴν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν δὲν εἶναι ἀπλῶς μία παράδοσις τῆς χριστιανικῆς Ἀνατολῆς καὶ μία διάστασις τῆς λαϊκῆς εὐσεβείας, χωρὶς θεολογικὴν οὐσίαν. Ἀνήκει εἰς τὸν πυρήνα τῆς πίστεως καὶ τῆς ταυτότητος τῶν Ὀρθοδόξων. Εἰς τὴν Ὀρθόδοξον εἰκόνα, τὴν ὁποίαν ἀσπαζόμεθα "στόμασι, καὶ καρδίᾳ καὶ θελήματι", κατὰ τὸν ὑμνῳδὸν, (Κανὼν Κυριακῆς τῆς Ὀρθοδοξίας, ὠδὴ η΄), συμπυκνοῦται καὶ ἀποκαλύπτεται ἡ τρίσημος ἑνότης τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς, ἤτοι τῆς Ὀρθοδοξίας τῆς πίστεως, τῆς ὀρθῆς λατρείας καὶ δοξολογίας τοῦ Θεοῦ, καὶ τῆς Χριστοπρεποῦς βιοτῆς καὶ ἀναστροφῆς ἐν τῷ κόσμῳ. Ἐν τῇ ἑννοίᾳ αὐτῇ, ὀρθῶς ἐλέχθη, ὅτι εἰς τὴν ἀπόρριψιν τῆς τιμῆς τῶν εἰκόνων συνοψίζονται ὅλαι αἱ αἱρέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐταλάνισαν τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ ὅτι ὁ ἀγὼν κατὰ τῆς Εἰκονομαχίας ἦτο ἀγὼν ὑπὲρ τῆς Ὀρθοδοξίας τῆς πίστεως. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἡ ἀναστήλωσις τῶν Ἱερῶν εἰκόνων τὸ ἔτος 843, ἑορτάζεται ὡς νίκη τῆς Ὀρθοδοξίας, ὡς κατάργησις τῶν νόθων καὶ πεπλασμένων δογμάτων.
        Τὸ θεολογικὸν ὑπόβαθρον τῶν εἰκόνων εἶναι ἡ, ἐν τῷ "ἀεὶ μένοντι μυστηρίῳ" τῆς Θείας Ἐνανθρωπήσεως ἀποκαλυφθεῖσα προαιώνιος Βουλὴ τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ περὶ τῆς σωτηρίας τοῦ ἀνθρωπίνου γένους καὶ τῆς κτίσεως ὅλης, διὰ τῆς σαρκώσεως τοῦ Θείου Λόγου. Ὅλαι αἱ εἰκόνες μαρτυροῦν ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ ἐλθὼν εἰς τὸ σῶσαι τὸν ἄνθρωπον καὶ ὁ ἐρχόμενος ἐν δόξῃ, διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ τὸ σχέδιον τῆς θείας Οἰκονομίας.
        Τὰ εἰκονιζόμενα πρόσωπα ἐμφανίζονται ἐν τῇ βιωθείσῃ κατὰ χάριν μεταμορφώσει, ἡ ὁποία παραπέμπει εἰς τὴν ἐσχατολογικὴν δόξαν τῆς Βασιλείας. Κάθε εἰκὼν ἀναφέρεται ταυτοχρόνως εἰς τὴν ἔνσαρκον παρουσίαν τοῦ Βασιλέως Χριστοῦ καὶ εἰς τὴν ἀναμενομένην ἐσχατολογικὴν Βασιλείαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ πληρότης τῆς ζωῆς. "Ὁ Βασιλεὺς ἦλθεν, ἡ Βασιλεία θὰ ἔλθῃ", ὅπως θὰ ἔλεγεν ὁ μέγας θεολόγος τοῦ παρελθόντος αἰῶνος π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ. Ἐν τῷ πνεύματι τούτῳ, κατανοεῖται ὅτι ἡ ὀρθόδοξος εἰκὼν δὲν ἐκφράζει τὴν πίστιν τοῦ ἁγιογράφου ὡς ἀτόμου, ἀλλὰ τὴν ἐμπειρίαν τῆς πίστεως καὶ τὴν ζωὴν ὁλοκλήρου τῆς ἐκκλησιαστικῆς Κοινότητος. Ὁ ἁγιογράφος εἶναι ἡ χεὶρ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἡ εἰκὼν εἶναι μαρτυρία καὶ ὁμολογία πίστεως, ὄχι ἀπλῶς ἕνα καλλιτέχνημα.
        Τὰ λεχθέντα ἐπιβεβαιώνονται καὶ ἀπὸ τὴν ἄρρηκτον σχέσιν τῶν εἰκόνων μὲ τὴν λειτουργικὴν ζωὴν τῆς Ἐκκλησίας. Ὅταν εἰσερχώμεθα εἰς τὸν Ναὸν, περιβαλλόμεθα ἀπὸ πλῆθος εἰκόνων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπεικονίζουν ἀπλῶς τὰ ἱερὰ πρόσωπα, ἀλλὰ τὰ παροντοποιοῦν. Ὁ πιστὸς εὑρίσκεται ἐδῶ ἐν τῷ μέσῳ ζώντων προσώπων, τὰ ὁποῖα τὸν βλέπουν καὶ ἐπικοινωνοῦν μὲ αὐτόν, πρὶν ἀκόμη ὁ ἴδιος τὰ ἀτενίσῃ. Προσκυνοῦντες τὰς εἰκόνας, εἰσερχόμεθα εἰς προσωπικὴν σχέσιν μὲ τὸ εἰκονιζόμενον πρόσωπον, μετέχομεν εἰς τὸ προβαλλόμενον γεγονός. Ὀρθῶς τονίζεται, ὅτι αἱ εἰκόνες εἶναι ἔκφρασις τοῦ κοινοτικοῦ καὶ σχεσιακοῦ χαρακτῆρος τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς.
        Τοῦτο συνδέεται οὐσιωδῶς μὲ τὴν Θείαν Εὐχαριστίαν, ὡς τῆν ὑψίστην ἐκφρασιν τοῦ μυστηρίου τῆς ἐν Χριστῷ λυτρώσεως τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ κόσμου, καὶ τῆς μελλούσης τελειώσεως τῶν πάντων. Ἡ τοποθέτησις καὶ ἡ τάξις τῶν εἰκόνων ἐντὸς τοῦ Ναοῦ, προσανατολίζονται πρὸς τὸ Ἅγιον Βῆμα καὶ τὸ πανίερον Θυσιαστήριον, καὶ ἐνδυναμώνουν τὰ εὐχαριστιακὰ βιώματα καὶ τὴν εὐχαριστιακὴν συνείδησιν τῶν πιστῶν. Ὄρθῶς ἔχει παρατηρηθῆ ὅτι ἡ ἀναγέννησις τῆς εὐχαριστιακῆς ἐκκλησιολογίας, ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ παρελθόντος αἰῶνος, συμβαδίζει μὲ τὴν ἐκ νέου ἀποκάλυψιν τῆς ἀξίας τῆς βυζαντινῆς ἁγιογραφίας καὶ τῆς ἐπιστροφῆς τῶν αὐθεντικῶν εἰκόνων εἰς τοὺς Ναοὺς μας, μετὰ τὴν μακρὰν κυριαρχίαν δυτικοτρόπου εικονογραφήσεως.
        Μὲ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Θεία Εὐχαριστία εἶναι τὸ μυστήριον, ἐν τῷ ὁποίῳ βιοῦνται τὰ Ἔσχατα ἐν τῷ παρόντι, καὶ εἰκονίζεται ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, συνδέεται ἡ σωτηριολογικὴ ἀναφορὰ καὶ λειτουργία τῶν εἰκόνων. Ἡ εἰκὼν ὑπενθυμίζει εἰς τοὺς πιστοὺς ὅτι ἡ πτῶσις δὲν εἶναι ἡ φύσις τοῦ ἀνθρώπου καὶ ὅτι ὁ ἄνθρωπος, χάριτι Θεοῦ, ἔχει αἰώνιον προορισμὸν, εἶναι "ζῶον ἐνταῦθα οἰκονομούμενον καὶ ἀλλαχοῦ μεθιστάμενον, καὶ πέρας τοῦ μυστηρίου, τῇ πρὸς Θεὸν νεύσει θεούμενον." (Γρηγόριος ὁ Θεολόγος).
        Αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἐκφράζει καὶ ἡ παράστασις τῶν προσώπων εἰς τὰς εἰκόνας μὲ ἀσκητικὰ χαρακτηριστικά, μὲ ἀπλὀτητα καὶ σοβαρότητα, καὶ μὲ διαφορετικὰς ἀπὸ τὰ κοινὰ σώματα ἀναλογίας καὶ διαστάσεις. Τὰ πάντα εἶναι πλήρη φωτός, τοῦ αϊδίου φωτὸς τῆς Μεταμορφώσεως καὶ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Σωτῆρος. Τὰ πάντα παραπέμπουν εἰς τὴν μέλλουσαν τελικὴν Μεταμόρφωσιν καὶ Ἀνάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν διαβαίνομεν διὰ τοῦ Σταυροῦ καὶ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου, διὰ τῆς ἄρσεως τοῦ ἡμετέρου σταυροῦ, καὶ διὰ τῆς προσωπικῆς μετοχῆς εἰς τὸ μυστήριον καὶ τὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας.
        Τὸ σωστικὸν μήνυμα τῶν ἱερῶν εἰκόνων εἶναι ἡ πολυτιμωτάτη προσφορὰ τῆς Ὀρθοδοξίας εἰς τὸν σύγχρονον κόσμον, καὶ δὴ εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς λεγομένης "ὀπτικῆς ἐπαναστάσεως", τῆς "εἰκονικῆς πραγματικότητος", καὶ τοῦ "κατακλυσμοῦ τῶν εἰκόνων", ἀνατροπῶν αἱ ὁποῖαι ἀποπροσωποποιοῦν τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς μετατρέπουν εἰς ἀριθμοὺς καὶ "δεδομένα" τοῦ ἡλεκτρονικοῦ ὑπολογιστοῦ, τὰ ὁποῖα κυκλοφοροῦν ἀκυβέρνητα εἰς τὸν κυβερνοχῶρον, εἰς τὸ ἀχανὲς ψηφιακὸν σύμπαν. Ἡ ἀλήθεια τῆς ὀρθοδόξου εἰκόνος ἀποτελεῖ ἐναλλακτικὴν πρότασιν ζωῆς καὶ ἐλευθερίας, ἔναντι τῆς συγχρόνου "εἰκονομαχίας" κατὰ τῆς θείας εἰκόνος εἰς τὸν ἄνθρωπον, ἔναντι τῆς ἐνθαδικῆς καὶ αὐτονόμου ἐλευθερίας, τῆς ζωῆς χωρὶς πόθον καὶ ἐλπίδα αἰωνιότητος, τῆς διεκδικήσεως ἀτομικῶν δικαιωμάτων, χωρίς τὴν αἴσθησιν τοῦ βάθους τῆς ἐν Χριστῷ παραιτήσεως ἀπὸ τὸ "ἐγὼ", ἐν ὀνόματι τῆς ἀγάπης. Ἡ ὀρθόδοξος εἰκὼν εἶναι μία θεολογικὴ γλῶσσα, μὲ τὴν ὁποίαν ἐκφράζεται ὁ αὐθεντικὸς τρόπος σχέσεως τοῦ πιστοῦ μὲ τὸν Θεὸν, μὲ τὸν συνάνθρωπον καὶ σύνολον τὴν δημιουργίαν. Θεωροῦμεν, ἐπίσης, ὅτι ἡ ὀρθὴ κατανόησις τοῦ νοήματος τῆς εἰκόνος ἐκ μέρους τοῦ δυτικοῦ Χριστιανικοῦ κόσμου, θὰ δώσῃ νέαν ὤθησιν καὶ προοπτικὴν εἰς τὸν διαχριστιανικὸν διάλογον.
        Παναγιώτατε Πάτερ καὶ Δέσποτα,
        Μία ἐκ τῶν μεγαλειωδῶν καὶ τῶν πλέον συγκλονιστικῶν στιγμῶν τῆς ἱστορίας τοῦ Γένους, εἶναι ἡ εἰκὼν τῶν δεδιωγμένων ἐκ τῶν πατρογονικῶν ἐστιῶν ἔνεκεν τῆς πίστεως αὐτῶν, Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν, βασταζόντων τὰς ἱερὰς εἰκόνας ὡς τὸ πολυτιμότατον κειμήλιον καὶ τὸν τιμαλφέστατον θησαυρὸν, διὰ νὰ τὰς διασώσουν, νὰ τὰς προσκυνοῦν καὶ νὰ ἀντλοῦν εὐλογίαν καὶ δύναμιν ἐν τῇ ξένῃ, μιμνησκόμενοι τῆς γλυκυτάτης πατρίδος, τῆς ἁγιοτόκου γῆς τῶν Πατέρων. Ὄντως, Ὀρθοδοξία εἶναι νὰ ἀνακαλύπτωμεν καὶ νὰ βλέπωμεν ὅλην τὴν ἀλήθειαν τῆς πίστεώς μας εἰς μίαν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, εἰς τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας Παμμακαρίστου ἤ τῆς Παναγίας Φανερωμένης, εἰς μίαν ἐκ τῶν ἀναριθμήτων εἰκόνων τῶν Ἁγίων μας.
        Ἡ καθ΄ἡμᾶς Ἀνατολή, καὶ δὴ ἡ Πόλις τῶν Πόλεων, εἶναι ὁ εὐλογημένος τόπος, ὅπου διετυπώθη μὲ δογματικοὺς ὅρους, ὑπὸ Οἰκουμενικῶν Συνόδων, ἡ ἀλήθεια τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως, ἡ ἀλήθεια τῆς εἰκόνος, ἡ ἀλήθεια τὴν ὁποίαν τιμῶμεν σήμερον ἐν τῷ Πανσέπτῳ Πατριαρχικῷ Ναῷ, ἐν ἀτμοσφαίρᾳ ἐκπάγλου λαμπρότητος καὶ οὐρανοειδοῦς φωτοχυσίας. Αὐτὴν τὴν σωστικὴν ἀλήθειαν ἐνσαρκώνει, ἐκπροσωπεῖ καὶ ἐκφράζει ἡ Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Μεγάλη Ἐκκλησία, πηδαλιουχουμένη Χριστοπρεπῶς ὑπὸ τῆς Ὑμετέρας Θεοτιμήτου καὶ Θεοφρουρήτου Σεπτῆς Κορυφῆς, διακονοῦσα τὴν εὐστάθειαν τῆς Ὀρθοδοξίας, τοὺς διαχριστιανικοὺς διαλόγους, τὴν διαθρησκειακὴν προσέγγισιν, τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν εἰρήνην, τὰ θύματα τῆς πολυκεφάλου βίας, τοὺς κοπιῶντας καὶ πεφορτισμένους, ἀγαπῶσα τὸν Κύριον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ καὶ τὸν ἄνθρωπον ἐν τῷ Κυρίῳ, ὀρθοδοξοῦσα καὶ ὀρθοπραγοῦσα, διὰ τοῦ "ἀγαπήσαντος ἡμᾶς" (Ρωμ. η΄37), "ὀρθοδοξίας φέγγει ἐλλαμπομένη", φωτοδόχος καὶ φωτοδότις, "Ἐκκλησία τῶν τοῦ Χριστοῦ πενήτων" καὶ πνευματικὴ φωτοδότειρα τῆς Οἰκουμένης.
        Ἐν τῷ πνεύματι τούτῳ, δεόμεθα τοῦ παντεπόπτου καὶ παναγάθου Θεοῦ, ὅπως σκέπῃ τὴν Κωνσταντινουπολίτιδα Ἐκκλησίαν, τὸν Σεπτὸν Προκαθήμενον, τὴν Σεβασμίαν Ἱεραρχίαν καὶ τὰ φωτόμορφα τέκνα αὐτῆς, καὶ ὅπως ὁ παραγενόμενος εἰς τὸ σῶσαι τὸν κόσμον Σωτὴρ, ἀξιώσῃ πάντας ἡμᾶς, πρεσβείαις καὶ μεσιτείᾳ τῆς Ἁγιοπρώτου Μητρὸς Αὐτοῦ καὶ πάντων τῶν Ἁγίων νὰ διατρέξωμεν θεαρέστως τὸν δόλιχον τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς καὶ νὰ προσκυνήσωμεν τὰ Τίμια Πάθη καὶ τὴν ἔνδοξον Αὐτοῦ Ἀνάστασιν. Γένοιτο.