[English] Printer-friendly version
The Ecumenical Patriarch
The Ecumenical Patriarchate
Bishops of the Throne
List of Patriarchs
Other Orhodox Churches
Theological and various articles
Ecological activities
Youth ministry
Interchristian relations
Conferences
Photo gallery
Holy Monasteries and Churches
Creed
Church calendar
Icons
Byzantine music
Contact details

Ἀρχική σελίς
Ἀρχική σελίς

Πρόποσις τῆς Α.Θ.Παναγιότητος, τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου κατά τό ὑπό τοῦ Ἑλληνοβρεταννικοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου παρατεθέν δεῖπνον (05.02.2010).

Ἐπιστροφή
Ἐπιστροφή

«Η ΚΡΙΣΙΣ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΕΙΣ ΤΑΣ ΗΜΕΡΑΣ ΜΑΣ»

Ἀγαπητὲ κύριε Πρόεδρε,
Ἀγαπητὰ μέλη καὶ φίλοι τοῦ Ἑλληνοβρεταννικοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου,
Ἐκλεκτοὶ συνδαιτυμόνες,

Μετὰ χαρᾶς ἀνταποκρινόμενοι εἰς τὴν εὐγενῆ πρόσκλησίν σας, παρακαθήμεθα ἀπόψε μαζί σας εἰς τὸ δεῖπνον τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ διοργανώσετε πρὸς τιμὴν ἡμῶν. Ἡ παρουσία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου εἶναι ἐν ταὐτῷ καὶ εὐλογία τοῦ Ἐπιμελητηρίου σας, μὲ τὴν εὐκαιρίαν τῆς συμπληρώσεως 65 ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως αὐτοῦ. Εὐχόμεθα δὲ καὶ νὰ τὰ ἑκατοστήσῃ -καὶ ὄχι μόνον- μὲ πλουσιόκαρπον δημιουργικὸν ἔργον!

Γνωρίζομεν ὅτι κατὰ τὴν διαρρεύσασαν ἑξηκονταπενταετίαν τὸ Ἐπιμελητήριόν σας ἔχει συμβάλει μεγάλως, ὄχι μόνον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐμπορίου μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἡνωμένου Βασιλείου καὶ τὴν οἰκονομικὴν συνεργασίαν των, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν περαιτέρω σύσφιγξιν τῶν κατὰ παράδοσιν φιλικῶν σχέσεων τῶν δύο Χωρῶν καὶ τῶν λαῶν των. Δὲν περιορίζεσθε εἰς τὸν Κερδῷον Ἑρμῆν, ἀλλ’ ἐναγκαλίζεσθε καὶ τὸν Λόγιον, καί, πολὺ περισσότερον, καλλιεργεῖτε τὴν ἀμοιβαίαν ἐμπιστοσύνην καὶ ἀλληλοβοήθειαν, ἐπ’ ἀγαθῷ ἀμφοτέρων τῶν λαῶν. Ἄλλωστε, τὰς σημαίας ἀμφοτέρων τῶν Χωρῶν κοσμεῖ ὁ Τίμιος Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ, τὸ αἰώνιον αὐτὸ σύμβολον τῆς ἀγάπης, τῆς καταλλαγῆς καὶ τῆς ἑνώσεως τῶν διεστώτων. Σᾶς συγχαίρομεν, λοιπόν, θερμότατα διὰ τὰ μέχρι σήμερον ἐπιτεύγματά σας καὶ εὐχόμεθα καὶ εἰς τὸ μέλλον «περισσεύειν μᾶλλον» εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν καὶ θεάρεστον˙ καὶ νὰ ἀνάγεσθε ὁλονὲν καὶ περισσότερον ἐκ τῶν ἐμπορικο-οικονομικῶν σχέσεων καὶ συναλλαγῶν εἰς τὰς πνευματικὰς καὶ συντελεστικὰς τῆς καλλιεργείας τοῦ ἔσω  ἀνθρώπου, τὸ ὁποῖον περισσότερον ἀπὸ ποτὲ καθίσταται ἀναγκαῖον εἰς τὴν ἐξαιρετικῶς δύσκολον ἐποχήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει εἰσέλθει ἡ ἀνθρωπότης.

Ἐζητήσατε νὰ σᾶς ἀπευθύνωμεν λόγον, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ δείπνου τούτου. Καὶ βεβαίως ἀπὸ ἕνα ἐκκλησιαστικὸν ἡγέτην δὲν ἀναμένετε νὰ σᾶς ὁμιλήσῃ περὶ ἐμπορικῶν καὶ οἰκονομικῶν ζητημάτων μὲ τὴν αὐθεντίαν καὶ ἄνεσιν τοῦ εἰδήμονος καὶ ἐπαΐοντος. Ἀσφαλῶς ὅμως ἀναμένετε νὰ ἀκούσετε λόγον, σχετικὸν μὲν πρὸς τὸ ἄμεσον ἀντικείμενον τοῦ Ὀργανισμοῦ σας, ἐξ ἄλλης ὅμως ἐπόψεως καὶ ἀπὸ πλέον πνευματικῆς περιωπῆς. Τοιουτοτρόπως κατανοοῦντες τὸ πρᾶγμα, ἐσκέφθημεν νὰ ἀπασχολήσωμεν δι’  ὀλίγων τὴν ἀγάπην σας, μὲ τὸ θέμα: «Ἡ Κρίσις τῶν Πνευματικῶν καὶ Οἰκονομικῶν Ἀξιῶν εἰς τὰς Ἡμέρας μας».

Εἰς τὴν «μετανεωτερικὴν» ἐποχήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἰσέλθει, αἱ παραδοσιακαὶ πνευματικαὶ ἀξίαι τοῦ Χριστιανικοῦ κόσμου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει τόσον ἡ Ἑλλάς ὅσον καὶ τὸ Ἡνωμένον Βασίλειον, ἔχουν παύσει πρὸ πολλοῦ νὰ θεωροῦνται αὐτονόητοι. Παλαιότερον ἐδίδετο στοιχειώδης, τοὐλάχιστον, προσοχὴ εἰς τὴν ὑπογράμμισιν τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου ὅτι «πᾶν τὸ ἐν τῷ κόσμῳ, ἡ ἐπιθυμία τῆς σαρκὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία τῶν ὀφθαλμῶν καὶ ἡ ἀλαζονεία τοῦ βίου, οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Πατρός, ἀλλ’ ἐκ τοῦ κόσμου ἐστί. Καὶ ὁ κόσμος παράγεται καὶ ἡ ἐπιθυμία αὐτοῦ» (Α΄ Ἰω. 2, 16), καὶ ἐξετιμᾶτο ἡ ὀλιγάρκεια, ἡ ἐγκράτεια, ἡ σωφροσύνη, ἡ ἀποφυγὴ τῆς ἀπληστίας, τῆς ὑπερβολῆς καὶ τῆς ἐπιδείξεως. Ἐπεκράτει φρόνημα ταπεινόν, ἀγαπητικόν, μεταδοτικόν, εὐεργετικόν, φιλάνθρωπον, ἀπέρπερον! Ὅμως, ὁ κατακλυσμὸς τῶν Μέσων Γενικῆς Ἐνημερώσεως, εἰς τὸν τομέα τῆς ψυχαγωγίας κυρίως,  συστηματικῶς καὶ ἐπιμόνως ἀπὸ τοῦ παρελθόντος αἰῶνος προβάλλει –καὶ ἐν πολλοῖς ἐπιβάλλει!- ἕνα πρότυπον βίου, τὸ ὁποῖον μακρὰν ἀπέχει ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προβάλλει τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ ἐνεστερνίσθησαν καὶ ἐβίωσαν ἐπὶ αἰῶνας οἱ πατέρες μας. Ὁ προβαλλόμενος σήμερον ἀνθρώπινος τύπος εἶναι ὁ ἐγωκεντρικὸς ἐκεῖνος ποὺ διαθέτει καὶ ἐπιδεικνύει, καὶ δὴ καὶ προκλητικῶς, εὔκολον πλοῦτον καὶ ἱκανὸν νὰ τοῦ ἱκανοποιήσῃ κάθε ἐπιθυμίαν, νὰ ἐξαγοράσῃ δι’ αὐτοῦ τὰ πάντα, ἀπὸ συνειδήσεις μέχρι πολιτικὴν δύναμιν καὶ ἐξουσίαν, ποὺ διαθέτει νεανικὸν σφρῖγος καὶ ἁλκήν, σιδηρᾶν ὑγιείαν, ἐλευθερίαν ἀνεμπόδιστον μέχρις ἀσυδοσίας, διὰ νὰ ἀπολαύσῃ ὅσα ἡ ἀχαλίνωτος σὰρξ ἐπιθυμεῖ. Πρὸς ἐπιτυχίαν αὐτῶν αἱ ἠθικαὶ ἀναστολαὶ εὐκόλως ὑποχωροῦν, ἡ ἀξία τοῦ προσώπου τοῦ συνανθρώπου μηδενίζεται μέχρις ἠθικῆς ἤ καὶ φυσικῆς ἀκόμη ἐξοντώσεώς του, τὸ περιβάλλον ὑφίσταται βιαίαν κατάχρησιν καὶ περιφρονεῖται κ.ο.κ. Βεβαίως πρόκειται ὄχι ἁπλῶς περὶ οἰκτρᾶς φρεναπάτης, ἀλλὰ περὶ «ὕβρεως», μὲ τὴν ἀρχαιοελληνικὴν φιλοσοφικὴν τῆς λέξεως ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν, κατὰ τὸν πολὺν Ἡράκλειτον εἶναι μεγαλυτέρα ἀνάγκη νὰ σπεύσωμεν νὰ κατασβέσωμεν, παρὰ τὴν πυρκαϊάν: «Ὕβριν χρὴ σβεννύναι μᾶλλον, ἤ πυρκαϊήν»! Διότι καὶ ὁ πλοῦτος εἶναι συνήθως ἀβέβαιος, καὶ ἡ νεότης εἶναι προσωρινή, καὶ ἡ ὑγιεία ἐπισφαλής, καὶ ὁ συνάνθρωπος ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ὑπολογίσιμος, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν τὸν βλέπῃ κανεὶς ὡς «χαράν» του (ὑπὸ τὸ φῶς τῆς χριστιανικῆς ἀγάπης), ἤ ὡς ἀπειλὴν καὶ «κόλασίν» του (κατὰ τὸν ἄθεον φιλόσοφον), ἤ καὶ ἁπλῶς ὡς ὀχληρὸν ἤ ἀδιάφορον συνυπάρχον ὄν, (κατὰ τὸ ὑπόδειγμα τοῦ πλουσίου τοῦ Εὐαγγελίου μὲ τὸν πτωχὸν Λάζαρον). Καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις, ὁ θάνατος ἀργὰ ἤ γρήγορα θὰ ἐπέλθῃ, μὲ δημοκρατικὴν ἰσονομίαν! Παρὰ ταῦτα, ὁ «ἄφρων πλούσιος» τοῦ Εὐαγγελίου, ὁ πλεονέκτης, ὁ ἐγωκεντρικός, ὁ ἄφιλος, ὁ λιθοκάρδιος, ἔχει καταστῆ, πρωτοστατούσης μερίδος τῆς Ἑβδόμης Τέχνης, τὸ ἴνδαλμα τῶν ἡμερῶν μας, μὲ ἀποτέλεσμα, ἐξαιρέσει μικρᾶς φιλοσόφου καὶ θεοφιλοῦς μειοψηφίας, οἱ σύγχρονοι ἄνθρωποι νὰ χωρίζωνται εἰς δύο κατηγορίας: Εἰς τοὺς «ὑβριστάς», οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐπιτύχει τὴν κινηματογραφικὴν αὐτὴν χίμαιραν, ὅπως δι’ ὀλίγων τὴν περιεγράψαμε, καὶ εἰς τοὺς μανιωδῶς ἐπιθυμοῦντας νὰ καταστοῦν καὶ αὐτοὶ ἐξ ἴσου ὑβρισταί, ἀδιαφοροῦντες συνήθως διὰ τὰ μέσα ἤ τὰς συνεπείας.  Καὶ καθὼς «ἐν τῷ ὑπερηφανεύεσθαι τὸν ἀσεβῆ ἐμπυρίζεται ὁ πτωχός» (Ψαλμ. 9, 23), ἡ «ὕβρις» καὶ ἡ «πύρωσις» δημιουργοῦν ἕνα φαῦλον κύκλον, ὁ ὁποῖος παράγει μόνον δυστυχίαν καὶ δάκρυα καὶ μῖσος καὶ ἀπογοητεύσεις!

Μὲ ἐξαίρεσιν, λοιπόν, τοὺς ὀλίγους, οἱ ὁποῖοι, ἐχόμενοι στερρῶς τῶν χριστιανικῶν ἀξιῶν, φεύγουν τὰς μαγγανείας τῆς νέας Κίρκης, καί, εἴτε ἔχουν οἰκονομικὴν ἄνεσιν εἴτε ὄχι, ζοῦν καὶ συμπεριφέρονται θεοκεντρικῶς, χρησιμοποιοῦντες εὐεργετικῶς καὶ φιλανθρωπικῶς τὸν καλῶς κτηθέντα πλοῦτον των οἱ μέν, ἀξιοπρεπῶς καὶ ἀγογγύστως ἀντιπαλαίοντες τὴν ἔντιμον πενίαν των, οἱ δέ, οἱ ἄλλοι, οἱ πολλοί, κτίζουν τρόπον τινὰ ἕνα νέον Πύργον τῆς Βαβέλ, ὁ ὁποῖος ἔχει ποικιλίαν ὀνομάτων: χρηματιστηριακοὺς ἀκροβατισμούς, καταδολίευσιν ξένου ἤ δημοσίου πλούτου, ἀσυλογίστους ὑπερδανεισμούς, τοκογλυφίας, ἐγκλήματα, ἀνθρωποκτονίας κ.ο.κ., ἀλλά, θᾶττον ἤ βράδιον, κατ’ ἀδήριτον νομοτέλειαν, ὁ πύργος αὐτὸς θὰ καταρρεύσῃ! Καὶ ἡ κατάρρευσις ἔχει ἀρχίσει μὲ τὴν διαβόητον «κρίσιν», ἡ ὁποία ἐνέσκηψεν ἰδίως ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ ταλανίζει πλέον δεινῶς τὴν παγκόσμιον κοινότητα. Τὴν ὠνόμασαν «οἰκονομικὴν κρίσιν», «χρηματιστηριακὴν κρίσιν» κ.λπ. Ἀνεζητήθησαν οἱ ὑπεύθυνοι αὐτῆς εἰς τὰ χρηματοπιστωτικὰ ἱδρύματα, ἐπεσημάνθησαν οἱ λεγόμενοι «golden boys», ἐκατηγορήθησαν κυβερνητικοὶ ἀξιωματοῦχοι καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐδέχθησαν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς των τὴν ἀγανάκτησιν καὶ κατακραυγὴν τῆς θλιβερᾶς στρατειᾶς τῶν νεοανέργων, τῶν νεοπτώχων, ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶδον αἰφνιδίως νὰ καταρρέῃ εἰς σωρὸν ἐρειπίων ἡ ζωή των, ἡ ἀξιοπρέπειά των, τὰ ὄνειρά των, ἐνδεχομένως καὶ ἡ οἰκογένειά των! Πολλαὶ δὲ μέθοδοι δοκιμάζονται καὶ πολλὰ μέτρα λαμβάνονται ὑπὸ τῶν κρατικῶν κυβερνήσεων καὶ τῶν διακρατικῶν ὀργανισμῶν διὰ τὴν ἐπούλωσιν τῆς φοβερᾶς παγκοσμίου πληγῆς. Φοβούμεθα ὅμως ὅτι θὰ παραμείνουν ἀτελέσφορα, ἤ θὰ ἔχουν προσωρινὴν μόνον ἐπιτυχίαν, ἐφ’ ὅσον ἀγνοεῖται καὶ ἀφήνεται ἀνέπαφος ἡ ρίζα καὶ αἰτία τοῦ κακοῦ, ἡ ὁποία εὑρίσκεται, ὡς ἐκ τῶν προλεχθέντων ἀντιλαμβάνεσθε, πολὺ βαθύτερα.

Ἡ λέξις «κρίσις», ἀγαπητοὶ παρόντες, εἰς τὴν ὡραίαν ἑλληνικὴν γλῶσσαν μας ἔχει καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς δίκης. Μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν τὴν συναντῶμεν κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὴν Ἁγίαν Γραφήν: «Διὰ τοῦτο οὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς ἐν κρίσει» (Ψαλμ. 1, 5) – «Τὴν κρίσιν πᾶσαν δέδωκε τῷ Υἱῷ» (Ἰωάν. 5, 22) – «Νῦν κρίσις ἐστὶ τοῦ κόσμου τούτου» (Ἰωάν. 12, 31) κ.λπ. Μέχρι προσφάτως, ὅταν ἐνέσκηπτε μία μεγάλη κοινὴ συμφορά, οἱ Χριστιανοὶ συνήθιζον νὰ λέγουν: «Θεία δίκη»!, ὑπονοοῦντες ὅτι ἐλειτούργει ἡ παιδαγωγικὴ ράβδος τοῦ Θεοῦ, ἐξ αἰτίας τοῦ πλεονασμοῦ τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς ἀποστασίας! Τὸ ἔλεγον εἰς περιπτώσεις πολέμων, σεισμῶν, ξηρασίας, πλημμύρας, ἐπιδημίας φοβερῶν ἀσθενειῶν κ.τ.τ. Σήμερον ὁμιλοῦμεν μόνον περὶ «κρίσεων». «Κρίσις» εἰς τὰς σχέσεις τῆς α΄ χώρας μὲ τὴν β΄, «κρίσις» εἰς τὰς σχέσεις τῶν κοινωνικῶν τάξεων, «κρίσις» εἰς τὴν πολιτικήν, «κρίσις» εἰς τὴν οἰκονομίαν κ.ο.κ. Διερωτώμεθα μὲ τὴν ἁπλότητα καὶ τὴν ἀφελότητα τῆς καρδίας ἑνὸς μέσου πιστοῦ: -Μήπως καὶ ἐν προκειμένῳ πρόκειται ἁπλῶς περὶ «Θείας δίκης»; Μήπως ἠνέχθη ὁ Θεὸς τὴν μεγάλην αὐτὴν συμφορὰν διὰ νὰ ἀφυπνισθῶμεν ἀπὸ τὸν θανατηφόρον λήθαργον τῆς ἁμαρτωλοῦ φαντασιώσεώς μας; Μήπως εἰς τὴν «μοντέρναν» ἁμαρτίαν τῆς συγχρόνου «ὕβρεως» χάριν τοῦ «μοντέρνου» εἰδώλου τοῦ εὐδαιμονισμοῦ, ἐχρησιμοποίησεν ἡ ἀγάπη Του «μοντέρνα» μέσα παιδαγωγίας, ἐπιτρέψασα τὴν κατάρρευσιν τῶν τραπεζῶν, τῶν χρηματιστηρίων, τῆς παγκοσμίου ἀγορᾶς; Ἐκεῖνος, ὁ Ὁποῖος κάποτε εἰσῆλθεν εἰς τὸν Ναὸν τῶν Ἱεροσολύμων καὶ «ἐξέβαλε πάντας τοὺς πωλοῦντας καὶ ἀγοράζοντας ἐν τῷ Ἱερῷ, καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν κατέστρεψε» (Ματθ. 21,  12), μήπως εἰσῆλθε καὶ εἰς τὸ «ἱερὸν τοῦ χρήματος» καὶ ἀνέτρεψεν αἰφνιδίως τὰ εἴδωλα τῶν οἰκονομικῶν βεβαιοτήτων, διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς ἑαυτούς, νὰ κάμωμεν μίαν νέαν ἱεράρχησιν ἀξιῶν καὶ προτεραιοτήτων εἰς τὴν ζωήν μας; Διὰ νὰ ἐνθυμηθοῦμε τὴν εὐλογημένην λιτότητα καὶ ὀλιγάρκειαν, τὴν ὁποίαν ὁ Ἴδιος μᾶς ἐδίδαξεν ἔργῳ καὶ λόγῳ, διὰ τῆς ὁποίας ἀφήνεται φιλανθρώπως χῶρος καὶ διὰ τὸν «πλησίον» μας; Διὰ νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν κτηνωδίαν τοῦ ἀκράτου καταναλωτισμοῦ, ὁ ὁποῖος μετατρέπει τὴν ἀνθρωπίνην κοινωνίαν εἰς ἀγέλην λύκων; (Παρενθετικῶς σημειοῦμεν ὅτι ὁ ὅρος «καταναλωτικὴ κοινωνία», ὄχι ἁπλῶς εἶναι ἀδόκιμος, ἀλλὰ συνιστᾷ ἀντίφασιν ἐν τοῖς ὅροις. Ὁ καταναλωτισμὸς προϋποθέτει παμφαγικὰς διαθέσεις, ἐνῷ ἡ κοινωνία, ἐγκράτειαν, λιτότητα, δόσιν, παραχώρησιν, ἀγάπην καὶ θυσίαν!).

Μήπως διὰ νὰ ἴδωμεν τὸ χρῆμα ὡς «χρῆμα», δηλαδὴ ὡς ἐργαλεῖον καὶ ὄχι ὡς κτῆμα, δηλ. μόνιμον ἀπόκτημα; Ὡς «νόμισμα», δηλαδὴ κάτι τὸ ὁποῖον νομίζομεν ὅτι εἶναι ἰδικόν μας, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα δὲν μᾶς ἀνήκει, ἀλλ’ εἴμεθα ἁπλοῖ διαχειρισταί του; Μήπως διὰ νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν οἰκονομίαν ὄχι ὡς «χαμοθεὸν» καὶ μέτρον τῶν πάντων, ἀλλ’ ὡς ἁπλῆν τακτοποίησιν τῶν τοῦ οἴκου μας (εἴτε κατὰ κυριολεξίαν, εἴτε τῆς χώρας εἴτε τοῦ κόσμου ὅλου) συμφώνως πρὸς τὸν Νόμον (ἐννοοῦμεν τὸν Νόμον τοῦ Θεοῦ, δηλ. τὸν Νόμον τῆς ἀγάπης); Ἄλλωστε, ἡ λέξις οἰκονομία ἐκεῖθεν προέρχεται: οἶκος + νόμος, καὶ αὐτὸ ὑπονοεῖ! Διὰ νὰ παύσωμεν νὰ αἰσθανώμεθα αὐτάρκεις καὶ ἀνενδεεῖς τῆς χάριτός Του, καὶ νὰ στραφῶμεν ἐν πίστει καὶ ἐκζητήσωμεν ταπεινῶς καὶ ἐπ’ ἐλπίδι τὸν «ὑπερβάλλοντα πλοῦτον τῆς χάριτος αὐτοῦ ἐν χρηστότητι ἐφ’ ἡμᾶς» (Ἐφεσ. 2, 7) καὶ τῆς ἀγάπης Του; Οὕτω διερωτώμεθα, ἤ μᾶλλον αὐτὸ ἀκριβῶς πιστεύομεν!...

Ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ σᾶς καταπονήσωμεν διὰ περισσοτέρων. Ἠθελήσαμεν νὰ δώσωμεν εἰς σοφοὺς ἀφορμήν, διὰ νὰ καταστοῦν σοφώτεροι!.. Σᾶς εὐχαριστοῦμεν θερμῶς διὰ τὴν χαρὰν τοῦ δείπνου, διὰ τοὺς εὐγενεῖς λόγους τῆς προσφωνήσεως τοῦ κ. Προέδρου, δι’ ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις σεβασμοῦ καὶ ἀγάπης πρὸς ἡμᾶς, τὴν Συνοδείαν ἡμῶν καὶ τὸν ἅγιον Οἰκουμενικὸν Πατριαρχικὸν Θρόνον. Αἱ προσευχαὶ τῆς «Ἐκκλησίας τῶν τοῦ Χριστοῦ πενήτων», ὅπως ὠνομάσθη ἡ Ἁγιωτάτη Μήτηρ Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως κατὰ τοὺς χρόνους τῶν μεγάλων δοκιμασιῶν της, σᾶς συνοδεύουν θερμαί. Ὁμοίως καὶ ἡ πατρικὴ ἡμῶν εὐχὴ καὶ Πατριαρχικὴ εὐλογία! Σᾶς ἀναμένομεν νὰ ἔλθετε καὶ εἰς τὸ Φανάριον, διὰ νὰ χαρῶμεν τὴν ἐπανασυνάντησίν μας. Μέχρι τότε, συνεχίσατε νὰ προΐστασθε φιλοτίμως καλῶν ἔργων, ὡς κατενώπιον Θεοῦ, εἰς ἔπαινον τοῦ ὀνόματός σας καὶ τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἐπιμελητηρίου σας. Καλὴν Ἀπόκρεω, καλήν Τεσσαρακοστὴν καὶ εὐφρόσυνον ἅγιον Πάσχα!