[English] Printer-friendly version
The Ecumenical Patriarch
The Ecumenical Patriarchate
Bishops of the Throne
List of Patriarchs
Other Orhodox Churches
Theological and various articles
Ecological activities
Youth ministry
Interchristian relations
Conferences
Photo gallery
Holy Monasteries and Churches
Creed
Church calendar
Icons
Byzantine music
Contact details

Ἀρχική σελίς
Ἀρχική σελίς

Ὁμιλία
τῆς Α. Θ. Παναγιότητος
τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου
κ. κ. Βαρθολομαίου
κατά τόν Ἑσπερινόν τῆς Μνήμης
τοῦ Ἁγ. Ἀποστόλου Βαρθολομαίου
ἐν τῇ Ἱερᾷ Μονῇ Ζωοδόχου Πηγῆς Βαλουκλῆ
(10 Ἰουνίου 2013)

Ἐπιστροφή
Ἐπιστροφή

Ἱερώτατοι καί Θεοφιλέστατοι ἐν Χριστῷ ἀδελφοί,
Ἐξοχώτατε κ. Ὑπουργέ,
Τίμιον Πρεσβυτέριον,
Ἐντιμολογιώτατοι Ἄρχοντες,
Εὐλογημένοι προσκυνηταί,
Τέκνα ἐν τῷ Ἀναστάντι Κυρίῳ λίαν ἀγαπητά,

Χριστός Ἀνέστη!

"Μικροί μέν καί ἡμεῖς καί ἄσημοι ἐν υἱοῖς Ἰσραήλ· εὐχαριστεῖν δέ πλουσίως οὐδέν κωλύει καί τούς μικρούς· τό κατά δύναμιν εἰσοίσομεν σήμερον", ὁμολογοῦμεν κατά τήν ἑσπέραν ταύτην ὡς ὁ ἔσχατος ἐν τοῖς διακόνοις, ὁμοῦ μετά τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου.

Ἀληθῶς, ἡ λειτουργική θεολογία μᾶς γεμίζει μέ ἀνάπαυσιν καί βεβαιότητα πίστεως. Μᾶς ἀποκαλύπτει τήν ἄφατον ἀγάπην, ἡ ὁποία ἐν σοφίᾳ συνέχει τά σύμπαντα. Φανεροῦται ἐν τῇ πράξει τῆς δημιουργίας τοῦ κόσμου καί ἐν τῇ σαρκώσει τοῦ Θεοῦ Λόγου, ἡ ὁποία εἶναι "χαρά παντί τῷ λαῷ" (πρβλ. Λουκ. β΄,10-11).

Ζῶντες ἐντός τοῦ κλίματος τῆς θείας ἀγάπης εὑρίσκομεν τόν ἑαυτόν μας καί τόν σύνολον κόσμον. Διά τῆς ἀγάπης καί μόνον ἀνήκομεν εἰς τήν Ἐκκλησίαν, ἡ ὁποία θεολογεῖ μέ ὅλην της τήν ζωήν· πιστεύει καί φανερώνει, διά τοῦ τρόπου τῆς ὑπάρξεώς της, τήν Χάριν τῆς Τριαδικῆς Θεότητος καί τήν δύναμιν τοῦ Πάθους καί τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου. Ὅλη ἡ ἱστορία γνωρίζεται καί βιοῦται ὡς θεολογική δοκιμασία, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς τήν συνείδησιν τῆς παρουσίας τοῦ Ἀναστάντος Κυρίου ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν.

Καί ἡμεῖς, ἀπόψε, ἐνῷ εὑρισκόμεθα εἰς αὐτόν τόν παράδεισον τῆς Χάριτος, διαπιστοῦμεν τήν ἡμετέραν ἀδυναμίαν καί ἀσθένειαν, καί ἐν πρώτοις ἀναφωνοῦμεν: "Τί ἀνταποδώσωμεν τῷ Κυρίῳ περί πάντων ὧν ἀνταπέδωκεν ἡμῖν;", ἐν συνεχείᾳ δέ, δοξάζοντες τό πανάγιον Ὄνομα Αὐτοῦ, εὐχαριστοῦμεν πᾶσι, τοῖς ἐντεῦθεν καί ἐκ τοῦ μακρόθεν, ὅσοι προφρόνως ἤλθετε διά νά ἑορτάσετε μέ τόν Πατριάρχην σας τά ὀνομαστήριά του, καί νά ἐκδηλώσετε πρός αὐτόν τά αἰσθήματά σας ἀγάπης, σεβασμοῦ καί προσευχητικῆς διαθέσεως, "μή ἀποβλέποντες εἰς τό πρόσωπον" μόνον ἀλλά καί εἰς τόν θεσμόν. Καί ὁ Θεσμός δέν εἶναι οὔτε τοῦ Πατριάρχου οὔτε τινός ἑτέρου. Ὁ Θεσμός τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἀνήκει εἰς τόν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, τόν Ἐσταυρωμένον καί Ἀναστάντα, καί ἡμεῖς ἀπό τοῦ Πρώτου μέχρι τοῦ ἐσχάτου ταπεινοί διάκονοι αὐτοῦ ἐσμεν.

Ὁ ἑορταζόμενος καί ἐν Ἁγίοις τιμώμενος Ἀπόστολος Βαρθολομαῖος "τῇ σαγήνῃ τῆς γλώττης, ἐκ βυθοῦ ἀνήγαγε ματαιότητος, [...] τοῦ κόσμου τά πέρατα, καί προσήγαγε Χριστῷ τῷ Θεῷ διά πίστεως" (Ἑσπέριον ἑορτῆς). Μέ τό ὄνομα αὐτοῦ τοῦ Ἀποστόλου τιμώμεθα, καί τόν ἔχομεν πρεσβευτήν καί προστάτην ἡ ἡμετέρα Μετριότης μαζί μέ τόν Μεγαλομάρτυρα Ἅγιον Δημήτριον τόν Μυροβλύτην.

Καί ἑορτάζοντες σήμερον "ἐν ἐκκλησίᾳ λαοῦ" τήν μνήμην Βαρθολομαίου τοῦ Ἀποστόλου, λέγομεν ὅτι ἀρκεῖ ἡμῖν αὕτη (ἡ μνήμη) πρός ὠφέλειαν διηνεκῆ, καθ' ὅτι ἀναγκαία διά τήν μίμησιν. "Ὥσπερ γάρ τῷ φωτί αὐτομάτως ἕπεται τό φωτίζειν, οὕτω καί ταῖς ἀγαθαῖς πράξεσιν ἀναγκαίως ἀκολουθεῖ τό ὠφέλιμον", κατά τόν Μέγαν Βασίλειον.

"Ἀπολαμβάνοντες τοῦ συμποσίου τῆς πίστεως", διά νά ἐνθυμηθῶμεν καί τόν τρίτον φωστῆρα τῆς τρισηλίου Θεότητος Ἰωάννην τόν Χρυσόστομον, τήν ἑσπέραν ταύτην εἰς τόν ἱερόν τοῦτον χῶρον τοῦ θαύματος, τοῦ μαρτυρίου καί τῆς μαρτυρίας τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς, τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας καί τοῦ Γένους μας, ἐπιθυμοῦμεν νά ἀναφερθῶμεν πρός τήν ἀγάπην σας, ἀναπολοῦντες τήν εἰκοσαετῆ καί πλέον ταπεινήν Πατριαρχικήν διακονίαν μας, εἰς τρία χαρακτηριστικά τοῦ τιμωμένου οὐρανίου προστάτου μας, τά ὁποῖα προσεπαθήσαμεν κατά τήν ἀδυναμίαν μας νά ἀκολουθήσωμεν.

Τό πρῶτον, ἦτο τό κήρυγμα τῆς ἀληθείας. Ὁ Ἀπόστολος, μέ μόνην τήν Χάριν καί τήν "ἀγραμματείαν τοῦ κόσμου", τήν ἀμορφωσίαν θά ἐλέγομεν σήμερον, διά πολλῶν κόπων καί θλίψεων καί διά μαρτυρίου σταυροῦ, ἤ κατ᾿ ἄλλους  δι᾿ ἐκδορᾶς ἔτι ζῶν, "ἐφώτισεν ἅπαντας τούς καθεύδοντας ἐν νυκτί ἀγνωσίας, καί εἰργάσατο αὐτούς ἡμέρας κληρονόμους".

Ἡμεῖς, "καθυπείκοντες τοῖς νεύμασιν" ἐκείνου, προσεπαθήσαμεν ὅση ἡμῖν δύναμις, εἰς τό Ἱερόν ἡμῶν Κέντρον ἐνταῦθα, πρός τό ἄμεσον καί προσφιλές ἡμῖν ποίμνιον ἀλλά καί διά τῶν ἀποδημιῶν ἡμῶν πρός τόν κόσμον ἐν γένει, πρός πιστούς καί ἀπίστους, ἐν νυκτί καί ἡμέρᾳ, νά μεταδώσωμεν "τῆς ἀληθείας τήν διδασκαλίαν", "τήν γλῶσσαν τήν πυρίπνοον", "τό σωτήριον νάμα", "τόν πολύχρουν καρπόν" τοῦ Ἱεροῦ Φαναρίου, μή ἐπιδιώκοντες "ἀδίδακτον προβολήν" ἀνθρωπίνην, τήν ὁποίαν ἐν τῇ συγχρόνῳ ἐποχῇ ὁ καθείς ἐπιτυγχάνει, καί μή ἀποβλέποντες εἰς τήν γνώμην τῶν πολλῶν. Κριτήριον τῶν ἐνεργειῶν καί πράξεων τῆς Πατριαρχίας μας ὑπῆρξε μόνον ἡ ἀγάπη πρός πάντας, καί ἡ ἑνότης πάντων, καί ἡ δικαιοσύνη, τό "κήρυγμα τῆς ἀληθείας", καί οὐχί οἱαδήτις ἀνθρωπαρέσκεια: "εἰ γάρ ἔτι ἀνθρώποις ἤρεσκον, Χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἄν ἤμην" (Γαλ. α΄,10).

Τό δεύτερον χαρακτηριστικόν Βαρθολομαίου τοῦ Ἀποστόλου ἦτο ἡ θυσία. Θυσία ὑπέρ τῆς ἀληθείας, δηλαδή τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ. Ἡ θυσία ὑπάρχει καί εἶναι τό ὑπέρτατον μέτρον τῆς ἀγάπης, ἡ ὁποία καί διηγεῖται "ὡς οὐρανός περικαλλής, ἐπί γῆς θείαν δόξαν".

Καί ἡμεῖς, ἀναλαβόντες τούς οἴακας τοῦ Ἁγιωτάτου Ἀποστολικοῦ καί Πατριαρχικοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου ἐπί εἰκοσαετίαν καί πλέον -ἐπιτραπήτω ἡμῖν ἡ ἐν ἀδυναμίᾳ καύχησις- ἠναλώσαμεν ὅλην τήν ἡμετέραν ἱκμάδα εἰς διακονίαν καί προσφοράν ἀγάπης θυσιαστικῆς, συνιστῶντες αὐτήν διά τῆς θυσίας ὅλης τῆς ὑπάρξεως ἡμῶν "ὑπέρ τῶν φίλων", καθώς ὁ Κύριος ἡμῶν, καί ὑπέρ τῆς Ἐκκλησίας Του, τῆς ἐν τῇ Πόλει ταύτῃ ἑδρευούσης.

Τό τρίτον στοιχεῖον τοῦ προστάτου ἡμῶν Ἀποστόλου, ὑπῆρξεν ἡ οἰκουμενικότης· "πᾶσαν γάρ τήν κτίσιν κατηύγασε θεογνωσίᾳ", κομίζων "ὡς δρόσος Θεοῦ τοῖς ἀνθρώποις ἴαμα". Ἀπό πολίτου τῆς ἀσήμου Γαλιλαίας κατέστη ἁλιεύς ἀνθρώπων καί "πνευματικός στρατηγός" τοῦ βασιλέως Χριστοῦ, ἔχων ὡς πεδίον δράσεως σύμπασαν τήν ὑφήλιον.

Καί ἡ ἡμετέρα Μετριότης, ἐκ τῆς ἀσήμου, ἀγνώστου, καί μαρτυρικῆς Γαλιλαίας τῆς γενετείρας ἡμῶν Ἴμβρου προερχόμενοι καί κληθέντες ἐλέῳ Θεοῦ ἐπί τήν ἱεράν οἰκουμενικόν σκοπιάν τῆς Ὀρθοδοξίας, οὐκ ἐπαυσάμεθα πορευόμενοι κατά τήν εἰκοσαετίαν ταύτην ἀπό Ἱεροῦ Ναοῦ εἰς Ἱερόν Παρεκκλήσιον ἐν τῇ ἕδρᾳ ἡμῶν, ἀπό Ἐκκλησίας εἰς Ἐκκλησίαν, ἀπό ἀνθρώπου πρός ἀνθρωπον, πορευόμενοι διαρκῶς, ἵνα "μαθητεύσωμεν πάντα τά ἔθνη" (πρβλ. Ματθ. κη΄,19), μεταφέροντες τόν καθημαγμένον Σταυρόν τοῦ Μαρτυρίου ἀλλά καί τό χαρμόσυνον ἄγγελμα τῆς σωτηρίας.

Τά τρία ταῦτα στοιχεῖα, ἔχοντες ἀπό τῆς πρώτης στιγμῆς ὡς γνώμονα, ὡς ἄλλωστε διεκηρύξαμεν καί ἐν τῷ ἐνθρονιστηρίῳ λόγῳ ἡμῶν πρός τόν κόσμον τήν 2αν Νοεμβρίου τοῦ ἔτους 1991, προσεπαθήσαμεν νά τά μαρτυρήσωμεν εἰς τόν κόσμον, ὡς ἀποκλειστικόν βίωμα τῆς  Μεγάλης Ἐκκλησίας. Δηλαδή τήν ἐξάρτησιν ἐκ μόνου τοῦ Θεοῦ καί τήν ἔξωθεν ἀφάνειαν· τήν θυσιαστικήν ἀγάπην καί τήν οἰκουμενικότητα.

Ταύτην τήν μαρτυρίαν καταθέτομεν καί σήμερον ἐνώπιον τῆς ἀγάπης σας. Καί δοξάζομεν τόν Χριστόν καί εὐχαριστοῦμεν ὅλους σας, οἱ ὁποῖοι τιμῶντες τόν Πατριάρχην τοῦ Γένους καί συγχρόνως Οἰκουμενικόν, ἤλθετε ἐκ δυσμῶν καί ἑῲας, ἐκ βορρᾶ καί νότου εἰς συνεορτασμόν. Καί σύν τῇ εὐχαριστίᾳ διαβεβαιοῦμεν ὅτι θά συνεχίσωμεν, ἕως ἡμέρα ἐστί καί μέχρι τῆς ἐσχάτης κλήσεως, ὅτε λόγον ἀποδώσομεν τῶν ἔργων καί τῶν πράξεων καί τῶν παραλείψεων ἡμῶν, τόν ἀγῶνα, μή ἀποβλέποντες εἰς δόξαν καί ἀναγνώρισιν ἀνθρωπίνην, ἀλλ᾿ ἁπλῶς εἰς τήν μαρτυρίαν Ἰησοῦ.

Ἡ Ἁγιωτάτη Μήτηρ Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως, κειμένη ἐπί τῶν θεμελίων τῆς πίστεως καί ἐπί τῆς διδαχῆς τῶν Ἀποστόλων, ὡς ὁ τιμώμενος Βαρθολομαῖος, ἔχει τήν ἰδιαιτέραν εὐλογίαν νά διακονῇ διαχρονικῶς λαούς πολλούς. Καί συμβάλλει τοιουτοτρόπως ἀποφασιστικῶς εἰς τήν διαμόρφωσιν παγκοσμίων καί πανανθρωπίνων ἠθικῶν ἀξιῶν. Ἔχομεν, λοιπόν, ἱστορικήν εὐθύνην καί χρέος νά συνεχίσωμεν τήν εἰρηνικήν καί δημιουργικήν συνύπαρξιν, ὑπερβαίνοντες μεγαλοψύχως ἐν πνεύματι ἀγαστῆς συνεργασίας καί ἀγάπης πᾶν τό προστυγχάνον ἐμπόδιον ἤ ἀμφισβήτησιν. Καθημερινῶς ὀφείλομεν νά ἀνακεφαλαιώνωμεν ὁλόκληρον τό μυστήριον τῆς σωτηρίας: "τοῦ Σταυροῦ, τοῦ Τάφου, τῆς τριημέρου Ἀναστάσεως, τῆς εἰς οὐρανούς ἀναβάσεως, τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας, τῆς δευτέρας καί ἐνδόξου πάλιν Παρουσίας". Καί τότε θά ζῶμεν ἠρέμα τό γεγονός ὅτι "ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντός ἡμῶν ἐστι" (πρβλ. Λουκ. ιζ΄ 21-22). "Τά πάντα γέγονε καινά. Τά πάντα γέγονεν ἕν" (Μαξίμου τοῦ Ὁλογητοῦ).

Καί, λοιπόν, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ἐγεννήθη ἐν Φάτνῃ. Ἐχλευάσθη ὡς ἀδύνατος καί ἐσταυρώθη. Δέν εἶχε ποῦ τήν κεφαλήν κλίνῃ (Λουκ.  θ΄ 59), παρά ταῦτα τήν σωτηρίαν ἡμῶν κατειργάσατο. Χωρίς βαλάντιον καί πήραν. Χωρίς λεγεῶνας ἀγγέλων, χωρίς ἐσμόν γραμματέων, χωρίς στρατόν ὀπαδῶν, χωρίς ἰσχύν ἀνθρωπίνην. Μέ μόνην τήν ἰσχύν τῆς ἀφάτου κενώσεώς Του, τῆς ἐσχάτης ταπεινώσεως, τῆς μωρίας τοῦ Σταυροῦ. Οὕτως ἐστί καί ὁ Πατριάρχης σας, πορευόμενος κατά τό ἀποστολικόν "οὐ πολλοί σοφοί κατά σάρκα, οὐ πολλοί δυνατοί, οὐ πολλοί εὐγενεῖς" (Α΄ Κορ. α΄ 26-27). Καί ὁ Πατριάρχης δέν παραβλέπει τήν μωρίαν τοῦ Σταυροῦ καί δέν προσβλέπει εἰς τήν δόξαν τῆς ἰσχύος καί ἀποβλέπει εἰς τό "ὅς ἐάν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν ὑμῖν, ἔσται ὑμῶν διάκονος, καί ὅς ἐάν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι πρῶτος, ἔσται πάντων δοῦλος˙ καί γάρ ὁ Υἱός τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι, ἀλλά διακονῆσαι" (Μαρκ. ι΄ 43-45).

Ἀναφωνοῦντες μετά τοῦ ἐν Ἁγίοις προκατόχου ἡμῶν Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου "καλόν ἡ φιλαδελφία καί μάρτυς Ἰησοῦς, οὐκ ἀδελφός κληθῆναι μόνον, ἀλλά καί παθεῖν ὑπέρ ἡμῶν ἀνασχόμενος", ἀναπέμπομεν δόξαν, τιμήν καί προσκύνησιν τῷ Ἀναστάντι Χριστῷ νῦν καί εἰς τούς ἀπεράντους αἰῶνας. Ἀμήν.