[English] Printer-friendly version
The Ecumenical Patriarch
The Ecumenical Patriarchate
Bishops of the Throne
List of Patriarchs
Other Orhodox Churches
Theological and various articles
Ecological activities
Youth ministry
Interchristian relations
Conferences
Photo gallery
Holy Monasteries and Churches
Creed
Church calendar
Icons
Byzantine music
Contact details

Ἀρχική σελίς
Ἀρχική σελίς

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΚΑΥΣΗΣ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ ΚΑΙ Η ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝ ΚΟΡΕᾼ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ.
Ὑπὸ Σεβ. Μητροπολίτου Κορέας κ. Ἀμβροσίου.
Πατριαρχικὴ Βιβλιοθήκη
3/3/2011

Ἐπιστροφή
Ἐπιστροφή

Παναγιώτατε, Πάτερ καὶ Δέσποτα,

Σᾶς εἶμαι ἐξαιρετικὰ εὐγνώμων γιὰ τὴν ἀνάθεση στὴν ταπεινότητά μου τῆς σημερινῆς ὁμιλίας. Σᾶς εὐχαριστῶ ἐκ βαθέων γιὰ τὴν μεγάλη τιμή. 
Διὰ τῶν σεπτῶν εὐλογιῶν τῆς Ὑμετέρας πεπνυμένης Παναγιότητος τὸ θέμα, τὸ ὁποῖο πρόκειται νὰ ἀναπτύξω πρὸς τὴν ἐκλεκτὴ ὁμήγυρη εἶναι: ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΚΑΥΣΗΣ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ ΚΑΙ Η ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝ ΚΟΡΕᾼ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ.

Σεβασμιώτατοι Ἅγιοι Ἀρχιερεῖς, σεβαστοὶ Πατέρες, Ἐλλογιμώτατε κύριε καθηγητά, ἀγαπητοὶ κυρίες καὶ κύριοι,

Ἐπειδή, ἴσως, ὡρισμένοι ἔχουν ἀντιρρήσεις μὲ τὴν ἐπιλογὴ τοῦ θέματος, γιατὶ θὰ περίμεναν μιὰ ὁμιλία μὲ τὴν παρουσίαση τῶν πεπραγμένων τοῦ ἱεραποστολικοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖο ἐπιτελεῖται στὴν ἐν Κορέᾳ Ἐκκλησία μὲ τὴν χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ἀνύστακτη φροντίδα καὶ μέριμνα τοῦ σεπτοῦ Κέντρου, γι᾽ αὐτὸ τὸν λόγο θὰ παραθέσω δύο λόγους, οἱ ὁποῖοι δικαιολογοῦν, κατὰ τὴν γνώμη μου, τὴν ἐπιλογή του:
1. Ὅταν γίνεται λόγος περὶ Ἱεραποστολῆς ἡ σκέψη μας συνήθως φαντάζεται ὡραῖες εἰκόνες καὶ ρομαντικὲς ἱστορίες μὲ ἀθρώα προσέλευση πιστῶν, ὁμαδικὲς βαπτίσεις κ.λπ. Ἀλλὰ Ἱεραποστολὴ δὲν εἶναι αὐτό, ἰδιαιτέρως στὶς χῶρες τῆς Ἄπω Ἀνατολῆς. Καὶ
2. Τὸ πρόβλημα ποὺ θὰ θίξει ἡ ὁμιλία, βρίσκεται ἀπὸ καιροῦ, ὡς μὴ ὤφειλε, στὴν ἐπικαιρότητα καὶ ὀρθοδόξων χωρῶν ὅπως ἡ Ἑλλάδα (1), μὲ πολωτικὲς ἀντιπαραθέσεις καὶ ἀντιλογίες.
Ἐλπίζω ὅτι οἱ ἐμπειρίες, ποὺ θὰ μεταφέρω ἀπὸ τὴν Ἄπω Ἀνατολή, νὰ εἶναι ὠφέλιμες καὶ γιὰ τὴν καθ᾽ ἡμᾶς Ἀνατολή.
Ἀσφαλῶς δὲν πρόκειται νὰ προβῶ σὲ θεωρητικὲς ἀναλύσεις καὶ τοποθετήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος, παραβιάζοντας, ἐνδεχομένως, ἀνοικτὲς θύραις. Ἁπλῶς καὶ μόνον θὰ ἀρκεσθῶ στὴν κατάθεση κάποιων προσωπικῶν ἐμπειριῶν ἀπὸ τὸν χῶρο τῆς διακονίας μου γιὰ τὸ μεγάλο καὶ ἐπώδυνο θέμα τῆς καύσης τῶν νεκρῶν.

* * *

Ὁ πονεμένος πατέρας ἔξω ἀπὸ τὴν ἐντατικὴ μεγάλου νοσοκομείου τῆς Σεούλ, στὸ ὁποῖο νοσηλεύεται σὲ κωματώδη κατάσταση ὁ μονάκριβος γιός του, μόλις βλέπει τὸν Κορεάτη π. Ἀντώνιο Woo καὶ τὸν ὁμιλοῦντα γονατίζει μπροστά μας καὶ παρακαλεῖ νὰ προσευχηθοῦμε γιὰ τὸ ἄρρωστο παιδί του. Ἡ στιγμὴ εἶναι συγκλονιστική. Θυμίζει ἕναν ἄλλο πονεμένο πατέρα, τὸν Ἰάειρο τῆς σχετικῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς. (Λκ. 8:41) Μὲ μάσκες, ἰατρικὲς φόρμες καὶ ἄλλες ὑγειονομικὲς προφυλάξεις μπαίνουμε στὸ δωμάτιο. Ἀντικρύζουμε ἕνα σκελετωμένο ἀπὸ τὴν λευχαιμία παιδί, ποὺ ἀναπνέει μὲ τεχνικὴ ὑποστήριξη. Προσευχόμαστε τὰ πέντε μόνο λεπτὰ ποὺ μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ παραμείνουμε στὸ δωμάτιο καὶ βγαίνουμε ἔξω συγκλονισμένοι ἀπὸ τὸ θέαμα τοῦ 15χρονου παληκαριοῦ ποὺ χαροπαλεύει. Στὸν προθάλαμο ἀναμονῆς οἱ σταυρωμένοι γονεῖς του ξημεροβραδιάζονται πάνω σ᾽ ἕνα παγκάκι ἐδῶ καὶ ἕνα χρόνο περιμένοντας νὰ δοῦν τὶ θὰ ξημερώσει ἡ αὐριανὴ μέρα.

Στὴν κατασκήνωση τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κορέας ὀργανώθηκε ἀμέσως “ἐκστρατεία” προσευχῆς. Ἀναφέρθηκε στὰ παιδιὰ τὸ τραγικὸ περιστατικὸ τοῦ συνομήλικού τους καὶ ταυτόχρονα τονίστηκε ἡ δύναμη τῆς ὁμαδικῆς προσευχῆς τῶν παιδιῶν “ἐπ᾽ ἐκκλησίας”. Ἔτσι πρωὶ καὶ βράδυ στὸ εἰδικὸ αἴτημα τοῦ διακόνου: “Ὑπὲρ ὑγείας τοῦ δούλου τοῦ Θεοῦ Σωτηρίου…” οἱ κατασκηνωτὲς ὁμοθυμαδὸν ἔκραζαν πρὸς τὸν Θεὸ τὸ “Τσουγιὸ Πουλσανχὶ Γιοκισοσὸ 불쌍히 여기소서 = Κύριε, ἐλέησον”. Πρὸς τὸ τέλος τῆς κατασκήνωσης ἔφθασε ἡ χαρμόσυνη πληροφορία ὅτι ὁ Σωτήρης ἀνάνηψε ἀπὸ τὸ κῶμα καὶ βγῆκε ἀπὸ τὴν ἐντατική. Τὸν ἐπισκεφθήκαμε σὲ κανονικὸ δωμάτιο καὶ τοῦ μεταδόσαμε τὴν θ. Κοινωνία. Ἡ μητέρα του μᾶς εἶπε πὼς οἱ γιατροὶ δὲν πίστευαν στὴν τροπὴ ποὺ πῆρε τὸ πρόβλημα τῆς ὑγείας τοῦ παιδιοῦ της.

Μετὰ ἀπὸ δύο μῆνες ὅμως, ξαφνικὰ τὰ πράγματα ἄλλαξαν. Ἕνα ἀπόγευμα ὁ Σωτήρης ἄφησε τὴν τελευταία του πνοὴ στὴν γῆ γιὰ νὰ ξεκουραστεῖ “ἐκ τῶν κόπων αὐτοῦ”. Πρὶν ἐκπνεύσει μᾶς τηλεφώνησε ἡ μητέρα του γιὰ νὰ κάνουμε μιὰ ὕστατη προσευχὴ γιὰ τὸ παιδί της. Τρέξαμε στὸ νοσοκομεῖο ἀλλὰ δὲν τὸν προλάβαμε. Ὁ Σωτήρης εἶχε φύγει, ἀφήνοντας ἀβάστακτο πόνο καὶ ἀπερίγραπτη ὁδύνη στοὺς γονεῖς του, στὴν μικρότερη ἀδελφούλα του, στοὺς συγγενεῖς του καὶ σ᾽ ὅλους ἐμᾶς ποὺ τὸν γνωρίσαμε πρὶν ἀπὸ πέντε μῆνες κατὰ τὴν διαδικασία τῆς εἰσόδου του στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας.

Κανένας ἀπὸ τὴν οἰκογένειά του δὲν ἦταν Ὀρθόδοξος. Μόνος του ὁ Σωτήρης βρῆκε τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ψάχνοντας στὸ διαδίκτυο. Ὁ πατέρας του, κατὰ ἀγαθὴ συγκυρία, στὴν Τράπεζα ποὺ ἐργαζόταν εἶχε ἕναν συνάδελφο Ὀρθόδοξο. Ἔτσι ἔγινε κατὰ τὴν ἐπιθυμία τοῦ Σωτήρη ὁ σύνδεσμός του μὲ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Γνωρίστηκε μὲ τὸν π. Παῦλο ἀπὸ τὴν ἐνορία μας στὸ Οὐλσάν, ἔνοιωσε ψυχικὴ ἀνακούφιση ἀπὸ τὴν ἐπικοινωνία μαζί του καὶ ἔτσι οἱ γονεῖς του ὑπέκυψαν στὴν ἐπιθυμία τοῦ παιδιοῦ τους καὶ δέχτηκαν νὰ βαπτιστεῖ. Ἡ βάπτισή του ἔγινε μὲ ραντισμὸ γιατί, λόγῳ ὑγείας, δὲν ἐπιτρεπόταν νὰ μπεῖ σὲ νερό.

Τὸ ἴδιο βράδυ τῆς κοιμήσεως τοῦ Σωτήρη οἱ γονεῖς  μετέφεραν τὴ σωρό του ἀπὸ τὸ νοσοκομεῖο τῆς Σεοὺλ στὸ Οὐλσάν. Στὴν προσπάθειά μας νὰ συμπαρασταθοῦμε ὅσο μπορούσαμε στὴν οἰκογένεια, βρεθήκαμε ἀμέσως ἀντιμέτωποι μὲ ἕνα δύσκολο δίλημμα. Πῶς θὰ γίνει ἡ κηδεία; Μὲ τὴν διαδικασία τῆς ταφῆς ἤ τῆς καύσης (2); Ἐξηγήσαμε, συμβουλέψαμε, παρακαλέσαμε. Προτείναμε νὰ γίνει ἡ ταφὴ δωρεὰν στὸ ὀρθόδοξο κοιμητήριο τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἀλλὰ εἰς μάτην. Ἡ ἀπόφαση ἦταν οἰκογενειακῶς εἰλημμένη ἀσυζητητί. Καύση! Ὁ Σωτήρης πρέπει νὰ καεῖ. Γιατί; Ἁπλούστατα, γιατὶ αὐτὸ ἐπιβάλει ἡ κορεατικὴ παράδοση (3).

Ὅταν εἴδαμε πὼς ἦταν ἀδύνατον νὰ ὑπερβοῦμε τὴν ἀπόφαση τῆς οἰκογένειας, προσπαθήσαμε νὰ περισώσουμε ὅ,τι ἦταν δυνατόν. Προτείναμε νὰ ψαλλεῖ ἡ ἐξόδιος ἀκολουθία σύμφωνα μὲ τὸ ὀρθόδοξο τυπικὸ στὸν ἱερὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Διονυσίου στὸ Οὐλσάν. Οὔτε αὐτὸ ἔγινε δεκτὸ γιατὶ δὲν ταίριαζε χρονικὰ μὲ τὸ πρόγραμμα τῆς κηδείας! Ἡ πομπὴ θὰ ξεκινοῦσε τὸ πρωὶ ἀπὸ τὸ νεκροπομπεῖο. Θὰ περνοῦσε ἀπὸ τὸ Λύκειο στὸ ὁποῖο φοιτοῦσε ὁ Σωτήρης, γιὰ νὰ τὸν ἀποχαιρετήσουν οἱ καθηγητὲς καὶ οἱ συμμαθητές του. Θὰ συνέχιζε τὸ πέρασμά της ἀπὸ τὸ σπίτι του καὶ κατόπιν θὰ κατέληγε στὸ μακρινὸ πατρικὸ χωριὸ γιὰ νὰ γίνει ἡ ἀποτέφρωσή του. Ἔτσι, κατ᾽ οἰκονομίαν, ὡς μόνος τόπος γιὰ νὰ κάνουμε μιὰ ἐξόδιο προσευχὴ γιὰ τὸ παιδὶ ἦταν ὁ μακάβριος χῶρος τοῦ ἀποτεφρωτηρίου (4).

Τὰ μέλη τῆς οἰκογένειας καὶ οἱ συγγενεῖς ἐπιβιβάστηκαν σὲ εἰδικὸ πούλμαν, ποὺ χρησιμεύει ὡς νεκροφόρα. Τὸ πούλμαν – νεκροφόρα μὲ τὴν φωτογραφία τοῦ Σωτήρη στὸ πρῶτο κάθισμα πίσω ἀπὸ τὸν ὁδηγὸ καὶ τὸ φέρετρο σὲ εἰδικὰ διαμορφωμένο χῶρο κάτω στὶς ἀποσκευὲς ξεκίνησε τὸ ταξίδι του. Ὅταν ἔφτασαν στὸν χῶρο τῆς καύσης κατέβηκαν ὅλοι. Οἱ φίλοι του ἔπιασαν τὸ φέρετρο καὶ ξεκίνησε ἡ πομπὴ προπορευομένης τῆς φωτογραφίας. Μπροστὰ ἀπὸ τοὺς ἀριθμημένους φούρνους, τοὺς λεγόμενους ἀποτεφρωτῆρες, γιὰ νὰ ξέρουν οἱ συγγενεῖς σὲ πιὸ φοῦρνο καίγεται ὁ δικός τους ἄνθρωπος, ὑπάρχουν μὲ ἀντίστοιχα νούμερα μικροὶ θαλαμίσκοι, μὲ τζαμαρία μποστὰ γιὰ νὰ ὑπάρχει ὀπτικὴ ἐπαφὴ μὲ τὸν ἀντίστοιχο ἀποτεφρωτήρα. Σ᾽ ἕναν ἀπ᾽ αὐτούς, στὸ νούμερο 5, ψάλλαμε τὴν ὀρθόδοξη ἀκολουθία τοῦ Μνημοσύνου. Σκόπιμα προσθέσαμε ὡρισμένους ἀπὸ τοὺς ὑπέροχους παραμυθητικοὺς ὕμνους τοῦ ἱεροῦ Δαμασκηνοῦ καὶ τὴν ἀνάγνωση τῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς τῆς ἐξοδίου ἀκολουθίας. Γιὰ νὰ ἀκούσουν οἱ παρευρισκόμενοι μὴ ὀρθόδοξοι καὶ μὴ χριστιανοὶ ὅτι ὁ Σωτήρης “μεταβέβηκεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν” γιατὶ ὁ Χριστὸς εἶναι “ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή”. Στοὺς παράπλευρους θαλαμίσκους βουδδιστὲς μοναχοὶ κτυπώντας τὰ χαρακτηριστικὰ ξύλινα καμπανάκια τους (목탁 ), ρωμαιοκαθολικοὶ ἱερεῖς, πάστορες, ὅλοι ἔλεγαν τὶς δικές τους προσευχὲς μεγαλοφώνως.

Τὸ φέρετρο πάνω σ᾽ ἕνα σιδερένιο τραπέζι μὲ ρόδες βρίσκεται μπροστὰ στὴν πόρτα τοῦ ἀποτεφρωτήρα. Ὁ ὑπάλληλος (νεκροκαύστης κατὰ τὸ νεκροθάφτης) μὲ στολή, καπέλο καὶ ἄσπρα γάντια, μᾶς χαιρετάει μὲ τὴν συνηθισμένη ἀσιατικὴ ὑπόκλιση καὶ πατάει τὸ κουμπί. Ἡ πόρτα τοῦ ἀποτεφρωτήρα ἀνοίγει καὶ ὁ ὑπάλληλος σπρώχνει τὸ φέρετρο μέσα. Ἡ πόρτα ξανακλίνει αὐτόματα σὰν ἀσανσέρ. Ὁ ὑπάλληλος ξανακάνει ὑπόκλιση στοὺς συγγενεῖς, ποὺ θρηνοῦν ἀπαραμύθητοι, καὶ πατάει τὸ κουμπὶ γιὰ νὰ ἀνάψει ὁ φοῦρνος. Ἀνάβει ἕνα κόκκινο φῶς, ποὺ σηματοδοτεῖ τὴν ἀρχὴ τοῦ τέλους. Κάθονται ὅλοι βουβοί καὶ κυττοῦν. Τὸ μακάβριο θέαμα κόβει τὴν μιλιά, στεγνώνει τὰ δάκρυα, λυγίζει τὰ γόνατα. Μετὰ ἀπὸ κάμποση ὥρα ἀπαράκλητης ἀναμονῆς μὲ βαρειὰ βήματα βγαίνουν ὅλοι ἀπὸ τὸν θάλαμο γιὰ νὰ πᾶνε στὸ παραπλήσιο ἑστιατόριο. Ὅλα εἶναι κανονισμένα ἀπὸ τὸ γραφεῖο τελετῶν. Ἐκεῖ στὸ ἑστιατόριο, καθ᾽ ὅν χρόνον καίγεται ὁ Σωτήρης, οἱ οἰκεῖοι του τρῶνε σχεδὸν ἀμίλητοι. Ποὺ καὶ ποὺ ἀκούγεται καὶ καμμιὰ κουβέντα τῆς παρηγοριᾶς.

Τὸ κάψιμο τοῦ νεκροῦ χρειάζεται περίπου τρεῖς ὧρες. Μετὰ τὸ φαγητὸ οἱ συγγενεῖς σιγὰ σιγὰ πλησιάζουν ἕνας ἕνας τὸν θαλαμῖσκο μπροστὰ ἀπὸ τὸν ἀποτεφρωτήρα μὲ τὸν νούμερο 5. Τὸ κόκκινο φῶς μπροστὰ ἀπὸ τὴν πόρτα τοῦ ἀποτεφρωτήρα ἔχει δώσει τὴν θέση του στὸ πορτοκαλὶ καὶ μετὰ ἀπὸ μισὴ ὥρα ἀναμονῆς ἀνάβει τὸ πράσινο. Δεῖγμα ὅτι ὁ Σωτήρης, τὸ ψηλὸ καὶ ἀθλητικὸ παλικαράκι (πρωταθλητὴς στὸ τρέξιμο τῶν 100 μέτρων ἦταν. Τὸ 2009 συμμετεῖχε σὲ πρωτάθλημα στὴν Γερμανία.), μὲ τὸ γλυκὸ καὶ εὐγενικὸ πρόσωπο, ἔχει ἀποτεφρωθεῖ. Ὅλοι τώρα περιμένουν μὲ ἀγωνία “ἰδεῖν τὸ τέλος”. Νὰ ἀνοίξει ἡ πόρτα τοῦ ἀποτεφρωτήρα. Ἀνοίγει καὶ ἡ ἀνάσα μας κόβεται. Ἀτενίζουμε τὸ σιδερένιο τραπέζι καὶ πάνω του τὰ ἀποτεφρωμένα κόκκαλα τοῦ Σωτήρη. Ἴδε ὁ ἄνθρωπος! Ἡ μάνα καὶ ὁ πατέρας φωνάζουν μ᾽ ὅση δύναμη τοὺς ἔχει ἀπομείνει. Μὲ τὰ χέρια τους κτυποῦν ἀπεγνωσμένα τὸ κεφάλι καὶ τὸ στῆθος τους, σὰν τραγικὲς φιγοῦρες ἀρχαίου δράματος. Ὁ ὑπάλληλος μᾶς ξανακάνει ὑπόκλιση καὶ φέρνει τὸ κινούμενο τραπέζι σ᾽ ἕνα παρακείμενο σιδερένιο πάγκο μπροστὰ ἀπὸ τὸν ὁποῖο βρίσκεται ἄλλος ὑπάλληλος μὲ στολὴ καὶ γάντια κι αὐτός, τοῦ ὁποίου ἡ δουλειὰ εἶναι… νὰ θραύει τὰ ὀστᾶ. Μ᾽ ἕνα μεταλικὸ φαράσι παίρνει ἀπὸ τὸ τραπέζι τὴν στάχτη τῶν ὀστῶν καὶ τὰ ἐναπομείναντα ἄθραυστα ἀκόμη ὀστᾶ τοῦ Σωτήρη καὶ τὰ τοποθετεῖ σὲ ἁπλωμένες ἄσπρες κόλλες χαρτιοῦ στὸν πάγκο. Ἐκεῖ μὲ ἕνα σιδερένιο ἐργαλεῖο θραύει τὰ ὀστᾶ καὶ κατόπιν τὰ τοποθετεῖ ὅλα σὲ μία μηχανὴ (σὰν τὴν κρεατομηχανή) γιὰ νὰ τὰ κονιορτοποιήσει. Κατόπιν ρίχνει τὴν σκόνη μέσα σ᾽ ἕνα πήλινο δοχεῖο (σὰν τὴν ἀρχαιοελληνικὴ λήκυθο), τὸ ὁποῖο μία ὑπάλληλος, κι αὐτὴ μὲ τὴν στολὴ καὶ τὰ γάντια της, τὸ τυλίγει μὲ ἐπιδεξιότητα μέσα σὲ πάνινο ἄσπρο κάλυμμα. Τὸ δένει μὲ μιὰ μαύρη κορδέλα, στὴν ὁποία εἶναι γραμμένο τὸ κορεατικὸ ὄνομα τοῦ Σωτήρη (김 환). Ὅλα αὐτὰ διαδραματίζονται μπροστά μας σὲ ἀπόσταση ἀναπνοῆς. Ἀφοῦ τελείωσαν ὅλα καλοῦν τοὺς γονεῖς νὰ παραλάβουν τὴν τέφρα τοῦ παιδιοῦ τους. “Θρῆνος καὶ ὀδυρμὸς πολύς”! Σφίγγουν στὴν ἀγκαλιά τους τὸ δοχεῖο μὲ τὴν τέφρα τοῦ παιδιοῦ τους. Τὸ δοχεῖο περνάει ἀλλεπάλληλα καὶ διαδοχικὰ ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ ἑνὸς γονιοῦ στὸν ἄλλο. Εἶναι εὐδιάκριτη ἡ ψυχολογικὴ ἀνάγκη γιὰ νὰ ἔχουν μιὰ ὕστατη σωματικὴ ἐπαφὴ μὲ τὸ παιδί τους. Ματώνει ἡ καρδιά σου νὰ τοὺς βλέπεις. Πῶς νὰ βρεθοῦν κατάλληλες λέξεις νὰ περιγράψουν τὶς τραγικὲς στιγμές!

Ξανασχηματίζεται ἡ νεκρικὴ πομπή. Προπορεύεται ἡ φωτογραφία τοῦ Σωτήρη καὶ ἀκολουθεῖ ἡ τέφρα του. Ὅλοι κατευθύνονται βουβοὶ πρὸς τὸ πούλμαν γιὰ τὴν τελευταῖα πράξη τῆς τραγωδίας. Φτάνουν σὲ κοινὸ κοιμητήριο (5) καὶ ἐκεῖ πετοῦν τὴν τέφρα μέσα σὲ μιὰ πελώρια τεφροδόχο διαστάσεων 5Χ3 καὶ ὕψους 2 μέτρων περίπου. Δύσκολο νὰ ὑπολογίσει κανεὶς πόσοι ἄλλοι συνάνθρωποι ἔχουν πεταχτεῖ στὴν ἴδια τεφροδόχο. Τὴν ὥρα ποὺ ὁ πατέρας, κατὰ τὴν παράδοση, πετάει ἀπὸ ψηλὰ τὴν στάχτη τοῦ παιδιοῦ του στὸν λάκο, κατὰ σύμπτωση φυσάει λεπτὸς ἄνεμος μὲ ἀποτέλεσμα ἕνα μέρος της νὰ σκορπίζεται στὸν ἀέρα. Μόρια τῆς τέφρας τὴν ἀναπνεύσαμε (6)!

Ὅσοι συμμετείχαμε ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία μας στὸ φοβερὸ γεγονὸς τῆς καύσης δὲν μποροῦμε νὰ ἡσυχάσουμε καθὼς σκεφτόμαστε τὸν βάναυσο τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ἐξαφανίστηκε ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς ὁ Σωτήρης μας. Νοιώθουμε τύψεις μήπως δὲν κάναμε ὅ,τι ἔπρεπε γιὰ νὰ ἀποφευχθεῖ ἡ καύση ἑνὸς νεοφώτιστου παιδιοῦ, ποὺ μὲ τὸ Ἅγιο Βάπτισμα τὸ ὁποῖο ἔλαβε καὶ τὸ σκληρὸ μαρτύριο τῆς δοκιμασίας ποὺ πέρασε, ἔγινε “ὡς χρυσὸς ἐν χωνευτηρίῳ”. Ἦταν ἕνας ἄγγελος μὲ ἱλαρὸ πρόσωπο, παρὰ τὸν πόνο τῆς ἀρρώστιας του. Συγχώρεσέ μας Σωτήρη ποὺ δὲν γλυτώσαμε τὸ ἁγιασμένο λείψανό σου ἀπὸ τὴν πυρά.

Καὶ ἀπ᾽ τὴν ἄλλη λυπούμαστε ἀφάνταστα τοὺς ταλαίπωρους γονεῖς του. Πῶς νὰ τοὺς παρηγορήσει κανείς; Ἡ ἀπάνθρωπη συνήθεια τῆς καύσης τῶν νεκρῶν τοὺς στέρησε τὴν δυνατότητα νὰ τοῦ δώσουν τὸν τελευταῖο ἁσπασμό. Νὰ πᾶνε στὸν τάφο τοῦ παιδιοῦ τους. Νὰ νοιώσουν ὅτι τὸ ἔχουν κοντά τους. Νὰ τοῦ προσφέρουν τὰ ἄνθη τῆς ἀγάπης τους καὶ νὰ γευθοῦν τὸ βάλσαμο τῆς παραμυθίας ποὺ χαρίζουν τὰ δάκρυα καὶ οἱ προσευχὲς μπροστὰ στὸν τάφο. Τώρα βιώνουν τὸ ἀπόλυτο κενό, τὴν ἀπόλυτη ἀπώλεια τοῦ Σωτήρη τους. Δὲν ἔμεινε τίποτε ποὺ νὰ θυμίζει τὸ παιδί τους. Καὶ τὰ ροῦχα του ἀκόμη, σύμφωνα μὲ τὰ κορεατικὰ ἔθιμα, πρέπει νὰ καοῦν, γιὰ νὰ μὴ μείνει τίποτα!

Ἡ ζωή, ὡς γνωστόν, δὲν γεννιέται ξαφνικά. Κυοφορεῖται ἑννέα ὁλόκληρους μῆνες. Ὅλο αὐτὸ τὸ διάστημα προετοιμαζόμαστε γιὰ τὴν ὑποδοχή της. Ἀντίθετα μὲ τὴν καύση ἡ ζωὴ τελειώνει ἀπότομα, ἀκαριαία. Ὁ θάνατος γίνεται τόσο βίαιος. Οἱ συγγενεῖς καὶ οἱ γνωστοὶ δὲν προλαβαίνουν νὰ συνειδητοποιήσουν τὶ ἔγινε. Ἐνῶ ὁ τάφος καὶ ὁ χρόνος, ὅπως τὰ ἔχει οἰκονομήσει ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ, λειτουργοῦν θεραπευτικά. Σιγὰ σιγὰ ὅλοι ἐξοικειώνονται μὲ τὸ γεγονὸς καὶ συμβιβάζονται μὲ τὴν ἰδέα τοῦ ἀποχωρισμοῦ τοῦ προσφιλοῦς τους προσώπου.

* * *

Καὶ οἱ δυὸ γονεῖς τὴν Κυριακὴ μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Σωτήρη ἀνέλπιστα ἐκκλησιάστηκαν στὴν ἐνορία μας τοῦ Ἁγίου Διονυσίου στὸ Οὐλσάν. Ἡ συμμετοχὴ τῆς Ἐκκλησίας στὸν πόνο τους ὅλο τὸ διάστημα τῆς περιπέτειας τοῦ παιδιοῦ τους φαίνεται πὼς τοὺς “ἄγγιξε” καὶ λειτούργησε θεραπευτικά. Μετὰ τὴν κυριακάτικη θ. Λειτουργία στὸ γεῦμα τῆς ἀγάπης, ποὺ πάντοτε ἀκολουθεῖ γιὰ ὅλους, καταλάβαμε τὸ ΠΩΣ τῆς ἔλευσής τους στὸν ναό. Ὁ Σωτήρης πρὶν πεθάνει εἶπε στὴν μητέρα του: “Μαμά, ἐγὼ θὰ πεθάνω. Ἐσύ, ὁ μπαμπὰς καὶ ἡ ἀδελφούλα μου θέλω νὰ γίνετε ὀρθόδοξοι, γιατὶ ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία εἶναι ἡ μόνη ἀληθινὴ Ἐκκλησία”. Ἔτσι τώρα ὅλοι ἀνήκουν στὴν τάξη τῶν κατηχουμένων γιὰ νὰ γίνουν Ὀρθόδοξοι. Ὁ Θεὸς βοηθός!

Ὁ τρόπος καύσης τῶν νεκρῶν ποὺ περιγράψαμε, ἔχει γίνει μὲ τὴν σύγχρονη τεχνολογία ὑπόθεση πατήματος ἠλεκτρικῶν κουμπιῶν. Γι᾽ αὐτὸ τὸν λόγο θὰ μποροῦσε ἴσως νὰ ἰσχυρισθεῖ κανεὶς ὅτι δὲν ἔχει τὴν φρίκη, ποὺ παρουσιάζει ἡ καύση τῶν νεκρῶν πάνω σὲ στιβάδα ξύλων εἰς κοινὴν θέα στὴν πλατεία τοῦ χωριοῦ μὲ τὴν μυρωδιὰ τοῦ ψημένου κρέατος τοῦ νεκροῦ ὅπως π.χ. στὴν Ἰνδία καὶ σ᾽ ἄλλες χῶρες τῆς Νοτιοανατολικῆς Ἀσίας, ποὺ ὑπολείπονται σὲ τεχνολογία καὶ ἀνάπτυξη. Ὅμως τὸ μέγιστο πρόβλημα παραμένει τὸ ἴδιο. Ἡ ὅλη διαδικασία ἀποτέφρωσης, μὲ τὸν προηγμένο ἤ τὸν πρωτόγονο τρόπο, εἶναι τὸ ἴδιο μηδενιστική. Κι αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ μηδενιστικὴ ἀντίληψη περὶ ζωῆς ποὺ περικλείει, ἑρμηνεύει γιατὶ στὶς χῶρες τῆς Νοτιοανατολικῆς Ἀσίας ὑπάρχει τόσο πολὺ μεγάλο ποσοστὸ αὐτοκτονιῶν, μὲ ὑψηλότερο αὐτὸ τῆς Κορέας (7).

* * *

Στὶς σαράντα μέρες ἀπὸ τὴν κοίμηση τοῦ Σωτήρη προγραμματίσαμε τὴν τέλεση τοῦ τεσσαρακονθήμερου μνημοσύνου του. Στὴν θ. Λειτουργία καὶ στὸ Μνημόσυνο συμμετεῖχε καὶ μία εἰκοσιπενταμελὴς ὁμάδα νέων τῆς “Ἕνωσης ᾽Ορθόδοξης Νεολαίας Κορέας Syndesmos”. Ἡ μητέρα τοῦ Σωτήρη ἔφτιαξε κόλυβα ἀπὸ ρύζι ὅπως τὴν δίδαξε ἡ Κορεάτισσα Πρεσβυτέρα Χάρις. Οἱ γονεῖς καὶ ἡ ἀδελφὴ τοῦ Σωτήρη ἔφεραν τὰ κόλυβα καὶ τὴν φωτογραφία του νωρὶς στὸν ναό. Στὴν θ. Λειτουργία ἔψαλλαν πολὺ κατανυκτικὰ οἱ νέοι μας. Στὸ τέλος τελέστηκε τὸ Μνημόσυνο, στὸ ὁποῖο ὁ ἐπίσκοπος κάλεσε ὅλους τοὺς συμμετέχοντες νὰ προσευχηθοῦν ὑπὲρ ἀναπαύσεως τῆς ψυχῆς τοῦ Σωτήρη. Στὸ τέλος τοῦ Μνημοσύνου ἡ μητέρα μαζὶ μὲ τὰ κόλυβα μοίρασε καὶ ἕνα φωτοτυπημένο χαρτὶ στὸ ὁποῖο ὑπῆρχαν ὡρισμένες ἀπὸ τὶς τελευταῖες σκέψεις τοῦ παιδιοῦ της. Σᾶς τὶς διαβάζω μεταφρασμένες στὰ ἑλληνικά:
Τώρα ποὺ ἔχω λευκαιμία καὶ δὲν μπορῶ νὰ πάω στὸ σχολεῖο μετανιώνω γιατὶ δὲν διάβαζα πολὺ ὅταν ἤμουν καλά.
Νοιώθω εὐτυχισμένος ποὺ μπορῶ καὶ ἀναπνέω κάποιες φορὲς χωρὶς τὴν μάσκα ὀξυγόνου καὶ τὴν τεχνικὴ ἀναπνοή.
Ἐξ αἰτίας τοῦ βήχα περνάω ὅλη τὴν νύχτα ξάγρυπνος. Σήμερα κοιμήθηκα λίγο καθιστός. Ζηλεύω τὴν μητέρα μου ποὺ τὴν βλέπω δίπλα μου νὰ λαγοκοιμάται.
Πονάω συνέχεια. Ἀκόμη κι ὅταν τρώω. Δὲν εἶναι ζωὴ αὐτή.
Πόσο πολύτιμο ἀγαθὸ εἶναι ἡ ὑγεία; Νὰ μπορεῖς νὰ ἀναπνέεις, νὰ τρῶς καὶ νὰ κοιμᾶσαι χωρὶς προβλήματα!
Νοιώθω χαρούμενος ὅταν μπορῶ νὰ διαβάζω.
Θὰ ἤθελα νὰ εἶχα ζήσει πιὸ σωστά. Δυστυχῶς ὅμως δὲν σκεπτόμουν πόση ἀξία ἔχει ἡ ὑγεία. Τὴν θεωροῦσα σὰν κάτι τὸ δεδομένο, ἀλλὰ δὲν εἶναι.
Τώρα κατάλαβα ὅτι:
Πρῶτον εἶναι ἡ ἀνθρωπιά.
Δεύτερον εἶναι ἡ ὑγεία.
Ἡ γνώση ἔρχεται μετὰ ἀπ᾽ αὐτά.

Στὸ κοινὸ γεῦμα ἀγάπης ποὺ ἀκολούθησε καὶ στὸ ὁποῖο συμμετεῖχαν ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς γονεῖς καὶ τὴν ἀδελφὴ τοῦ Σωτήρη, ἡ γιαγιά του, οἱ θεῖοι καὶ οἱ θεῖες του καὶ πολλοὶ Ἕλληνες ναυτικοὶ ἤ ἐργαζόμενοι στὰ ναυπηγεῖα τῆς HUNDAI, διαβάσαμε κορεατικὰ καὶ ἑλληνικὰ τὸ κείμενο καὶ οἱ νέοι ἔψαλλαν τρεῖς ὕμνους ἀφιερωμένους στὴν μνήμη του.

Τὸ τεσσαρακονθήμερο Μνημόσυνο ἦταν στὴν πραγματικότητα μιὰ ἀναστάσιμη ἀνάσα γιὰ ὅλους μας. Τὴν “ὀσμὴ θανάτου” τῆς ἀποτρόπαιας καύσης τὴν διέλυσε ἡ ζωοποιὸς Ἀνάσταση, ὅπως τὴν βιώνουμε στὴν ὀρθόδοξη λατρεία μας. Τὸ μήνυμα τῆς Ἀνάστασης ἔκανε νὰ ξανανθίσει δειλὰ δειλὰ τὸ χαμόγελο στὰ πικραμένα χείλη τῶν πονεμένων γονιῶν καὶ συγγενῶν τοῦ Σωτήρη.
Σᾶς εὐχαριστῶ πολὺ γιὰ τὴν ὑπομονή σας.


(1) Βλ. π.χ. τὴν κοινὴ ἀπόφαση τῶν συναρμόδιων ὑπουργῶν Περιβάλλοντος, Ἐσωτερικῶν καὶ Ὑγείας (ΦΕΚ 745/B/31/5/2010) γιὰ τὴν ρύθμιση καὶ λειτουργία τῶν κέντρων ἀποτέφρωσης.
(2) Στὴν Κορέα ἐπικρατοῦν ἀπὸ ἀρχαιοτάτων χρόνων καὶ οἱ δύο τρόποι ταφῆς. Τὸ θέμα αὐτὸ ἔχει πολὺ μεγάλη ἱστορία, ἡ ἀνάπτυξη τῆς ὁποίας ξεφεύγει τοῦ σκοποῦ τῆς παρούσης ὁμιλίας. Ἄς μᾶς ἐπιτραπεῖ ὅμως πολὺ σύντομα νὰ σημειώσω τὰ ἑξῆς: Ἀπὸ ἐποχὴ σὲ ἐποχὴ ὑπερισχύει ἡ ταφὴ ἤ ἡ καύση ἀνάλογα μὲ τὸ ποιὰ θρησκευτικὴ παράδοση ἐπηρεάζει περισσότερο τὸν λαό. Οἱ βουδδιστὲς π.χ. ἐφαρμόζουν κατὰ τὸ μεγαλύτερο ποσοστὸ τὴν καύση τῶν νεκρῶν. Ὅσοι ἀκολουθοῦν στὴν ζωή τους τὸν Κομφουκιανισμὸ ἤ τὸν Σαμμανισμὸ τηροῦν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὴν ταφή. Οἱ Χριστιανοὶ (Ρωμαιοκαθολικοὶ καὶ Προτεστάντες) τηροῦσαν μέχρι πρό τινος αὐστηρὰ τὴν ταφή, ἀλλὰ τὴν τελευταία δεκαετία ἄλλαξαν τακτικὴ καὶ ἐπιτρέπουν στοὺς πιστοὺς τὴν καύση τῶν νεκρῶν τους. Ἀκολούθησαν αὐτὴ τὴν τακτικὴ γιατὶ τὰ τελευταῖα δέκα-εἴκοσι χρόνια προτιμᾶται ἀπὸ τοὺς περισσότερους ἡ καύση τῶν νεκρῶν ὡς οἰκονομικότερη καὶ εὐκολότερη λύση. Ἡ ἀγορὰ π.χ. μιᾶς ἐκτάσεως διαστάσεων 2X3,3 m. γιὰ τὴν δημιουργία τάφου κοστίζει 15.000.000 γουόν, δηλαδὴ 9.700 χιλιάδες περίπου εὐρώ. Σ᾽ αὐτὸ τὸ ὑπερβολικὸ ποσὸν συμπεριλαμβάνεται καὶ τὸ κόστος γιὰ δέκα χρόνια δωρεὰν service, ποὺ σημαίνει τὴν περιποίηση τοῦ τάφου (κόψιμο γκαζόν, ξεβοτάνισμα, φύτευμα λουλουδιῶν κ.λπ.) Τὸ κόστος τῆς καύσης ἀνέρχεται στὸ ποσὸν τοῦ 3.000.000 γουόν, δηλαδὴ 1.950 περίπου εὐρώ. (Γιὰ τὴν καύση τῶν παιδιῶν τὸ κόστος εἶναι χαμηλότερο.) Σύμφωνα μὲ τὰ στοιχεῖα τοῦ ἁρμόδιου Ὑπουργείου Ὑγείας καὶ Πρόνοιας τῆς Ν. Κορέας τὸ 2008 κηδεύτηκαν διὰ τῆς ταφῆς τὸ 38,1% τῶν ἀποθανόντων ἐνῶ τὸ 61,9% χρησιμοποίησαν τὴν καύση. Τὸ 2010 ἡ καύση τῶν νεκρῶν ξεπέρασε τὸ 70%. Ὁ βαθύτερος λόγος, ὅμως, ποὺ στὴν σύγχρονη κορεατικὴ κοινωνία προτιμᾶται ἡ καύση τῆς ταφῆς δὲν εἶναι οὔτε οἰκονομικὸς οὔτε χωροταξικὸς μὰ οὔτε περιβαντολογικός. Εἶναι πνευματικός, ὅπως συμβαίνει στὶς περισσότερες κοινωνίες. Τὸ πρόβλημα εἶναι ἀπόρροια τῆς ἐκκοσμίκευσης. Ψυχράνθηκε ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν. Μὲ τὴν ἴδια εὐκολία ποὺ ἐμποδίζουμε τὴν ἔλευση ἑνὸς νέου παιδιοῦ στὸν κόσμο μας, ἀρνούμενοι τὴν σύληψή του ἤ καταστρέφοντας τὸ ἔμβρυό του, μὲ τὴν ἴδια ἐλαφρὰ συνείδηση ἐξαφανίζουμε ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς καὶ τὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων μας. Λιγόστεψε ὁ σεβασμὸς στὸ ἀνθρώπινο πρόσωπο. Ὁ “ἄλλος” ἔγινε βάρος. Δὲν περισσεύει, πολλὲς φορὲς χρόνος καὶ ὑπομονὴ γιὰ νὰ ἀσχοληθοῦμε μὲ τοὺς ἀρρώστους μας. Σὲ πολλὰ σπίτια δὲν ὑπάρχει χῶρος γιὰ τοὺς ἡλικιωμένους γι᾽ αὐτὸ καὶ παραγέμισαν τὰ γηροκομεῖα. Κι ὅταν κάποιος πεθάνει τὸν ἐξαφανίζουμε μὲ συνοπτικὲς διαδικασίες γιὰ νὰ μὴ μᾶς πιάνει τὸν τόπο καὶ οὔτε νὰ σπαταλοῦμε χρόνο γιὰ τὴν φροντίδα του στὸ μέλλον.
(3) Στὴν Κορέα τὰ παιδιά, καὶ ἰδιαιτέρως ὁ πρωτότοκος γιὸς μιᾶς οἰκογένειας, ἔχει τὴν εὐθύνη τῆς τελέσεως ὅλων τῶν περίπλοκων νεκρικῶν ἐθίμων γιὰ τοὺς γονεῖς του. Γι᾽ αὐτὸ θεωρεῖται μεγάλη ἀτυχία ὅταν σὲ μιὰ οἰκογένεια δὲν ὑπάρχει γιός. Ἡ φροντίδα τοῦ τάφου εἶναι μεγάλη ὑπόθεση στὴν κορεατικὴ παράδοση. Ὅταν πεθάνει κάποιο παιδὶ πρὶν ἀπὸ τοὺς γονεῖς του τότε κατὰ κανόνα ἐπικρατεῖ ἡ καύση γιατὶ τὸ πρόβλημα εἶναι ποιὸς θὰ περιποιηθεῖ τὸν τάφο τοῦ παιδιοῦ ὅταν οἱ γονεῖς πεθάνουν. Γιὰ τὸν ἴδιο λόγο ἐπικρατεῖ ἡ καύση γιὰ τοὺς ἀνύπαντρους καὶ γιὰ τοὺς ἄτεκνους. Ἀφοῦ δὲν ἔχουν παιδιὰ ποὺ θὰ φροντίσουν γιὰ τὰ νεκρικὰ ἔθιμα καὶ τὸν τάφο τους εἶναι προτιμότερη ἡ ἀποτέφρωσή τους.
(4) Τὰ ἀποτεφρωτήρια εἶναι μεγάλες κρατικὲς ἤ ἰδιωτικὲς ἐπιχειρήσεις στὴν Κορέα. Ἡ δημιουργία τους πάντοτε προκαλεῖ μεγάλα προβλήματα στὴν Κυβέρνηση γιατὶ κανένας δὲν θέλει νὰ βρίσκονται στὴν περιοχή του. Οἱ κάτοικοι τῶν περιοχῶν, στὶς ὁποῖες κατασκευάζονται οἱ ἀποτεφρωτῆρες διαμαρτύρονται γιὰ τὴν μόλυνση τοῦ περιβάλλοντος, ἡ ὁποία προέρχεται εἴτε ἀπὸ τὴν μεγάλη κατανάλωση καυσίμων γιὰ τὴν λειτουργία τους, εἴτε ἀπὸ τὴν ἀπελευθέρωση χημικῶν οὐσιῶν (ὅπως π.χ. μολύβδου, ὑδραργύρου, διοξίνων, κ.λπ), καὶ τὶς δυσάρεστες ὀσμές κατὰ τὴν καύση τῶν ἀνθρωπίνων σωμάτων. Οἱ ἀντιδράσεις, ἐπίσης, τῶν κατοίκων προέρχονται καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ μόλυνση τοῦ περιβάλλοντος ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα καὶ τὴν ὑποβάθμιση τῆς περιοχῆς, στὴν ὁποία βρίσκονται οἱ ἀποτεφρωτῆρες, μὲ τὴν ἀνάλογη πτώση τῆς ἀξίας τῶν ἀκινήτων. Οἱ περισσότεροι τοὺς χρησιμοποιοῦν ἀλλὰ ὅλοι θέλουν νὰ βρίσκονται μακρυὰ ἀπ᾽ αὐτούς. Ἐπίσης ἡ μεγάλη ἀπόσταση στὴν ὁποία βρίσκονται εἶναι μία ἄλλη αἰτία διαμαρτυριῶν τῶν πολιτῶν πρὸς τὴν κυβέρνηση.  Αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ λόγος ποὺ οἱ κηδεῖες ξεκινοῦν στὶς 5 ἤ 6 ὥρα τὸ πρωΐ γιὰ νὰ προλάβουν οἱ συγγενεῖς τὴν ἐπιστροφὴ στὰ σπίτια τους.
(5) Στὴν Κορέα, ἐκτὸς ἀπὸ τὰ δημόσια κοιμητήρια ὑπάρχουν καὶ τὰ οἰκογενειακά. Δηλαδή, στὶς ἐπαρχίες κυρίως, ὁ καθένας μπορεῖ νὰ θάψει τὸν δικό του ἄνθρωπο στὸ κτῆμα του ἤ στὴν αὐλή του.
(6) Ἡ παλαιὰ συνήθεια νὰ πετοῦν τὴν τέφρα στὴν θάλασσα ἤ στὰ βουνὰ ἔχει ἀπὸ τὴν κυβέρνηση τὰ τελευταῖα χρόνια γιὰ λόγους περιβαντολογικοὺς αὐστηρῶς ἀπαγορευθεῖ. Ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς κοινοὺς τεφροδόχους, ποὺ περιγράψαμε ἀνωτέρω, ὑπάρχουν καὶ χῶροι στοὺς ὁποίους φυλάσσεται χωριστὰ ἡ τέφρα τοῦ κάθε νεκροῦ μέσα σὲ πύλινα δοχεῖα (λήκυθοι). Αὐτοὶ οἱ χῶροι εἶναι ἰδιωτικὲς ἐπιχηρήσεις ἤ βρίσκονται στὰ βουδδιστικὰ μοναστήρια καὶ ὀνομάζονται 납골당  (ναπκολτανγκ), σὰν τὰ ὀρθόδοξα ὀστεοφυλάκια. Ἐπίσης στὰ βουδδιστικὰ μοναστήρια ὑπάρχει καὶ ἕνα κτήριο ποὺ λέγεται 명부전 (Myeogbujeon) στὸ ὁποῖο γίνονται προσευχὲς γιὰ τοὺς νεκρούς, τὰ ὀνόματα τῶν ὁποίων εἶναι κρεμμασμένα μὲ καρτελάκια στὴν ὀροφή. Σ᾽ αὐτὸ τὸ κτήριο βρίσκεται τὸ ἄγαλμα τοῦ 지장보산 (Τζιτζανγποσαν), ὁ ὁποῖος προστατεύει τοὺς νεκροὺς ὡς ἅγιος τοῦ κάτω κόσμου, τοῦ Ἅδη (The King of Hell). Στὶς ἰδιωτικὲς ἐπιχειρήσεις ἔχει τὴν ἐντύπωση κανεὶς ὅτι βρίσκεται σὲ πολυτελὲς ξενοδοχεῖο παρὰ σὲ τεφροφυλάκειο. Τὰ χαλιὰ καὶ τὰ μωσαϊκὰ στὸ δάπεδο, οἱ πίνακες ζωγραφικῆς μὲ λουλούδια, πουλιά, νεκρὴ φύση κ.λπ. τὰ σαλόνια γιὰ νὰ πάρεις τὸν καφέ σου ἔχουν ὡς στόχο νὰ  ξορκιστεῖ καὶ ξεχαστεῖ τὸ φοβερὸ γεγονὸς τοῦ θανάτου. Στὶς ἰδικὲς ἀριθμημένες προθῆκες τοποθετοῦνται ἐκτὸς ἀπὸ τὸ πήλινο δοχεῖο μὲ τὴν τέφρα τοῦ νεκροῦ καὶ προσωπικά του ἀντικείμενα (σὰν τὰ ἀρχαῖα κτερίσματα) ὅπως κινητὰ τηλέφωνα, φωτογραφίες, γράμματα συγγενῶν καὶ φίλων, ἀγαπημένα φαγώσιμα (μπισκότα, σοκολάτες κ.ἄ.), καπέλα, ποτήρια, κ.λπ. Ὁ χῶρος εἶναι ἐπισκέψιμος ἀπὸ τοὺς συγγενεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ κλειδὶ τοῦ γυάλινου ντουλαπιοῦ.
(7) Σύμφωνα μὲ τὰ ἐπίσημα στατιστικὰ στοιχεῖα τὸ ἔτος 2010 στὴν Κορέα αὐτοκτόνησαν 15.413 ἄνθρωποι. Ἐξ αὐτῶν 9.936 ἦσαν ἄνδρες καὶ 5.477 γυναῖκες. Αὐτὸ ποὺ προκαλεῖ μεγάλο προβληματισμὸ καὶ πραγματικὸ ἀποτροπιασμὸ εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ 2010 αὐξήθηκαν κατὰ 47% οἱ αὐτοκτονίες τῶν νέων, μαθητῶν δευτεροβάθμιας καὶ τριτοβάθμιας ἐκπαίδευσης. Συνολικὰ αὐτοκτόνησαν τὸ 2010 146 μαθητές. Ἐξ αὐτῶν 46 (31.5%) μαθητὲς αὐτοκτόνησαν ἐξ αἰτίας προβλημάτων στὴν οἰκογένειά τους, ἐνῶ 38 (26%) μαθητὲς ἔθεσαν τέρμα στὴν ζωή τους γιὰ ἀδιευκρίνιστες αἰτίες. Ἄλλοι λόγοι, ποὺ ὁδηγοῦν συνήθως τὰ παιδιὰ στὴν αὐτοκτονία εἶναι ἡ κακὴ βαθμολογία, ἡ ἐρωτικὴ ἀπογοήτευση καὶ τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα στὴν οἰκογένειά τους. (Βλ. The Korean Times, 2-2-2011)