[English] Printer-friendly version
The Ecumenical Patriarch
The Ecumenical Patriarchate
Bishops of the Throne
List of Patriarchs
Other Orhodox Churches
Theological and various articles
Ecological activities
Youth ministry
Interchristian relations
Conferences
Photo gallery
Holy Monasteries and Churches
Creed
Church calendar
Icons
Byzantine music
Contact details

Ἀρχική σελίς
Ἀρχική σελίς

Ὁμιλία
τῆς Α. Θ. Παναγιότητος
τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου
κ. κ. Βαρθολομαίου
μετά τό Πέρας τῆς Δοξολογίας
ἐν τῷ Ἱερῷ Ναῷ Ἁγίου Rastislav ἐν Bratislava
(27 Μαΐου 2013)

Ἐπιστροφή
Ἐπιστροφή

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Μιχαλουπόλεως καί Κασσοβίας κύριε Γεώργιε,
Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Prešov κύριε Rastislav,
Ἱερώτατοι ἅγιοι ἀδελφοί,
Ἐξοχώτατοι καί Ἐντιμότατοι Ἄρχοντες τοῦ τόπου,
Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Ὁ ἱερός οὗτος ναός τῆς Μπρατισλάβας δέν εἶναι ἄσχετος μέ τήν καθ᾿ ἡμᾶς Ἁγιωτάτην Μεγάλην τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν. Καί τοῦτο, διότι τιμᾶται εἰς τήν μνήμην τοῦ ἁγίου ἡγεμόνος Ραστισλάβου, ἀνδρός ἀγαθοῦ καί φιλειρηνικοῦ, ἀγαπῶντος βαθέως τόν λαόν του, ὅστις ἐξ ἀρχῆς κατενόησε τήν σημασίαν τήν ὁποίαν εἶχε δι᾿ αὐτόν ἡ ἐγκόλπωσις τῆς χριστιανικῆς πίστεως καί ἡ καλλιέργεια τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς. Οὕτως ἀνέλαβε τήν πρωτοβουλίαν νά ζητήσῃ τήν ἐκ Κωνσταντινουπόλεως βοήθειαν εἰς τό ἔργον τοῦ εὐαγγελισμοῦ τοῦ λαοῦ του, γνωρίζων τό οἰκουμενικόν πνεῦμα τῆς Μητρός Ἐκκλησίας καί τόν σεβασμόν αὐτῆς εἰς τήν ταυτότητα καί ἰδιοπροσωπίαν ἑκάστου λαοῦ καί ἑκάστου ἀνθρώπου. Χάρις εἰς τήν σύνεσιν καί τήν σοφίαν τοῦ ἁγίου Ραστισλάβου, ἥτις ἀπεδείχθη Πρόνοια Θεοῦ, ἔφθασαν εἰς τήν Μοραβίαν τό ἔαρ τοῦ ἔτους 863 οἱ δύο ἐκ Κωνσταντινουπόλεως Ἱεραπόστολοι Κωνσταντῖνος-Κύριλλος καί Μεθόδιος, οἵτινες μετ’ ἀσυγκρατήτου ἐνθουσιασμοῦ ἐρρίφθησαν εἰς τό ἔργον τοῦ θείου κηρύγματος, τοῦ ὁποίου ἡ πρόοδος ἦτο θαυμαστή καί ραγδαία.

Ὅθεν, ἐν πολλῇ συγκινήσει, ἀδελφοί ἐν Κυρίῳ ἀγαπητοί καί τέκνα φιλευσεβῆ, παριστάμεθα μεθ᾿ ὑμῶν ἁπάντων εἰς τόν ναόν τοῦ ἁγίου Ραστισλάβου, ὡς ἐλέει τοῦ παναγάθου Δεσπότου ταπεινός ὤν διάδοχος τοῦ μακαρίου Πατριάρχου ἁγίου Φωτίου, ὅστις καί ἔδωκε τήν εὐλογίαν διά τήν ἔναρξιν τοῦ ἱεραποστολικοῦ τούτου καί φωτιστικοῦ ἔργου ἐπί τῶν ἡμερῶν τῆς Πατριαρχίας αὐτοῦ, γενόμενος διά τῶν ἁγίων εὐχῶν του συμπαραστάτης τῶν ἁγίων αὐταδέλφων.

Διανύοντες δέ τήν κοσμοχαρμόσυνον περίοδον τοῦ ἀναστασίμου Πεντηκοσταρίου, καθ᾿ ἥν ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ἡμῶν μετ᾿ ἰδιαιτέρας λαμπρότητος ἐπιτελεῖ τό Πάσχα τοῦ Κυρίου, ἀπευθυνόμεθα πρός ὑμᾶς διά τοῦ συνήθους ἐπικαίρου χαιρετισμοῦ, Χριστός ἀνέστη!

Ἑορτάζοντες ἀπό χθές τήν ἀνάμνησιν τοῦ θαύματος τῆς ὑπό τοῦ Κυρίου ἰάσεως τοῦ παρά τήν κολυμβήθραν Βηθεσδᾶ Παραλύτου, ἄς συνεχίζωμεν ἕκαστος τόν ἐπίπονον ἀγῶνα τοῦ προσωπικοῦ ἡμῶν ἁγιασμοῦ καί τῆς ἰάσεως ἐκ τῶν παθῶν μας, ἐμβαίνοντες εἰς τήν ἰαματικήν κολυμβήθραν τῆς Μητρός Ἐκκλησίας, ἡ Ὁποία εἶναι καί θά παραμένῃ πάντοτε ἡ μόνη φιλότεκνος Μήτηρ. Εἰς αὐτόν τόν ἀγῶνα διά τήν προσωπικήν ἡμῶν κάθαρσιν καί ἁγιασμόν ἔχομεν «ἄνθρωπον Ἰησοῦν Χριστόν», ὁμοιωθέντα κατά πάντα πρός ἡμᾶς, πλήν τῆς ἁμαρτίας. «Οὐ γάρ ἔχομεν ἀρχιερέα μή δυνάμενον συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν, πεπειραμένον δέ κατά πάντα καθ᾿ ὁμοιότητα χωρίς ἁμαρτίας. Προσερχώμεθα οὖν μετά παρρησίας τῷ θρόνῳ τῆς χάριτος, ἵνα λάβωμεν ἔλεον καί χάριν εὕρωμεν εἰς εὔκαιρον βοήθειαν» (Ἑβρ. δ΄, 15-16).

Τήν πραγματικότητα ταύτην, ὅτι δηλαδή ὁ Κύριος εἶναι ὁ ἰατρός εἰς τόν προσωπικόν ἀγῶνα ἡμῶν διά τόν ἁγιασμόν καί τήν σωτηρίαν, τονίζει καί εἷς ὡραῖος ὕμνος τῆς ἑορτῆς:

Ἐπί τῇ Προβατικῇ κολυμβήθρᾳ,
ἄνθρωπος κατέκειτο ἐν ἀσθενείᾳ.
Καί ἰδών σε, Κύριε, ἐβόα·
ἄνθρωπον οὐκ ἔχω, ἵνα ὅταν ταραχθῇ τό ὕδωρ βάλῃ με ἐν αὐτῷ.
ἐν ᾧ δέ πορεύομαι ἄλλος προλαμβάνει με καί λαμβάνει τήν ἴασιν, ἐγώ δέ ἀσθενῶν κατάκειμαι.
Καί εὐθύς σπλαγχνισθείς ὁ Σωτήρ λέγει πρός αὐτόν·
διά σέ ἄνθρωπος γέγονα, διά σέ σάρκα περιβέβλημαι,
καί λέγεις ἄνθρωπον οὐκ ἔχω;
ἄρόν σου τόν κράββατον καί περιπάτει.
Πάντα σοι δυνατά, πάντα ὑπακούει, πάντα ὑποτέτακται.
Πάντων ἡμῶν μνήσθητι καί ἐλέησον, Ἅγιε, ὡς φιλάνθρωπος.

Ὅπως χαρακτηριστικῶς λέγει τό Δοξαστικόν τῶν Αἴνων τοῦ Ὄρθρου τοῦ Παραλύτου, «Κύριε τόν παράλυτον οὐχ ἡ κολυμβήθρα ἐθεράπευσεν, ἀλλ᾿ ὁ σός λόγος ἀνεκαίνισε». Ὁ λόγος τοῦ Κυρίου, ὁ λόγος τοῦ Εὐαγγελίου, εἶναι αὐτός ὁ ὁποῖος μόνον δύναται νά θεραπεύσῃ τάς παραλελυμένας ψυχάς τῶν ἀνθρώπων, νά ἀναστήσῃ τούς συντετριμμένους τῇ καρδίᾳ, νά ἀνακαινίσῃ τήν ζωήν μας, νά ἀνακαινίσῃ πάντα ἄνθρωπον. Διά τοῦτο τό Εὐαγγέλιον εἶναι καί θά παραμένῃ "πηγή ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωήν αἰώνιον" (Ἰωάν. δ΄, 14), ἐγκαινῖζον ἡμῖν τήν νέαν ζωήν, τήν ἐν Χριστῷ, καί δημιουργοῦν ἀείποτε ἁγίους. «Τῆς φωνῆς δέ τοῦ Κυρίου ὀξυτέρα ἡ ἐνέργεια ἐδείχθη», λέγει ὁ μελωδός, θέλων νά δείξῃ ὄχι μόνον τό ἄμεσον ἀποτέλεσμα τοῦ λόγου τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ, ἀλλά καί ὅτι ὁ λόγος Του κρύπτει μυστικήν δύναμιν, ἐνεργεῖ ἰαματικῶς καί θεραπευτικῶς, δέν εἶναι εἰς τήν πραγματικότητα λόγος, ἀλλά θεία ζωή, δημιουργία, χάρις, μεγάλη δωρεά τοῦ Θεοῦ εἰς τόν ἄνθρωπον.

Ζῶντες καί μένοντες ἐν Χριστῷ καί τηροῦντες τούς λόγους Του, οὐδέποτε θά μείνωμεν μόνοι καί ἀβοήθητοι. Τό ἀμέτρητον νέφος τῶν Ἁγίων, μέ ἐπί κεφαλῆς τήν πάναγνον Θεομήτορα, εἶναι πραγματικότης, ἐγγιζομένη λίαν εὐκόλως διά τῆς μυστικῆς ἐπικλήσεως τῆς Κεφαλῆς τῆς Ἐκκλησίας, τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ὁ παράλυτος τῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς παρεπονέθη εἰς τόν Κύριον, ὅτι δέν εἶχεν ἄνθρωπον βοηθόν, κατανοοῦντα τήν πολυχρόνιον ταλαιπωρίαν του, νά τόν ἐνισχύσῃ εἰς τήν ἀπομόνωσίν του καί νά γλυκάνῃ τήν σύντροφον μοναξιάν του. Μήπως, ὅμως, ἀδελφοί καί τέκνα ἐν Κυρίῳ, τό ἴδιον αἴσθημα τῆς ἀπομονώσεως δέν κυριαρχεῖ οὐχί σπανίως καί εἰς τόν σύγχρονον ἄνθρωπον τῆς τεχνολογικῆς προόδου καί τῆς παγκοσμιοποιήσεως;

Διότι, ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀποκοπῇ ἀπό τήν πηγήν τῆς ζωῆς, τόν Χριστόν, χάνει τήν ἑνότητά του μέ τούς ἄλλους ἀνθρώπους, μένει μόνος καί ἔρημος. Ὅμως ἡ ψυχή μας εἶναι κοινωνική, ὡς θεόπλαστος, ὡς ἔργον τοῦ ἐν συνεχεῖ ἐνδοαγιοτριαδικῇ κοινωνίᾳ ἀποκαλυπτομένου Θεοῦ καί εἶναι πλασμένη νά ζῇ ἐν τῇ ἑνότητι τῆς Ἐκκλησίας, ἐν τῇ ἑνότητι τῶν πάντων. Ὅταν ἡμεῖς ἀναλγήτως παραβλέπωμεν τόν Κύριον πάσχοντα, πεινῶντα, φυλακισμένον, διψῶντα, γυμνητεύοντα ἐν τοῖς προσώποις τῶν ἀναξιοπαθούντων συνανθρώπων μας, ἀνεξαρτήτως γένους, φυλῆς καί πίστεως, τότε χάνομεν τήν ψυχικήν μας ἰσορροπίαν καί ἀπομονούμεθα, μένομεν δέ ἔνοχοι ἐνώπιον τῆς ἀπείρου φιλανθρωπίας καί ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ, ἡ ὁποία Τόν ἐξηνάγκασε, τρόπον τινά, καί κατέβη οὐρανόθεν διά νά ἰατρεύσῃ τήν ἀσθενοῦσαν φύσιν μας ψυχικῶς τε καί σωματικῶς.

Ἄλλωστε, ὁ Κύριος δέν ἐταυτοποίησεν Ἑαυτόν ἐν τοῖς προσώποις τῶν ἐλαχίστων ἀδελφῶν μας, εἰς τρόπον ὥστε πᾶσα φιλανθρωπική κίνησις ἤ ἀπάνθρωπος συμπεριφορά νά ἀποβαίνῃ εἰς τό θεανδρικόν Πρόσωπόν Του; Αὕτη εἶναι ἡ ἀρχή ἡ διέπουσα διαχρονικῶς τήν Ἐκκλησίαν καί αὐτήν εἶχον οἱ δύο Ἰσαπόστολοι ὅταν ἦλθον εἰς τήν πατρίδα σας.

Χαίρομεν, διότι κατά τό διάστημα τῆς παραμονῆς ἡμῶν εἰς τήν Τσεχίαν καί Σλοβακίαν εἴχομεν τήν εὐλογίαν νά διαπιστώσωμεν τόν καρπόν τῶν ἀποστολικῶν μόχθων καί τῆς ἀρετῆς τῶν δύο ἐκ Θεσσαλονίκης ὁρμωμένων αὐτῶν ἁγίων, χάρις εἰς τά ὁποῖα οὐκ ὀλίγοι ἐκ τῶν Σλαβικῶν λαῶν, μεταξύ τῶν ὁποίων καί ὁ ἰδικός σας, ἠξιώθησαν τῆς σωτηρίου χάριτος. Οὕτως, ἀπό τῆς ἐποχῆς τοῦ Μεγάλου Φωτίου, στενοῦ φίλου καί ὁμόφρονος τῶν δύο ἁγίων, οἵτινες εἶχον μορφωθῆ ἐν τῇ Ἱερᾷ Μονῇ τοῦ Ἁγίου Πολυχρονίου ἐν Κωνσταντινουπόλει, μέχρι σήμερον, ἀΐδιος εἶναι ἡ εὐγνωμοσύνη τῶν σλαβικῶν λαῶν, οὐχί μόνον πρός τούς δύο αὐταδέλφους, ἀλλά καί πρός τήν Μητέρα Ἐκκλησίαν Κωνσταντινουπόλεως, καί συγχρόνως πρός τόν ἐνταῦθα τοπικόν ἅγιον Ραστισλάβον, ὅστις εἶχε τήν φιλόθεον πρωτοβουλίαν νά ἐκζητήσῃ ἐκ τῆς Βασιλευούσης πόλεως συνδρομήν εἰς τό ἔργον τῆς κατηχήσεως καί τοῦ φωτισμοῦ τοῦ λαοῦ του.

Ἄν καί οἱ δύο ἱεραπόστολοι εἶχον σταλῆ ἐκ Βυζαντίου καί θά ἀνάμενέ τις, σκεπτόμενος μέ κοσμικά καθαρῶς κριτήρια, ὅτι θά ἐπεδίωκον νά ἐξυπηρετήσουν τά συμφέροντα τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας, ὅμως, ἀντιθέτως, παρατηροῦμεν εἰς τάς ἐνεργείας των μίαν βαθυτάτην οἰκουμενικήν ἀντίληψιν, ἥτις ἔδιδεν εἰς αὐτούς θαυμαστήν ἐλευθερίαν κινήσεων.

Διά τοῦτο δέν ἐπέβαλον εἰς τό ποίμνιόν των τήν ἑλληνικήν γλῶσσαν, ἀλλά ἐμόχθησαν πραγματικῶς διά νά παραδώσουν τό εὐαγγέλιον καί τήν χριστιανικήν παράδοσιν εἰς τήν γλῶσσαν τοῦ λαοῦ, ἐγένοντο δημιουργοί ἑνός νέου πολιτισμοῦ, τοῦ πολιτισμοῦ τῶν σλαβικῶν λαῶν, βαθύτατα χριστιανικοῦ καί ἐμποτισμένου ἀπό τό πνεῦμα τοῦ εὐαγγελίου.

Διά τοῦτο πατρικῶς προτρέπομεν ὑμᾶς: φυλάξατε ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ τήν πνευματικήν παρακαταθήκην, τήν ὁποίαν παρελάβετε παρά τῶν δύο ἁγίων. Τά ὀρθόδοξα δόγματα καί τήν ὀρθόδοξον πίστιν, τό ἐκκλησιαστικόν τυπικόν, τήν ἐκκλησιαστικήν σλαβονικήν γλῶσσαν καί γραφήν, ἥτις ἦτο ἀληθῶς δῶρον Θεοῦ εἰς τόν λαόν σας, τάς ὀρθοδόξους παραδόσεις, τό ὀρθόδοξον ἐκκλησιαστικόν ἤθος, τήν ζωντανήν καί δυναμικήν λατρείαν, ἧς πεῖραν ἐλάβομεν κατά τάς ἡμέρας ταύτας τῆς παραμονῆς μας μαζί σας ἐν Σλοβακίᾳ καί Τσεχίᾳ.

Χάριτι Θεοῦ διασωθεῖσα, παρά τάς ἀπωλείας, τάς διώξεις, τάς δυσκολίας, τάς ἐξωτερικάς πιέσεις, τά πολλαπλᾶ προβλήματα, ἡ ὀρθόδοξος Ἐκκλησία σας, προσφιλής θυγάτηρ τῆς Μητρός Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως, διαφυλάττει ἄχρι συντελείας τῶν αἰώνων τήν ὀρθοδοξίαν τῆς πίστεως καί πρόκειται περιφανές μαρτύριον τῆς ἐν Χριστῷ ἐλευθερίας. Μείνατε λοιπόν ἐν τῇ πατρῴα Ὀρθοδοξίᾳ, καυχώμενοι ἐπ᾿ αὐτῇ ἐν Χριστῷ.

Εὐχαριστοῦμεν πάντας ὑμᾶς διά τήν τιμητικήν σας ὑποδοχήν εἰς τόν ναόν τῆς Μπρατισλάβας καί εὐχόμεθα ἐκ καρδίας οἱ ἅγιοι Κύριλλος καί Μεθόδιος καί ὁ φιλόχριστος βασιλεύς Ραστισλάβ νά εὐλογοῦν τήν ἐκκλησίαν σας, νά τήν φυλάττουν ἀπό κάθε προσβολήν τοῦ ἀντικειμένου καί νά ἐντυγχάνουν ὑπέρ ὑμῶν πρός τόν Θεόν «στεναγμοῖς ἀλαλήτοις», διά νά γίνησθε ἀδιαλείπτως κοινωνοί τῶν δώρων τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, τῆς χαρᾶς, τῆς εἰρήνης, τῆς ἀγάπης, τοῦ φωτός, τοῦ πηγάζοντος ἐκ τοῦ θεοδέγμονος τάφου Του.

Χριστός ἀνέστη!