ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΜΥΡΟΝ ΕΝ Τῌ ΟΡΘΟΔΟΞῼ ΑΝΑΤΟΛΙΚῌ ΕΚΚΛΗΣΙᾼ

Ὁ Οἰκ. Πατριάρχης Δημήτριος Α´ εὐλογῶν τὰ πλήθη τῶν πιστῶν.

ἐναίσιμος ἐπὶ διδακτορία διατριβὴ ἔχει ὡς ἀντικείμενον μελέτης καὶ ἐρεύνης αὐτῆς “Τὸ Ἅγιον Μύρον ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἀνατολικῇ Ἐκκλησίᾳ”, ἐξ ἀπόψεως λειτουργικῆς, ἱστορικῆς καὶ ἐκκλησιαστικοκανονικῆς, ἰδίᾳ κατὰ τὰς πηγὰς καὶ τὴν πρᾶξιν τῶν νεωτέρων   χρόνων   τοῦ   Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου.
ν τῇ Ὀρθοδόξω Ἀνατολικῇ Ἐκκλησίᾳ Ἅγιον Μύρον εἶναι ἡ μυστηριακὴ ὕλη, ἡ ὁποία, ἑτοιμαζομένη καταλλήλως ἐξ ἐλαίου καὶ ἄλλων εὐωδῶν οὐσιῶν καὶ καθαγιαζομένη κατὰ τὰς σχετικὰς ἐκκλησιαστικὰς διατάξεις, καθίσταται φορεὺς τῆς ἐπισκοπικῆς εὐλογίας, καὶ ὡς τοιαύτη, ἀποτελοῦσα ἄλλην μορφὴν καὶ τύπον τῆς «ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν», χρησιμοποιεῖται ἐν τῇ τελέσει τοῦ μυστηρίου τοῦ Χρίσματος, ὡς ὁρατὸν σημεῖον τῆς μεταδόσεως τῆς δυνάμεως καὶ τῶν χαρισμάτων τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πρὸς τοὺς βαπτιζομένους. Τὸ Ἅγιον Μύρον χρησιμοποιεῖται ἐπίσης διὰ τὴν χρῖσιν τῶν ἑτεροδόξων καὶ πεπτωκότων, προσερχομένων εἰς τὴν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν, τὴν καθιέρωσιν τῶν Ἱερῶν Ναῶν, τῶν Ἁγίων Τραπεζῶν, τῶν Ἱερῶν ἀντικειμένων καὶ σκευῶν καὶ δι᾽ ἑτέρας τινὰς ἱεροτελεστικὰς περιπτώσεις. Ἄλλοτε ἐχρησιμοποιεῖτο καὶ διὰ τὴν χρῖσιν τῶν Ὀρθοδόξων βασιλέων, κατὰ τὴν στέψιν αὐτῶν.

Ἡ ἱστορικὴ εἰκὼν Παναγίας τῆς " Ἐλπίδος τῶν ἀπηλπισμένων " τοποθετημένη εἰς τὸν αὐλόγυρον τοῦ Πατρ. Ναοῦ κατὰ τὸ τετραήμερον τῆς ἑψήσεως τοῦ Ἁγίου Μύρου. (1992)

ν τῇ διαδρομῇ τῶν αἰώνων ἀπαντῶσι καὶ αἱ ὀνομασίαι «ἔλαιον», «ἔλαιον εὐχαριστίας», «ἔλαιον χρίσματος», «χρῖσμα», «χρῖσμα εὐχαριστίας», «χρῖσμα ἐπουράνιον», «μυστικὸν χρῖσμα», «μύρον», «θεῖον μύρον», «μύρον μυστικόν», «μέγα μύρον», «ἅγιον καὶ μέγα μύρον». Σήμερον, γενικῶς, χρησιμοποιεῖται ὁ ὅρος Ἅγιον Μύρον.
Τὸ Ἅγιον Μύρον δὲν ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον εὐρείας μελέτης καὶ ἰδιαιτέρας ἐξετάσεως ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ θεολογίᾳ. Περὶ Ἁγίου Μύρου γίνεται ἐν αὐτῇ ἐμμέσως καὶ παρεμπιπτόντως λόγος. Δι᾽ ὃ καὶ ἡ συμβολὴ καὶ ἡ σημασία τῆς παρούσης διατριβῆς συνοψίζεται εἰς δύο σημεῖα:
α) Εἰς τὴν συγκέντρωσιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἁπάντων τῶν διασωθέντων μέχρις ἡμῶν λειτουργικῶν, ἱστορικών, κανονικῶν καὶ ἄλλων στοιχείων, ἅτινα σχετίζονται πρὸς τὴν σύστασιν, τὴν σύνθεσιν, τὴν τελεσιουργίαν, τὸ δίκαιον τοῦ καθαγιάζειν καὶ τὴν χρῆσιν τοῦ Ἁγίου Μύρου ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἀνατολικῇ Ἐκκλησίᾳ, «ἰδίᾳ κατὰ τὰς πηγὰς καὶ τὴν πρᾶξιν τῶν νεωτέρων χρόνων τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου», καὶ
β)  Εἰς τὴν δημοσίευσιν τὸ πρῶτον ἀνεκδότων Τελετουργικῶν τοῦ Ἁγίου Μύρου, ἅτινα ἀπόκεινται ἐν τῷ Πατριαρχικῷ Ἀρχειοφυλακίῳ.

Ὁ Ἄρχων Μυρεψὸς καὶ οἱ Μυρεψοὶ ἔμπροσθεν τοῦ Θρόνου
τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου. (1992)

χρῆσις τοῦ ἁγίου Μύρου ἐν τῇ χριστιανικῇ Ἐκκλησίᾳ εἰσήχθη κατὰ μίμησιν ὑφισταμένης σχετικῆς πράξεως ἐν τῇ Παλαιᾷ Διαθήκῃ. Τὸ Ἅγιον Μύρον ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ἀντικατέστησε τὴν διὰ τῆς «ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν», μετάδοσιν τῶν χαρισμάτων τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἥτις ἀναφέρεται εἰς τοὺς Ἀποστολικοὺς χρόνους. Ὁ χρόνος καθ᾽ ὃν συνετελέσθη ἡ ἀντικατάστασις τῆς μεταδόσεως τῶν χαρισμάτων τοῦ Ἁγίου Πνεύματος δι᾽ «ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν» ὑπὸ πράξεως λειτουργικῆς, ἤτοι ὑπὸ τῆς χρίσεως δι᾽ Ἁγίου Μύρου, καίτοι δὲν τυγχάνει ἐπακριβῶς γνωστός, φαίνεται ὅμως ὅτι ἀνάγεται εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ἀποστολικὴν ἐποχήν, τῆς ἀντικαταστάσεως πραγματοποιηθείσης ὑπ᾽ αὐτῶν τῶν Ἀποστόλων.
Τὸ Ἅγιον Μύρον ἑτοιμάζεται ἐξ ἐλαίου καὶ ἄλλων εὐωδῶν οὐσιῶν, τὰ ὁποῖα συμβολίζουσι τὰ ποικίλα χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὧν δέκτης καθίσταται ὁ χριόμενος χριστιανός. Ἡ παλαιοτέρα συγκεκριμένη εἴδησις «περὶ τῆς ὕλης τοῦ Μύρου» καὶ ὁ ἀρχαιότερος κατάλογος τῶν πρὸς παρασκευὴν καὶ ἕψησιν τούτου χρησιμοποιουμένων συστατικῶν, ὅστις διασῴζεται μέχρις ἡμῶν, ἀνάγεται εἰς τὸν η´ αἰῶνα. Ἐν τῷ Οἰκουμενικῷ Πατριαρχείῳ ὑφίσταται ἐπίσημος «Κατάλογος τῶν εἰδῶν τῶν ἀρωμάτων, ἐξ ὧν συντίθεται τὸ Ἅγιον Μύρον», ὅστις ἀριθμεῖ 57 εἴδη.
Πληροφορίαι περὶ τοῦ τρόπου καθαγιασμοῦ τοῦ Ἁγίου Μύρου κατὰ τοὺς πρώτους αἰῶνας τοῦ Χριστιανισμοῦ ἐλλείπουσι παντελῶς. Ἡ παλαιοτέρα σχετικὴ πληροφορία ἀναφέρεται εἰς τὴν Ἀποστολικὴν Παράδοσιν τοῦ Ἱππολύτου. Νεώτεραι διατάξεις περὶ καθαγιασμοῦ τοῦ Ἁγίου Μύρου περιελήφθησαν ἐν τῷ ἐν χρήσει ἐντύπῳ Μεγάλῳ Εὐχολογίῳ καὶ ἐν τῷ Εὐχολογίῳ τοῦ Γκόαρ. Ἐν τῷ Οἰκουμενικῷ Πατριαρχείῳ κατὰ τὸν ιθ´ αἰῶνα κατεβλήθησαν ἰδιαίτεραι προσπάθειαι πρὸς ἀναθεώρησιν τῆς ἄχρι τότε ἐν χρήσει Τάξεως καὶ Ἀκολουθίας καθαγιασμοῦ τοῦ Ἁγίου Μύρου καὶ ἀνασύνταξιν νέας τοιαύτης. Αἱ κυριώτεραι σῳζόμεναι Ἀκολουθίαι ἐκ τοῦ αἰῶνος τούτου, αἴτινες παρέμειναν ἄχρι τοῦδε ἀνέκδοτοι, εἶναι ἡ τοῦ 1856 καὶ ἡ τοῦ 1865. Σχετικαὶ Ἀκολουθίαι ἐξεδόθησαν τύποις κατὰ τὸ ἔτος 1912 καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1960.
Κατὰ τοὺς πρώτους αἰῶνας τοῦ Χριστιανισμοῦ ὑπῆρχε σταθερὰ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ παράδοσις, καθ᾽ ἣν ὁ καθαγιασμὸς τοῦ Ἁγίου Μύρου ἐτελεῖτο μόνον ὑπὸ τῶν ἐπισκόπων, οὐχὶ δὲ ὑπὸ τῶν πρεσβυτέρων, μηδεμιᾶς διακρίσεως γενομένης μεταξὺ ἐπισκόπου καὶ τοῦ πρώτου εὐρυτέρας τινὸς ἐκκλησιαστικῆς περιφερείας. Προϊόντος ὅμως τοῦ χρόνου ἡ πρᾶξις αὕτη σχολάζει, τὸ δὲ κοινὸν πάντων τῶν ἐπισκόπων δικαίωμα περιέρχεται σταδιακῶς εἰς τοὺς ἐπισκόπους ἐπισημοτέρων τινῶν Ἐκκλησιῶν, εἰς τοὺς Πατριάρχας, τέλος δὲ μόνον εἰς τὸν Οἰκουμενικὸν Πατριάρχην, ὁ ὁποῖος δύναται ἵνα παραχωρήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ εἰς τοὺς προκαθημένους τῶν κατὰ τόπους ἁγίων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν. Ἄλλαις λέξεσιν, ἐνῷ ἕκαστος ἐπίσκοπος δικαιοῦται ἵνα καθαγιάζῃ τὸ Ἅγιον Μύρον ἀρχιερατικῷ δικαίῳ, δὲν δικαιοῦται ὅπως πράττῃ τοῦτο ἐκκλησιαστικῷ δικαίῳ. Φαίνεται ὅτι τρία εἶναι τὰ κυριώτερα αἴτια τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ δικαιώματος τοῦ καθαγιάζειν τὸ Ἅγιον Μύρον, κατ᾽ ἀρχὰς μὲν εἰς τοὺς πρώτους ἑκάστης ἐκκλησιαστικῆς περιφερείας, ἐν συνεχείᾳ δέ, εἰς τὸν Οἰκουμενικὸν Πατριάρχην:
α) Ἡ σπάνις τῶν εἰδῶν καὶ ἡ δυσχέρεια ὅπως παρασκευάζῃ ἕκαστος ἐπίσκοπος τὸ Ἅγιον Μύρον,
β) Ἡ ὁλονὲν αὔξουσα ἔξαρσις τοῦ πρώτου ἢ προκαθημένου ἑκάστης εὐρυτέρας ἐκκλησιαστικῆς περιφερείας, καὶ
γ) Ἡ ἰδιάζουσα θέσις, ἣν ἐν τῇ παρόδῳ τῶν αἰώνων τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον ἐλάμβανεν ἔναντι τῶν πατριαρχείων τῆς Ἀνατολῆς καὶ ὁ μητρικὸς δεσμὸς τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως πρὸς τὰς ἐπὶ μέρους Ἐκκλησίας τῶν λαῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐδέχθησαν τὴν χριστιανικὴν πίστιν παρὰ τῶν ἱεραποστόλων αὐτῆς.
Ποίαν ὅμως σημασίαν καὶ ποῖον νόημα ἔχει ἡ συγκέντρωσις τοῦ δικαιώματος τοῦ καθαγιάζειν τὸ Ἅγιον Μύρον εἰς τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον; Σημαίνει ἐξάρτησιν καὶ ὑποταγὴν τῶν ἐπὶ μέρους Ἐκκλησιῶν, ἢ ἀποτελεῖ σύμβολον ἑνότητος; Τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον ἐστήριξε πάντοτε τὴν δευτέραν ταύτην θέσιν τῆς ἑνότητος. Ἐν τῷ πνεύματι δ᾽ ἀκριβῶς τούτῳ, ἐν τῇ ὑποδιαιρέσει «Σχέσεις τῶν κατὰ τόπους Ὀρθοδόξων Αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν πρὸς ἀλλήλας καὶ πρὸς τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον κατὰ τοὺς κανόνας καὶ τὴν ἱστορίαν» τοῦ Καταλόγου θεμάτων τῆς Α´ ἐν Ῥόδῳ Πανορθοδόξου Διασκέψεως, τὰ ὁποῖα θὰ τύχωσι μελλοντικῶς Πανορθοδόξου ἐξετάσεως καὶ μελέτης, ἀνεγράφη καὶ τὸ «Ἅγιον Μύρον».
ν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἀνατολικῇ Ἐκκλησίᾳ Ἅγιον Μύρον καθαγιάζουσι σήμερον, πλὴν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, καὶ τὰ Πατριαρχεῖα Μόσχας, Βελιγραδίου καὶ Βουκουρεστίου.

Ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας
ΠΑΥΛΟΣ

Αρχική Σελίς Ὄπισθεν
Πίσω
Περιεχόμενα