ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΜΥΡΟΝ ΕΝ Τῌ ΟΡΘΟΔΟΞῼ ΑΝΑΤΟΛΙΚῌ ΕΚΚΛΗΣΙᾼ

Ὁ Οἰκ. Πατριάρχης Δημήτριος Α´ μετὰ τοῦ Δευτερεύοντος Διακόνου κ. Ἰωακείμ. (1973)

«Τὸ Ἅγιον Μύρον ἤδη ἐπὶ τῆς ἱερᾶς τραπέζης τετελεσμένον ἐστί· καὶ ἐξ αὐτοῦ πᾶς βαπτισθεὶς καὶ χρίεται, καὶ σημειούμενος ἁγιάζεται. Καὶ τὰ ἱερά, σὺν τοῖς ναοῖς χριόμενα, καθιεροῦται θυσιαστήρια, καὶ πλήρη δόξης καὶ ἁγιασμοῦ γίνεται. Καὶ βασιλεῖς δὲ ἐκ δευτέρου χριόμενοι, εἰς Χριστοὺς Κυρίου τελειοῦνται, καὶ τῶν εὐσεβῶν ἄρχοντες ἀναδείκνυνται. Οἱ ἀρχιερεῖς δὲ καὶ Ἱερεῖς μόνοι τῇ χειροτονίᾳ τελειοῦνται, ἣν δὲ οὔτε βασιλεύς, οὔτε μοναχὸς ἐπιδέχεται» λέγει Συμεὼν ὁ Θεσσαλονίκης, εἰς ὀλίγα περιλαμβάνων τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ Ἁγίου Μύρου ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ. Ταῦτα ἔχουσιν ἐν τοῖς ἐφεξῆς:
ν τῷ Μυστηρίῳ τοῦ Χρίσματος, τὸ Ἅγιον Μύρον, ὡς ἐκ τοῦ ὁρισμοῦ αὐτοῦ ἐμφαίνεται, χρησιμεύει πρωτίστως ἐν τῇ τελέσει τοῦ μυστηρίου τοῦ Χρίσματος, ὡς ὁράτον σημεῖον τῆς μεταδόσεως τῆς δυνάμεως καὶ τῶν χαρισμάτων τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πρὸς τοὺς βαπτιζομένους. Δία τοῦ Ἁγίου Μύρου χριόμενοι οἱ βαπτισθέντες, «τελειοποιοῦνται εἰς τὴν ἀπόλαυσιν τῶν χαρισμάτων τοῦ Παναγίου Πνεύματος». Οὕτω διὰ τῆς δι᾽ Ἁγίου Μύρου σημειώσεως τοῦ σημείου τοῦ σταυροῦ ἐπὶ τῶν καθωρισμένων μελῶν τοῦ βεβαπτισμένου ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου ἢ πρεσβυτέρου, συντελεῖται τὸ δεύτερον μυστήριον τῆς χριστιανικῆς πίστεως, τὸ μυστήριον τοῦ Χρίσματος, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν ὀνομασίαν αὐτοῦ ἀκριβῶς ἐκ τῆς δι᾽ Ἁγίου Μύρου χρίσεως ταύτης. Ἄλλωστε ἀρχικὸς καὶ κύριος σκοπὸς συστάσεως τοῦ Ἁγίου Μύρου ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ὑπῆρξε καὶ εἶναι ἡ τέλεσις τοῦ μυστηρίου τούτου.

Ὁ Οἰκ. Πατριάρχης Δημήτριος Α´ κατερχόμενος ἐκ τοῦ Παρεκκλησίου τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου
κατὰ τὸν καθαγιασμὸν τοῦ Ἁγίου Μύρου. (1973)

Τὸ Χρῖσμα παρέχεται εὐθὺς μετὰ τὸ βάπτισμα, ἀποτελεῖ δὲ ἴδιον, διακεκριμένον ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος, μυστήριον. Κατὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς Ἐκκλησίας οἱ νεοφώτιστοι χρῄζουσι τῆς ζωογόνου ἐπισκιάσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἵνα ἐν αὐτῷ θαλπόμενοι ὑπὸ τῆς δαψιλοῦς χορηγίας τῶν χαρισμάτων καὶ τῶν δωρεῶν αὐτοῦ, ἐνισχυθῶσι μὲν ἐν τῇ κατὰ Χριστὸν ζωῇ, εἰς ἢν εἰσήχθησαν διὰ τοῦ βαπτίσματος, καθοπλισθῶσιν εἰς τοὺς κατὰ τῆς ἁμαρτίας καὶ τῶν προσβολῶν τοῦ πονηροῦ ἀγῶνας, αὐξηθῶσι δὲ «εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ».
, κατὰ Συμεὼν τὸν Θεσσαλονίκης, «Τὸ βάπτισμα ἀναγεννᾷ Πνεύματι, ἐπείπερ τὴν πρώτην ἀπαθῆ γέννησιν ἀπωλέσαμεν, καὶ ἐν ἀνομίαις ἡμεῖς συνελήφθημεν, καὶ ἐν ἁμαρτίαις, ὡς ψάλλει Δαυῒδ, ἐκίσσησεν ἕκαστον ἡμῶν ἡ μήτηρ αὐτοῦ. Τὸ Χρῖσμα δὲ τὴν σφραγῖδα τὴν πρώτην καὶ τὸ κατ᾽ εἰκόνα ἐντίθησιν, ὅπερ διὰ παρακοὴν ἀπωλέσαμεν ἔτι δὲ καὶ τὴν χάριν, ἢν ἐν τῇ ψυχῇ τῇ θείᾳ ἐμπνεύσει ἐλάβομεν. Διὸ καὶ τὴν τοῦ Πνεύματος φέρει δύναμιν, καὶ τὴν εὐωδίαν αὐτοῦ πλουτεῖ, καὶ σημείωσις Χριστοῦ ἐστι καὶ σφραγίς». Ἄλλαις λέξεσι τὸ Χρῖσμα ἀποτελεῖ τὴν ἐπεκτασιν τῆς  Πεντηκοστῆς ἀνὰ τοὺς αἰῶνας.
Κατὰ τὰ ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἀνατολικῇ Ἐκκλησίᾳ τεθεσπισμένα ἡ τελετὴ τοῦ Χρίσματος ἀρχῆθεν ὑπάρχει ἀναποσπάστως συνδεδεμένη μετὰ τῆς τελετῆς τοῦ βαπτίσματος. Τοῦτο πιστοῦται καὶ ἐκ τῆς γλώσσης τῶν συγγραφέων τῶν δύο ἢ τριῶν πρώτων αἰώνων, χρησιμοποιούντων ἀδιαφόρως διὰ τὸ βάπτισμα καὶ τὸ χρῖσμα ὅρους, οἵτινες βραδύτερον δηλοῦσι τὸ Χρῖσμα. Οὕτω, ἐνῷ Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρεὺς μαρτυρεῖ ὅτι δύνανται νὰ καλῶσι τὸ βάπτισμα «φώτισμα» καὶ «τέλειον» καὶ «λουτρόν», ὁ Κύριλλος Ἀλεξανδρείας ἐξ ἄλλου τὴν τελείωσιν ταύτην ἀποδίδει εἰς τὸ Χρῖσμα,  τὸ διδόμενον «πρὸς τελείωσιν»,  ἐξ οὗ καλεῖται «τὸ τῆς τελειώσεως» Χρῖσμα.
σαύτως, ἐνῷ μὲ τὸν ὅρον σφραγίς, δηλοῦται. παλαιότερον τὸ βάπτισμα, ἀπὸ τοῦ δ´ αἰῶνος μαρτυρεῖται ἐπισήμως ἡ ἐν τῷ μυστηρίῳ τοῦ Χρίσματος ῥῆσις «Σφραγὶς δωρεᾶς Πνεύματος Ἁγίου». Ἐκ τῶν κοινῶν τούτων ὀνομασιῶν ἐμφαίνεται ὁ ἐξ ἀρχῆς στενὸς  σύνδεσμος  Βαπτίσματος  καὶ  Χρίσματος.
τοιαύτη στενὴ συνάφεια καὶ σχέσις τῆς τελετῆς τοῦ Χρίσματος πρὸς τὴν τελετὴν τοῦ Βαπτίσματος, καὶ ἡ σύγχρονος τέλεσις ἀμφοτέρων τῶν μυστηρίων τούτων, παρημπόδισεν, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰς ὑφισταμένας ἄλλας ἱερᾶς Ἀκολουθίας ἐπὶ τελέσει τῶν θείων Μυστηρίων, τὴν διαμόρφωσιν αὐτοτελοῦς καὶ κεχωρισμένης Ἀκολουθίας τοῦ μυστηρίου τοῦ Χρίσματος. Ἡ σχετικὴ ἀκολουθία τόσον ἐν τοῖς χειρογράφοις κώδιξι, ὅσον καὶ ἐν τοῖς ἐντύποις Εὐχολογίοις, ἐνσωματοῦται ἐν τῇ ὅλῃ Ἀκολουθία τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος, ἀποτελοῦσα, τρόπον τινά, μέρος καὶ τμῆμα ταύτης.
Κατ᾽ οὐσίαν, ἡ ὅλη «Ἀκολουθία τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος» ἀποτελεῖται ἐκ τῆς κυρίως Ἀκολουθίας δύο μυστηρίων, τοῦ μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος καὶ τοῦ μυστηρίου τοῦ Χρίσματος, καὶ ἔκ τινων ἄλλων προβαπτισματικῶν καὶ μεταβαπτισματικῶν τελετῶν, οἷαι «αἱ εὐχαὶ εἰς λεχώ», «εὐχὴ εἰς τὸ κατασφραγίσαι παιδίον λαμβάνον ὄνομα τῇ ὀγδόῃ ἡμέρᾳ τῆς γεννήσεως αὐτοῦ», «εὐχὴ εἰς γυναῖκα λεχὼ μετὰ τασσαράκοντα ἡμέρας», «εὐχὴ εἰς τὸ ποιῆσαι κατηχούμενον», «εὐχαὶ τῆς ἀπολούσεως», «εὐχὴ εἰς τριχοκουρίαν».
Σημειωτέον ἐνταῦθα ὅτι ἀξιόλογοι τυγχάνουσιν αἱ διατάξεις κωδίκων τινῶν, καθ᾽ ἃς παρενέπιπτον μεταξὺ τῆς ἐκ τῆς κολυμβήθρας ἐξόδου τοῦ νεοφώτιστου καὶ τῆς χρίσεως αὐτοῦ εἰρηνικὰ ἢ συναπτὴ μικρά, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁποίας ἀνεγινώσκετο ἡ «Εὐχὴ τοῦ μύρου», μεθ᾽ ἣν ἐπηκολούθει ἡ χρῖσiς. Ἡ συναπτὴ αὕτη προσέδιδεν αὐτοτέλειάν τινα εἰς τὴν τελετὴν τῆς χρίσεως, θὰ ἐμπεριείχοντο δ᾽ ἴσως καὶ εἰδικαί τινες αἰτήσεις, προσδίδουσαι ἴδιον χρωματισμὸν εἰς τὰ εἰρηνικά.

 

Οἱ Ἀρχιερεῖς ἐνῷ κατέρχονται ἐκ τοῦ Παρεκκλησίου του Ἁγίου Ἀνδρέου
κατὰ τὸν καθαγιασμὸν τοῦ Ἁγίου Μύρου. (1973)

Τὸ Χρῖσμα παρέχεται, εὐθὺς μετὰ τὸ Ἅγιον Βάπτισμα. Ἡ πρᾶξις αὔτη τῆς Ὀρθοδόξου Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας συνάδει πρὸς τὰς μαρτυρίας τῆς Καινῆς Διαθήκης, ἀκόπως δὲ πιστοῦται ὑπὸ τῆς ἱερᾶς Παραδόσεως, ἥτις, ἐν προκειμένῳ, τυγχάνει συνεχὴς καὶ ἀδιάκοπος ἀπὸ τῶν πρώτων χρόνων τοῦ Χριστιανισμοῦ μέχρι σήμερον. Ἐν τοῖς ἐφεξῆς ἀναγράφονται μόνον κρίκοι τινὲς τῆς ἀλύσεως, ἡ ὁποία συνδέει τὴν χριστιανικὴν ἀρχαιότητα πρὸς τὴν σημερινὴν πρᾶξιν τῆς Ἐκκλησίας. Ἰδιαιτέρως ἐκ τῆς ἐν Ἐφέσω περιπτώσεως καθίσταται κατάδηλον, ὅτι εὐθὺς ὡς οἱ δώδεκα ἐκεῖνοι μαθηταὶ ἔλαβον τὸ χριστιανικὸν βάπτισμα, ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἐπέθηκεν ἐπ᾽ αὐτοὺς τὰς χεῖρας πρὸς μετάδοσιν τῶν χαρισμάτων τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἄλλα καὶ ὁ ΜΗ᾽ κανὼν τῆς ἐν Λαοδικείᾳ Τοπικῆς Συνόδου (360) ὁρίζει ῥητῶς «ὅτι δεῖ τοὺς φωτιζομένους μετὰ τὸ βάπτισμα χρίεσθαι χρίσματι ἐπουρανίῳ». Ἐπίσης Κύριλλος ὁ Ἱεροσολύμων ῥητῶς πληροφορεῖ ὅτι τοῖς νεοφωτίστοις «ἀνεβεβηκόσιν ἀπὸ τῆς κολυμβήθρας τῶν ἱερῶν ναμάτων, ἐδόθη χρῖσμα, τὸ ἀντίτυπον ὃ ἐχρίσθη Χριστός». Εἰς τὰς Ἀποστολικὰς Διαταγὰς ἐπανειλημμένως ἀπαντᾷ ἡ ἐντολή, ὅπως εὐθὺς μετὰ τὸ βάπτισμα χρίωνται οἱ βαπτισθέντες Ἁγίῳ Μύρῳ. Τέλος, καὶ κατὰ τὰ νεώτερα συμβολικὰ βιβλία, «τοὺς ἀξιωθέντας τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος κελεύει ἡ Ἐκκλησία εὐθέως χρίειν τῷ Ἁγίῳ Μύρῳ... Ὅτι καὶ τῷ Σωτῆρι εὐθέως ἀναβαίνοντι ἀπὸ τοῦ ὕδατος ἐπιφοιτᾷ τὸ πανάγιον Πνεῦμα».
Συμφώνως πρὸς τὸ ἐν χρήσει ἔντυπον Μ. Εὐχολόγιον, τοῦ βαπτίσματος ἀκολουθεῖ ἡ ἀμφίεσις του βαπτισθέντος. Ὁ χρόνος, καθ᾽ ὃν πραγματοποιεῖται ἡ ἀμφίεσις αὔτη, παρουσιάζει τὴν ἑξῆς διπλῆν παράδοσιν. Ἄλλοι κώδικες τοποθετοῦσιν αὐτὴν εὐθὺς μετὰ τὸ βάπτισμα καὶ πρὸ τοῦ χρίσματος, ἕτεροι δὲ μετὰ τὸ χρῖσμα. Τὸ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἀμφιέσεως ψαλλόμενον τροπάριον «χιτῶνά μοι παράσχου φωτεινόν...» ἔχει σχέσιν πρὸς τὰς λευκὰς καὶ ἐμφωτείους ἐσθῆτας, τὰς ὁποίας περιεβάλλοντο οἱ νεοφώτιστοι, καὶ αἱ ὁποῖαι ἦσαν σύμβολον τῆς πνευματικῆς καθάρσεως τῆς προσγενομένης διὰ τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος.
Τὸ ὑπὸ τῆς κολυμβήθρας ἀνελκυόμενον βρέφος, παρελαμβάνεται ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου, ἀναμένοντος μετὰ λευκῆς σινδόνος παρὰ τὴν κολυμβήθραν, ἐντὸς τῆς ὁποίας καὶ ἐνετυλίσσετο, εὐθὺς δ᾽ ἐπηκολούθει ἡ παροχὴ τοῦ χρίσματος, ἡ τριχοκουρία, καὶ μετ᾽ αὐτὴν ἡ περιβολὴ τοῦ νεοφωτίστου διὰ τῶν ἐμφωτείων ἐνδυμάτων. Ἡ πρᾶξις αὕτη κρατεῖ σήμερον, γενικῶς, ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἀνατολικῇ Ἐκκλησίᾳ, παρὰ τὴν, ἐν προκειμένῳ, ἀντίθετον διάταξιν τοῦ   ἐντύπου   Μεγάλου   Εὐχολογίου.
Κατ᾽ αὐτό, πρὸ τῆς χρίσεως τοῦ βαπτιζομένου ἀναγινώσκεται ἡ εὐχὴ τοῦ Μύρου, «Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε, ὁ Θεὸς ὁ Παντοκράτωρ, ἡ πηγὴ τῶν ἀγαθῶν, ὁ ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, ὁ λάμψας τοῖς ἐν σκότει φῶς σωτηρίας, διὰ τῆς ἐπιφανείας τοῦ μονογενοῦς σου Υἱοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, καὶ χαρισάμενος ἡμῖν τοῖς ἀναξίοις τὴν μακαρίαν κάθαρσιν ἐν τῷ Ἁγίῳ Βαπτίσματι, καὶ τὸν θεῖον ἁγιασμὸν ἐν τῷ ζωοποιῷ χρίσματι· ὁ καὶ νῦν εὐδοκήσας ἀναγεννῆσαι, τὸν δοῦλόν σου τὸν νεοφώτιστον, δι᾽ ὕδατος καὶ Πνεύματος, καὶ τὴν τῶν ἑκουσίων καὶ ἀκουσίων ἁμαρτημάτων ἄφεσιν αὐτῷ δωρησάμενος· αὐτὸς οὖν, Δέσποτα, παμβασιλεῦ εὔσπλαγχνε, χάρισαι αὐτῷ καὶ τὴν σφραγῖδα τῆς δωρεᾶς τοῦ ἁγίου, καὶ παντοδυνάμου, καὶ προσκυνητοῦ σου Πνεύματος, καὶ τὴν μετάληψιν τοῦ Ἁγίου Σώματος καὶ τοῦ τιμίου Αἵματος τοῦ Χριστοῦ σου. Φύλαξον αὐτὸν ἐν τῷ σῷ ἁγιασμῷ· βεβαίωσον ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Πίστει· ῥῦσαι ἀπὸ τοῦ πονηροῦ καὶ πάντων τῶν ἐπιτηδευμάτων αὐτοῦ, καὶ τῷ σωτηρίῳ σου φόβῳ, ἐν ἁγνείᾳ καὶ δικαιοσύνῃ, τὴν ψυχὴν αὐτοῦ διατήρησον ἵνα, ἐν παντὶ ἔργῳ καὶ λόγῳ εὐαρεστῶν σοι, υἱὸς καὶ κληρονόμος τῆς ἐπουρανίου σου γένηται Βασιλείας. Ὅτι σὺ εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν, Θεὸς τοῦ ἐλεεῖν καὶ σῴζειν, καί σοι τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι νῦν καὶ ἀεῖ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν», καὶ «μετὰ τὴν Εὐχὴν χρίει (ὁ ἱερεύς) τὸν βαπτισθέντα τῷ Ἁγίῳ Μύρῳ, ποιῶν Σταυροῦ τύπον ἐπὶ τοῦ μετώπου, καὶ τῶν ὀφθαλμῶν, καὶ τῶν μυκτήρων, καὶ τοῦ στόματος, καὶ τῶν δύο ὤτων, καὶ τοῦ στήθους, καὶ τῶν χειρῶν, καὶ τῶν ποδῶν, λέγων : Σφραγὶς δωρεὰς Πνεύματος ἁγίου, Ἀμήν»
δι᾽ Ἁγίου Μύρου χρῖσις τοῦ βαπτισθέντος, ὡς περιγράφεται ἐνταῦθα, ἅπτεται δύο θεμάτων, ἐφ᾽ ὧν ἐνδείκνυται ποία τις ἐπεκτασις. Πρῶτον, τίς ὁ τακτικὸς λειτουργὸς τοῦ μυστηρίου τοῦ χρίσματος, καὶ δεύτερον ποῖος ὁ τύπος τῆς τελέσεως τούτου.
ς πρὸς τὸ πρῶτον θέμα. Κατὰ τοὺς ἀποστολικοὺς χρόνους, ὡς τοῦτο μαρτυρεῖται σαφῶς ὑπὸ τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων, λειτουργοὶ τοῦ Μυστηρίου ὑπῆρξαν οἱ Ἀπόστολοι, οἵτινες μετέδιδον διὰ τῆς «ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν» τὴν δύναμιν καὶ τὰ ποικίλα χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος τοῖς βαπτιζομένοις. Ἀφ᾽ ὅτου ὅμως ἡ «ἐπίθεσις τῶν χειρῶν» ἀντικατεστάθη ὑπὸ τῆς χρίσεως δι᾽ Ἁγίου Μύρου, βοηθοὶ τοῦ ἐπισκόπου ἐν τῇ τελέσει τοῦ Μυστηρίου τοῦ Χρίσματος, ὡς καὶ ἐν τῷ Βαπτίσματι, ἐνεργὸν μέρος λαμβάνοντες εἰς αὐτὸ ὑπῆρξαν καὶ οἱ πρεσβύτεροι.
ς πρὸς τὸ δεύτερον θέμα, ἤτοι ὡς πρὸς τὸν τύπον τῆς τελέσεως τοῦ μυστηρίου τοῦ Χρίσματος, παρατηρεῖται ταλάντευσις τῆς ἐν προκειμένῳ παραδόσεως, καὶ δὴ ἀφ᾽ ἑνὸς μὲν ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν ἐφ᾽ ὧν δέον ἵνα ἐπιτίθηται ἡ διὰ τοῦ Ἁγίου Μύρου σφραγίς, ἀφ᾽ ἑτέρου δὲ ὡς πρὸς τὴν ῥῆσιν ἡ ὁποία δέον ὅπως συνοδεύῃ τὴν σφραγῖδα.
Σήμερον ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ Ἀνατολικῇ Ἐκκλησίᾳ ἔχει ἐπικρατήσει γενικῶς ἡ ῥῆσις «Σφραγὶς δωρεὰς Πνεύματος Ἁγίου», χαρακτηριστικὸν δὲ τυγχάνει ὅτι οἱ Πατέρες οἱ συγκροτοῦντες τὴν Β´ Οἰκουμενικὴν Σύνοδον, ἐν τῷ Ζ´ κανόνι αὐτῶν, περὶ οὐ ὁ λόγος ἀνωτέρῳ, δὲν ἐντέλλονται ὅπως ἐφ᾽ ἑξῆς γίγνηται ἡ χρῆσις τῆς ῥήσεως «Σφραγὶς δωρεᾶς Πνεύματος Ἁγίου», ἀλλὰ περιορίζονται ὅπως ἀναφέρωσι ταύτην, ὡς γενικῶς γνωστὴν καὶ ἀπὸ μακροῦ ἐν χρήσει ἐν τῇ τελέσει τοῦ Χρίσματος. Ἡ ῥῆσις αὕτη προφανῶς ἀνάγεται εἰς τὴν σχετικὴν ἔκφρασιν τοῦ Ἀποστόλου Παύλου «ὁ δὲ βεβαιῶν ἡμᾶς σὺν ἡμῖν εἰς Χριστὸν καὶ χρίσας ἡμᾶς Θεός, ὁ καὶ σφραγισάμενος ἡμᾶς καὶ δοὺς τὸν ἀρραβῶνα τοῦ Πνεύματος ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν».
Κατὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς Ὀρθοδόξου θεολογίας τὰ διὰ τῆς χρίσεως τοῦ Ἁγίου Μύρου, ἤ ἄλλαις λέξεσι, τὰ διὰ τῆς τελέσεως τοῦ μυστηρίου τοῦ Χρίσματος μεταδιδόμενα τῷ χριομένῳ χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ γενικῶς τὸ ἐσωτερικὸν χρῖσμα τοῦ Πνεύματος, ἐγχαράττονται βαθέως καὶ ἀνεξιτήλως ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ χριομένου, ἐντυποῦντα ἐν αὐτῇ χαρακτῆρα ἀνεξάλειπτον. Ἐντεῦθεν τὸ Ἅγιον Χρῖσμα, τὸ ἅπαξ κανονικῶς ἐν τῇ μιᾷ ἁγίᾳ Ἐκκλησίᾳ ληφθέν, κατ᾽ οὐδένα λόγον ἐπαναλαμβάνεται.
Γεννᾶται ὅμως τὸ ἐρώτημα : Ποία ἡ σχέσις μεταξὺ τοῦ καθαγιασμοῦ τοῦ Ἁγίου Μύρου καὶ τῆς τελέσεως τοῦ Χρίσματος; Ἄλλαις λέξεσι, πότε τελεῖται τὸ μυστήριον τοῦ Χρίσματος; Κατὰ τὴν καθαγίασιν τοῦ Ἁγίου Μύρου ἤ κατὰ τὴν δι᾽ Ἁγίου Μύρου χρῖσιν τοῦ νεοφωτίστου; Τὸ θέμα τοῦτο δὲν ἔχει διερευνηθῇ ἐπαρκῶς ἐν τῇ Ὀρθοδόξῳ θεολογίᾳ ἀποτελεῖ δὲ θέμα καὶ διὰ τὴν δυτικὴν θεολογίαν.
Ἀ. Ἀλιβιζάτος τοποθετεῖ ἀνεπιφυλάκτως τὴν τελείωσιν τοῦ μυστηρίου τοῦ Χρίσματος κατὰ τὸν καθαγιασμὸν τοῦ Ἁγίου Μύρου. Συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς θέσεως ταύτης, ἐμμέσως πως, Συμεὼν ὁ Θεσσαλονίκης, χαρακτηρίζων τὸν καθαγιασμὸν τοῦ Ἁγίου Μύρου ὡς «μυστήριον» καὶ τὸ περιεχόμενον τῆς καθαγιαστικῆς εὐχῆς τοῦ Ἁγίου Μύρου, «Κύριε τοῦ ἐλέους», διαλαμβανούσης τὰς διατυπώσεις: «.... παράσχου ἡμῖν τοῖς ἀναξίοις χάριν, εἰς τὴν διακονίαν τοῦ μεγάλου τούτου καὶ ζωοποιοῦ Μυστηρίου...»
λλαις λέξεσι καὶ ἐν συνάψει τὰ αἰσθητὰ καὶ οὐσιώδη στοιχεῖα τοῦ μυστηρίου τοῦ Χρίσματος, διὰ τῶν ὁποίων μεταδίδεται μυστηριωδῶς ἡ χάρις, αἱ δωρεαὶ καὶ τὰ χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἰς τὸν βαπτισθέντα, καὶ τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τούτου εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖα πρὸς σύστασιν τοῦ μυστηρίου τοῦ Χρίσματος, εἶναι τέσσαρα, ἤτοι
α) Ὁ καθαγιασμὸς τοῦ Ἁγίου Μύρου,
β) Ἡ ἐπίκλησις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ εἰδικὴ δέησις πρὸ τῆς χρίσεως,
γ) Ἡ δι᾽ Ἁγίου Μύρου χρῖσις τοῦ βεβαπτισμένου, καὶ
δ) Οἱ μυστηριακοὶ λόγοι «Σφραγὶς δωρεᾶς Πνεύματος ἁγίου, Ἀμήν».
Τὸ μυστήριον τοῦ Χρίσματος κατὰ τὴν ὀρθόδοξον θεολογίαν ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν μυστηρίων ἐκείνων, ἅτινα συνεργοῦσιν εἰς τελείωσιν τῆς σωτηρίας, δὲν εἶναι ὅμως πάντῃ ἀπαραίτητα διὰ ταύτην.
Τοιαύτη τυγχάνει ἡ περίπτωσις ἐκείνων, ὅσοι δὲν ἠδυνήθησαν ὅπως δεχθῶσι τὸ μυστήριον τοῦ Χρίσματος, ὡς συμβαίνει ἐπὶ τοῦ λεγομένου βαπτίσματος τῶν κλινικῶν, καὶ γενικῶς τῶν νηπίων, τὰ ὁποῖα ἀπέθανον ἀφοῦ ἐβαπτίσθησαν ὑπὸ λαϊκοῦ ἢ ὑπὸ ἱερέως, ὅστις ὅμως δὲν ἐπρόφθασεν ὅπως χρίσῃ αὐτὰ δι᾽ Ἁγίου Μύρου. Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὁ βαπτισθεὶς καὶ μὴ χρισθεὶς δι᾽ Ἁγίου Μύρου δὲν ἀποκλείεται τῆς   σωτηρίας.
Σχετικὸς κανὼν τοῦ κατὰ τὸν θ´ αἰῶνα ἀκμάσαντος Νικηφόρου Κωνσταντινουπόλεως τοῦ Ὁμολογητοῦ διαγορεύει ὅτι, «ἐάν, βρέφος κατ᾽ ἀνάγκην βαπτισθὲν διὰ καταδύσεων εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας Τριάδος ὑπὸ τίνος λαϊκοῦ, ἀναλάβῃ ὕστερον ἐκ τοῦ κινδύνου τοῦ θανάτου, οἱ ἐκκλησιαστικοὶ κανόνες ὁριζουσιν, ἵνα ὁ ἱερεὺς ἐκτέλεσῃ πᾶσαν τὴν ἱερὰν τοῦ βαπτίσματος ἀκολουθίαν ἐπὶ τοῦ βαπτισθέντος ἐκείνου βρέφους, ἐκτὸς τῶν τριῶν καταδύσεων καὶ τῆς ἐπικλήσεως τῆς Ἁγίας Τριάδος».
ς εἰκὸς κατὰ τὴν ἱερὰν ταύτην ἀκολουθίαν τοῦ βαπτίσματος τελεῖται καὶ ἡ δι᾽ Ἁγίου Μύρου χρίσις τοῦ βαπτιζομένου. Ἐν περιπτώσει ὅμως καθ᾽ ἣν ἡ βάπτισις εἶχε τελεσθῇ κανονικῶς ὑπὸ ἱερέως, διὰ λόγον δὲ ἀνεξαρτήτου τῆς θελήσεως εἶχεν ἀνακοπῆ ἡ ἀκολουθία τοῦ βαπτίσματος, μὴ χρισθέντος δι᾽ Ἁγίου Μύρου τοῦ βαπτιζομένου, τὸ μυστήριον τοῦ Χρίσματος τελεῖται κατὰ τὴν βάπτισιν ἑτέρου νηπίου.
Τὸ μυστήριον τοῦ Χρίσματος τελεῖ ἀπαραιτήτως ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος. Διάκονος, ἢ μοναχός, ἢ λαϊκὸς δὲν δύναται ὅπως χρίσῃ τὸν βαπτισθέντα, ἔστω καὶ ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ. Τέλος, τὸ Ἅγιον Μύρον, τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται πρὸς τέλεσιν τοῦ Ἁγίου Χρίσματος, φυλάσσεται ἐντὸς τοῦ ἱεροῦ Βήματος ἐν εἰδικῷ δοχείῳ, καλουμένῳ «Μυροδοχεῖον».
Χρῆσιν Ἁγίου Μύρου ἐπίσης ἔχομεν, ἐν τῇ παραδοχεῖ  εἰς τὴν Ὀρθόδοξον Ἀνατολικὴν Ἐκκλησίαν τῶν ἑτεροδόξων καὶ πεπτωκότων, ἐν τῇ καθιερώσει τῆς Ἁγίας Τραπέζης καὶ τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ κατὰ τὰ ἐγκαίνια αὐτοῦ, ἐν τῇ καθιερώσει τῶν ἱερῶν ἀντιμηνσίων, ἐν τῇ καθιερώσει ἱερῶν ἀντικειμένων καὶ εἰκόνων, ἐν τῇ στέψει τῶν Ὀρθοδόξων βασιλέων καὶ αὐτοκρατόρων καὶ ἐν τῇ ἀνακομιδῇ τῶν ἱερῶν λειψάνων Ἁγίων.

Ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας
ΠΑΥΛΟΣ

Αρχική Σελίς Ὄπισθεν
Πίσω
Περιεχόμενα