[English] Printer-friendly version
The Ecumenical Patriarch
The Ecumenical Patriarchate
Bishops of the Throne
List of Patriarchs
Other Orhodox Churches
Theological and various articles
Ecological activities
Youth ministry
Interchristian relations
Conferences
Photo gallery
Holy Monasteries and Churches
Creed
Church calendar
Icons
Byzantine music
Contact details

Ἀρχική σελίς
Ἀρχική σελίς

Ὁμιλία τῆς Α.Θ.Παναγιότητο, τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, ἐν τῷ Πατριαρχικῷ Ναῷ κατά τήν ἑορτήν τῶν ὀνομαστηρίων Αὐτοῦ (11 Ἰουνίου 2010).

Ἐπιστροφή
Ἐπιστροφή

Εὐχαριστοῦμεν ἐκ μέσης καρδίας καί ἐν συγκινήσει πολλῇ, ἀγαπητέ ἀδελφέ καί συλλειτουργέ, Ἱερώτατε Μητροπολῖτα ἅγιε Χαλκηδόνος κ. Ἀθανάσιε, διά τήν γέμουσαν ἀγάπης, μεστήν νοημάτων καί λόγων ἐπαινετικῶν προσφώνησιν ὑμῶν ἐπί τῇ ἑορτῇ καί τῇ μνήμῃ τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Ἀποστόλου Βαρθολομαίου, τοῦ ὁποίου τό ὄνομα ἀναξίως φέρομεν.

Εἶπέ ποτε πολιός γέρων ἁγιορείτης εἰς νεαρόν ἐκ τοῦ κόσμου διάκονον, μέγα ἐφ᾿ ἑαυτῷ φρονοῦντι˙ «Ἐάν κάποιοι σέ ἐπαινοῦν, πρόσεχε μήπως ἐπαρθῇς. Νά νομίζῃς ὅτι τά λεγόμενα ἀφοροῦν σέ κάποιον ἄλλο πού στέκεται δίπλα σου καί ὄχι σέ ἐσένα. Ἔτσι γλυτώνεις ἐκ τῆς ἐπάρσεως πού φέρνουν οἱ ἔπαινοι».

Τούτῳ τῷ διακριτικῷ γέροντι στοιχοῦσα καί ἡ ἡμετέρα Μετριότης, λέγει μετά τοῦ προφητάνακτος Δαυΐδ «Μή ἡμῖν, Κύριε, μή ἡμῖν, ἀλλ᾿ ἤ τῷ ὀνόματί σου δός δόξαν» (Ψαλμ. ΡΙΓ’, 9). Ἐκείνῳ γάρ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή καί προσκύνησις.

Σήμερον ἑορτάζομεν τήν μνήμην τοῦ κατά μέν τούς τρεῖς συνοπτικούς Εὐαγγελιστάς Βαρθολομαίου, καί κατά τόν Εὐαγγελιστήν Ἰωάννην Ναθαναήλ, διότι κατά τούς ἐγκρίτους τῆς Καινῆς Διαθήκης ἑρμηνευτάς, Βαρθολομαῖος καί Ναθαναήλ εἶναι ἕν καί τό αὐτό πρόσωπον. Τό μέν Ναθαναήλ (Θεόσδοτος ἤ Θεόδωρος ἑλληνιστί) τό κύριον αὐτοῦ ὄνομα, τό δέ Βαρθολομαῖος τό ἐπώνυμον ἤ ὀρθότερον τό πατρώνυμον αὐτοῦ (υἱός τοῦ Ταλμαΐ ἤ Τολομᾶ).

Οὗτος, λοιπόν, ὁ Ἅγιος Ἀπόστολος Βαρθολομαῖος ἐκήρυξε μετά τήν Ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου «Χριστόν Ἰησοῦν, καί τοῦτον ἐσταυρωμένον» (Α’ Κορ. 2, 2), διό καί ἐσταυρώθη ὑπό τῶν εἰδωλομανούντων, κατ᾿ ἰσχυράν καί παλαιοτάτην τῆς Ἐκκλησίας παράδοσιν. Καί οὐ μόνον αὐτός ἀλλά καί πολλοί ἄλλοι Ἅγιοι Ἀπόστολοι κατά τόν αὐτόν ἐμαρτύρησαν τρόπον, σταυρωθέντες δηλονότι, ὡς Ἀνδρέας, Πέτρος, Φίλιππος, Ἰάκωβος Ἀλφαίου, Σίμων ὁ Κανανίτης, Κλεόπας καί μακρά σειρά ἄλλων μετ᾿ αὐτούς Ἁγίων Μαρτύρων ἕως οὗ ὁ τῶν ἀνάκτων πρῶτος Χριστιανός, ὁ μέγας Κωνσταντῖνος, κατήργησε τήν διά σταυρώσεως θανατικήν ποινήν, ἐξ ἀπείρου σεβασμοῦ πρός τόν σταυρωθέντα Κύριον. Σημειωτέον, ὅτι ἡ σταύρωσις ἦτο ρωμαϊκή ποινή διά τούς κακούργους, τούς ληστάς, τούς δούλους καί τούς ἐπαναστάτας, ἐνῷ διά τούς Ρωμαίους πολίτας ἦτο ἡ διά ξίφους καρατόμησις.

Ἔμειναν ὅμως δύο τινά: Ἡ τιμητική προσκύνησις τοῦ Ζωοποιοῦ τοῦ Κυρίου Σταυροῦ, καί ἡ ἀνάμνησις τῶν φρικτῶν πόνων τοῦ μαρτυρίου τῆς σταυρώσεως. Ἐξ ἧς καί αἱ φράσεις αἱ ἕως τοῦ νῦν λεγόμεναι: «μέ σταύρωσες», «μή μέ σταυρώνῃς», «εἶσαι σταυρωτής», «σηκώνει τόν σταυρόν του», ὡς καί ἄλλαι παρεμφερεῖς.

Ὡς ἐκ τούτου, ὀρθῶς καί ἡ Ὀρθοδοξία γενικῶς ἀλλά καί ἡ ἐν τῇ Πόλει ταύτῃ Μεγάλη τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία ἀποκαλεῖται «ἐσταυρωμένη». Καί τοῦτο διότι ὅλη ἡ ἀνά τούς αἰῶνας πορεία τῆς Μητρός Ἐκκλησίας εἶναι μία διαρκής «σταύρωσις» καί μία ἀέναος «συσταύρωσις» μετά τῆς ὁμογενείας.

Εἶναι μία πορεία ἐν μέσῳ κινδύνων κατά τό τοῦ Σειραχίδου «Ἐπίγνωθι ὅτι ἐν μέσῳ παγίδων διαβαίνεις, καί ἐπί ἐπάλξεων πόλεως περιπατεῖς» (Σοφία Σειράχ 9, 13). Τό χωρίον τοῦτο ἑρμηνεύων ὁ ἐν Ἁγίοις πατήρ ἡμῶν Βασίλειος ὁ Μέγας συμπληρώνει: «Πανταχόθεν σεαυτόν περισκόπει. Ἀκοίμητον ἔχε πρός τήν σεαυτοῦ φυλακήν τό τῆς ψυχῆς ὄμμα. Ἐν μέσῳ παγίδων διαβαίνεις. Κεκρυμμένοι βρόχοι παρά τοῦ ἐχθροῦ πολλαχόθεν καταπεπήγασι. Πάντα οὖν περισκόπει «ἵνα σῴζῃ ὥσπερ δορκάς ἐκ βρόχων, καί ὥσπερ ὄρνεον ἐκ παγίδος» (Παροιμίαι 6, 5).
Ἔγραφε πρός ἡμᾶς πρό ἡμερῶν προσφιλής ἐν Χριστῷ ἀδελφός: «Ἴσως στούς ἀποκαλυπτικούς μας καιρούς τό πιό δυνατό κήρυγμα Ὀρθοδοξίας εἶναι ἡ ἐσταυρωμένη Μητέρα Ἐκκλησία, πού μαρτυρεῖ ὅτι βρίσκεται μέν ἐν φυλακῇ, ἐν πτωχείᾳ, ἐν πληγαῖς, ἐν στενοχωρίαις, ἐν θλίψεσιν, ἀλλά αὐτό εἶναι ἡ δόξα Της καί ὁ στέφανός Της καί αὐτό ἐγγυᾶται τήν πορεία Της, τήν ἁγιότητά Της».

Ἐδῶ πλησίον εἶναι αἱ «Κυανέαι Πέτραι», βραχονησίδες εἰς τό ἄνω στόμιον τοῦ Βοσπόρου ἐν τῇ ἐξόδῳ πρός τόν Εὔξεινον Πόντον, ἄκρως ἐπικίνδυνοι διά τήν ναυσιπλοΐαν. Ὠνομάζοντο καί «Πλαγκταί Πέτραι» διότι ἐπιστεύετο ὅτι κινοῦνται ἡ μία πρός τήν ἄλλην. Εἶναι αἱ περίφημοι «Συμπληγάδες Πέτραι». Ἐν μέσῳ αὐτῶν πορεύεται ἡ τοῦ Χριστοῦ Μεγάλη Ἐκκλησία καί ἡ εὐλογημένη ὁμογένεια.

Πολλάκις, καθώς λέγει ὁ τῆς ἡμετέρας Μετριότητος προκάτοχος, ὁ ἐν Ἁγίοις πατήρ ἡμῶν Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, «εἴδομεν τήν θάλασσαν κάτωθεν ἀναμοχλευομένην τῆς ἀβύσσου, χαλεπός γάρ ὁ χειμών». Ὅμως ὁ δεσπότης ἡμῶν Χριστός «οὐ τέχνῃ περιγίνεται τοῦ χειμῶνος, ἀλλά νεύματι λύει τήν ζάλην» (αὐτόθι).

Νεύει πρός ἡμᾶς ὁ Κύριος τῆς δόξης ἵνα μή γενώμεθα ὡς οἱ ναῦται, οἵτινες λόγῳ τρικυμίας «ἀντί τῶν οἰάκων καί τῶν κωπῶν τάς χεῖρας τοῖς γόνασι περιπλέκουσι, καί ἵνα μή πρός ἀμηχανίαν τοῦ χειμῶνος, κείμεθα ἐπί τῶν στρωμάτων ὀλοφυρόμενοι καί κλαίοντες» (αὐτόθι).
«Οὐ γάρ ἔδωκεν ἡμῖν ὁ Θεός πνεῦμα δειλίας, ἀλλά δυνάμεως καί ἀγάπης καί σωφρονισμοῦ» (Β’ Τιμ. 30, 7). Μακράν ἀφ᾿ ἡμῶν πᾶν εἶδος, ἔστω καί ἀποσκίασμα, δειλίας. Διότι, ὡς λέγει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος, «δειλία ἐστίν ἐκτροπή πίστεως, ὡς ἐπί προσδοκίᾳ ἀδοκήτων. Ὁ δοῦλος Κυρίου γενόμενος, τόν οἰκεῖον Δεσπότην καί μόνον φοβηθήσεται˙ ὁ δέ τοῦτον οὔπω φοβούμενος, τήν ἑαυτοῦ σκιάν πολλάκις πεφόβηται. Ἰησοῦ ὀνόματι, μάστιζε πολεμίους. Οὐ γάρ ἔστιν ἐν τῷ οὐρανῷ καί ἐπί τῆς γῆς ἰσχυρότερον ὅπλον» (Λόγος Κ’).

Γνωρίζομεν καί ἀκραδάντως πιστεύομεν ὅτι ἡ Ἐκκλησία ᾠκοδομήθη ἐπί τήν πέτραν, ἡ δέ πέτρα ἦν ὁ Χριστός. Καί «εἰ ὁ Θεός ὑπέρ ἡμῶν, τίς καθ᾿ ἡμῶν;» (Ρωμ. 8, 31). Οὔτε βροχή, οὔτε ποταμοί, οὔτε ἄνεμοι, οὔτε δείματα καί φόβητρα δύνανται νά παρασαλεύσωσιν ἡμᾶς, οὐδέ βῆμα ποδός. Ψάλλομεν μετά τοῦ ψαλμῳδοῦ: «οὐ φοβηθησόμεθα ἐν τῷ ταράσσεσθαι τήν γῆν καί μετατίθεσθαι ὄρη ἐν καρδίαις θαλασσῶν» (Ψαλμ. ΜΕ’, 3). Ἀπό ὕσπληγγος θέομεν καί νομίμως ἀθλούμεθα, ἀποβλέποντες εἰς τόν τῆς πίστεως ἡμῶν ἀρχηγόν καί τελειωτήν Ἰησοῦν, ὅς «ἀντί τῆς προκειμένης αὐτῷ χαρᾶς ὑπέμεινε σταυρόν» (Ἑβρ. 12, 2).

Ἀποκαλούμεθα «Ρωμηοί», ἐκ τῆς Νέας βεβαίως Ρώμης. Αὐτή ἡ λέξις περιλαμβάνει τήν ἔννοιαν τῆς ρώμης πού εἶναι δύναμις, ἰσχύς, ἀνδρεία, ρωμαλέον φρόνημα, ρωμαλεότης φρενῶν, ἀγωνιστική διάθεσις «καί στά εὔκολα καί στά δύσκολα». Μακράν ἀφ᾿ ἡμῶν πᾶσα μεμψιμοιρία, «μιζέρια», ἡττοπάθεια. Ζῇ Κύριος ὁ Θεός!  Πρό ὀλίγων μόλις ἐτῶν ἐφαίνετο ὅτι τό πᾶν ἀπώλετο. Αἱ Κασσάνδραι ὠρύοντο. Διαπεφωνήκαμεν.

Καί ἰδού, ἦλθεν ἡ ἄνοιξις. Ἐντός ὀλίγου καί τό θέρος. Νῦν οἱ πάγοι ἐκτήκονται καί, ὡς λέγει ὁ Θεολόγος Γρηγόριος, «νῦν πηγαί διαυγέστερον νάουσι, νῦν δέ ποταμοί δαψιλέστερον τῶν χειμερίων δεσμῶν λύονται» (Λόγος εἰς τήν Καινήν Κυριακήν). Ὁ νοῶν νοείτω.

Εὐελπιστοῦμεν ὅτι θά ἀνατείλουν ἀκόμη καλύτεραι ἡμέραι καί διά τήν Ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Μεγάλην Ἐκκλησίαν καί διά τήν ὁμογένειαν. Ὑπεμείναμεν χειμῶνα βαρύν. Ἦλθεν ἡ ἄνοιξις καί ἡ ἀνθοφορία. Ἀναμένομεν τό θέρος καί τήν καρποφορίαν. Ἀπαναινόμεθα τήν ἔλευσιν φθινοπώρου καθ᾿ ὅ φθίνουσιν αἱ ὀπῶραι καί φρικιῶμεν ἀναλογιζόμενοι νέον χειμῶνα καί «βοριᾶν  πού τ᾿ ἀρνάκια παγώνει», κατά τόν ποιητήν.

Εἰθισμένοι βεβαίως εἴμεθα εἰς πειρασμούς καί εἰς τό «κινεζικόν» μαρτύριον. Ὡς ἄνθρωποι ἀσθενεῖς εὐχόμεθα πολλάκις τῆς ἡμέρας ἵνα μή ὁ Κύριος εἰσενέγκῃ ἡμᾶς εἰς πειρασμόν. Ἀλλ᾿ ὅταν, Θεοῦ παραχωρήσει, οἱ πειρασμοί ἔλθουν δριμύτεροι, τότε ἀκούομεν Ἰακώβου τοῦ Ἀδελφοθέου τοῦ παραγγέλλοντος: «Πᾶσαν χαράν ἡγήσασθε, ἀδελφοί μου, ὅταν πειρασμοῖς περιπέσητε ποικίλοις, γινώσκοντες ὅτι τό δοκίμιον ὑμῶν τῆς πίστεως κατεργάζεται ὑπομονήν» (Ἰακώβου 1, 2-3). Καί ἡμεῖς ἐνταῦθα οὐσιαστικῶς δέν ζῶμεν, μόνον ὑπομένομεν.
Ἀφίνομεν τά πάντα εἰς τό ἔλεος τοῦ Κυρίου, ᾧ μέλει περί ἡμῶν. Ἡ Πόλις ἡμῶν καί Χριστούπολις εἶναι, καί Θεοτοκούπολις καί Ἁγιούπολις. Ἐν αὐτοῖς πᾶσι πᾶσα ἡ ἐλπίς ἡμῶν ἐστι. Καί οὐ ψευσόμεθα τῶν ἐλπίδων.

Εὐχαριστοῦμεν διά μίαν ἀκόμη φοράν τούς πεφιλημένους ἐν Χριστῷ ἀδελφούς καί συλλειτουργούς Ἱεράρχας, μετά τῶν ὁποίων αἴρομεν τόν σταυρόν τοῦ μαρτυρικοῦ Φαναρίου, καθώς καί τούς ἄλλους ἀδελφούς ἐκ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος πού ὅλοι μαζί δίδομεν σήμερον τήν μαρτυρίαν τῆς ζωτικότητος καί τοῦ δυναμισμοῦ τῆς Ὀρθοδοξίας. Εὐχαριστοῦμεν διότι ἤλθετε νά μᾶς βεβαιώσετε ὅτι εἶσθε συγκηρυναῖοι ἡμῶν, ὅτι τιμᾶτε καί σέβεσθε ὅλοι τήν πρωτόθρονον καί πρωτεύθυνον Ἐκκλησίαν μας, ὅτι ἐπιθυμεῖτε προφρόνως νά καταστήσετε ἐλαφρότερον τό φορτίον πού φέρει εἰς τούς ὤμους του ὁ Πατριάρχης τοῦ Γένους, φορτίον δυσβάστακτον ἄνευ Χάριτος τοῦ Θεοῦ καί τῆς ἰδικῆς σας ἀγάπης καί τῆς εὐγενοῦς συμπράξεώς σας. Διό καί σᾶς εὐγνωμονοῦμεν καί σᾶς ἀνταγαπῶμεν περιπαθῶς. Πόσον πενιχροτέρα θά ἦτο ἡ σημερινή ἡμέρα τῆς ἑορτῆς τοῦ Πατριάρχου χωρίς τήν ἰδικήν σας ὁλόθυμον προσέλευσιν, συμμετοχήν καί συμπροσευχήν.

Εὐχαριστοῦμεν ἰδιαιτέρως τόν Ἱερώτατον Ἀρχιεπίσκοπον Ἐγκορίεσκ κ. Μᾶρκον καί τόν ἀποστείλαντα αὐτόν Μακαριώτατον καί Ἁγιώτατον Πατριάρχην Μόσχας καί πάσης Ρωσσίας κ. Κύριλλον, τοῦ ὁποίου ἡ ἀδελφική ἀγάπη ἀφοῦ ὑπερέβη πᾶσαν προσδοκίαν ἡμῶν ἐν Ρωσσίᾳ ἐπεξετάθη σήμερον καί μέχρι ἐδῶ διά νά διατρανωθῇ ἡ ἀλήθεια ὅτι ἀμφότεροι «τοῦ Κυρίου ἐσμέν», τοῦ Κυρίου, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ Θεός τῆς ἀγάπης, τό ὄνομά Του εἶναι ἀγάπη, ἡ οὐσία Του εἶναι ἀγάπη. Καί αὐτή συνέχει ἡμᾶς τούς Ὀρθοδόξους εἰς μίαν οἰκογένειαν καί ἡ μεταξύ ἡμῶν ἀγάπη οὐδέποτε ἐκπίπτει παρά τά ἀναφυόμενα ἐνίοτε προβλήματα.

Ἐξοχώτατοι κ. Βουλευτά, κ. Πρέσβυ, κ. Γενικὲ Πρόξενε, σᾶς εὐχαριστοῦμεν καί ὑμᾶς ὁλοθύμως. Μᾶς κάμετε νά αἰσθανώμεθα ἐντονώτερον τήν στοργήν τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, τήν ὁποίαν καί χρειαζόμεθα ἀπαραιτήτως.

Εὐλογοῦμεν τούς εὐλαβεῖς κληρικούς ἐντεῦθεν καί πανταχόθεν, οἵτινες ἦλθον ἑορτίως εἰς συμπροσευχήν ὑπέρ τοῦ Πατριάρχου των. Ἔχομεν πολλήν ἀνάγκην τῶν προσευχῶν ὅλων, ὥστε ἱλέῳ ὄμματι νά ἐπιβλέπῃ ὁ Κύριος τοῦ ἀμπελῶνος ἐπί τόν πρῶτον ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ διακονόν Του καί νά τόν ἐμπνέῃ καί νά ὁδηγῇ τά βήματα καί τά διαβήματά του μέσα εἰς τά δρώμενα καί μάλιστα εἰς τά δράματα τοῦ σημερινοῦ κόσμου καί νά τόν στηρίζῃ ὅταν μέ τούς συγκυρηναίους του λιτανεύουν τόν σταυρόν τοῦ μαρτυρίου.

Ἄς εὐχηθῶμεν ὅλοι τοῦ χρόνου τήν 11ην Ἰουνίου νά εὑρεθῶμεν καί πάλιν περιστοιχίζοντες ἐδῶ εἰς τάς ὄχθας τοῦ Κερατείου τόν θεοφρούρητον καί θεομεγάλυντον ἁγιώτατον θρόνον τοῦ πρωτοκλήτου. Ἀμήν.