ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΜΥΡΟΝ ΕΝ Τῌ ΟΡΘΟΔΟΞῼ ΑΝΑΤΟΛΙΚῌ ΕΚΚΛΗΣΙᾼ

Ὁ Οἰκ. Πατριάρχης Δημήτριος Α´. (1982)

ΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΑΙΤΙΑ ΤΟΥ ΤΟΙΟΥΤΟΥ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΑΓΙΑΖΕΙΝ ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΜΥΡΟΝ

Φαίνεται ὅτι τὰ κυριώτερα αἴτια,  τὰ  ὁποῖα  συνετέλεσαν  εἰς τὸν περιορισμὸν  τοῦ  δικαιώματος τοῦ  καθαγιάζειν  τὸ  Ἅγιον  Μύρον,  κατ᾽ ἀρχὰς μὲν εἰς τοὺς πρώτους ἑκάστης ἐκκλησιαστικῆς διοικήσεως, ἐν συνεχείᾳ εἰς τοὺς Προκαθημένους τῶν κατὰ τόπους Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, τέλος δὲ εἰς τὸν Οἰκουμενικὸν Πατριάρχην, συνοψίζονται εἰς τοὺς ἑξῆς τρεῖς   βασικοὺς  λόγους:
α) Ἡ σπάνις τῶν εἰδῶν καὶ ἡ δυσχέρεια ὅπως ἕκαστος Ἐπίσκοπος παρασκευάζῃ μόνος τὸ Ἅγιον Μύρον,
β) Ἡ ὁλονὲν αὔξουσα ἔξαρσις τοῦ Πρώτου ἢ Προκαθημένου ἑκάστης εὐρυτέρας ἐκκλησιαστικῆς περιφερείας, καὶ
γ) Ἡ ἰδιαιτέρα θέσις ἣν ἐλάμβανεν ἐν τῇ παρόδῳ τῶν αἰώνων τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον ἔναντι τῶν Πατριαρχείων τῆς Ἀνατολῆς καὶ ὁ μητρικὸς δεσμὸς τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως πρὸς τὰς ἐπὶ μέρους Ἐκκλησίας τῶν λαῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐδέχθησαν τὴν χριστιανικὴν πίστιν παρὰ τῶν ἱεραποστόλων αὐτῆς.


Οἱ ἀργυροὶ ἀμφορεῖς ὅπισθεν τῆς Ἁγίας Τραπέζης εἰς τὸν πάνσεπτον
Πατριαρχικὸν Ναὸν τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. (1992)

Οἱ Δυτικοὶ συγγραφεῖς Γκόαρ καὶ Le Quien, φρονοῦσιν ὅτι πρὸς τὴν ἐξέλιξιν ταύτην συνήργησε κυρίως τὸ πολυδάπανον τῆς παρασκευῆς τοῦ Ἁγίου Μύρου, τὸ ὁποῖον κατ᾽ ἀρχὰς ἐξ ὀλίγων τινῶν συστατικῶν συγκείμενον ἐν τῇ διαδρομῇ τῶν αἰώνων ἤρξατο ὅπως παρασκευάζηται ἐκ πλειόνων εἰδῶν, τὰ ὁποῖα καὶ δυσκόλως ἠδύναντο ἵνα εὑρεθῶσι καὶ μεγάλην ἀπῄτουν δαπάνην, τοῦθ᾽ ὅπερ, ἤτοι ἡ σπάνις τῶν εἰδῶν καὶ τὸ πολυδάπανον αὐτῶν, συνετέλεσεν εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ δικαιώματος τοῦ καθαγιάζειν τὸ Ἅγιον Μύρον εἰς τοὺς Προκαθημένους τῶν κατὰ τόπους Ὀρθοδόξων Ἀνατολικῶν Ἐκκλησιῶν, ἐν τέλει δὲ εἰς τὸν Οἰκουμενικὸν Πατριάρχην. Τὴν αὐτὴν γνώμην ἐξέφρασε καὶ ὁ ἀρχιμ. Φιλάρετος Βαφείδης, ἐπανέλαβε δὲ καὶ ἡ ἐν Βουκουρεστίῳ Ἐπαρχιακὴ Σύνοδος, ἐν τῇ ἐπὶ τούτῳ ἀπὸ 23ης Νοεμβρίου 1882, ἐκθέσει αὐτῆς. Ὡς εἱκὸς τὰ εἴδη ταῦτα ἧτο εὐχερέστερον ὅπως ἐξασφαλισθῶσιν ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὡς πρωτευούσῃ, πρῶτον μὲν τῆς Βυζαντινῆς, εἶτα δὲ τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας.
ἀνωτέρω διατυπουμένη ἄποψις ὅτι ἡ σπάνις καὶ τὸ πολυδάπανον τῶν εἰδῶν τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς παρασκευὴν τοῦ Ἁγίου Μύρου, ὡδήγησεν εἰς τὴν πρᾶξιν ὅπως τὸ Ἅγιον Μύρον παρασκευάζηται   ἐν   Κωνσταντινουπόλει,   φαίνεται  ὅτι  ἐνέχει  ἐν  ἑαυτῇ  πολλὴν  δόσιν  ἀληθείας. Ἐὰν ληφθῇ ὑπ᾽ ὄψιν ὅτι καὶ ἐν αὐτῷ τῷ Οἰκουμενικῷ Πατριαρχείῳ ἡ ἀπόφασις πρὸς παρασκευὴν τοῦ Ἁγίου Μύρου ἐθεωρεῖτο «ἀπόδυσις εἰς ἱερὸν ἀγῶνα», καθίσταται ἀντιληπτὸν ὅτι ἀνέτως καὶ εὐχερῶς τὸ δικαίωμα τοῦ καθαγιάζειν τὸ Ἅγιον Μύρον ἠδύνατο ὅπως περιορισθῇ εἰς τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον. Ἐγκύκλιος αὐτοῦ Ἐπιστολή, ἀποσταλεῖσα  κατὰ τὸ ἔτος 1855 πρὸς τοὺς ἁγίους ἀρχιερεῖς τοῦ κλίματος τοῦ  Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, δι᾽ οὗ ἐξαγγέλλεται  ὁ  ἀποφασισθεὶς   καθαγιασμὸς   τοῦ   ἁγίου Μύρου,  διὰ τὸ  ἑπόμενον  ἔτος,   ἀποτελεῖ χαρακτηριστικὸν δεῖγμα τῶν τοιούτων   «δυσκολιῶν», τὰς ὁποίας συνεπάγεται ἡ παρασκευὴ τοῦ Ἁγίου Μύρου. Γράφει σχετικῶς ὁ  Οἰκουμενικὸς  Πατριάρχης Ἄνθιμος ἐν   τῇ ἐγκυκλίῳ  ταύτῃ  ἐπιστολῇ :   «Ἡ  ἀξιόχρεως πρόνοια τῆς κοινῆς  πνευματικῆς ταύτης Μητρός, ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας, σκοπιμώτατον τέλος ἔχουσα ἀείποτε τὴν ψυχικὴν ὠφέλειαν καὶ τὸ πνευματικὸν συμφέρον τῶν ἐν Χριστῷ εὐσεβῶν αὐτῆς τέκνων, ἀνέλαβε πρὸ ὀλίγου φροντίδα Ἱεράν, οὐσιώδη καὶ ἀναγκαιοτάτην  ἤτοι τὴν  κατασκευὴν   Ἁγίου Μύρου,   εὑρεθεῖσα εἰς τὴν  ἀνάγκην  τοῦ   ἀποδύσασθαι   πρὸς τὸν  ἱερὸν τοῦτον ἀγῶνα, καίτοι πολλῶν μὲν προκειμένων δυσκολιῶν, οὐ μικρᾶς δὲ ἀπαιτουμένης τῆς δαπάνης, ἕνεκα τῶν πολλῶν καὶ βαρυτίμων εἰδῶν, τῶν συγκροτούντων τὴν ὕλην τοῦ ἐπουρανίου τούτου δώρου,   κατὰ  τὴν τῆς Ἐκκλησίας διατύπωσιν . . . Ταῦτα  εἰδοποιοῦμεν καὶ  τῇ   Ἀρχιερωσύνῃ σου διὰ τῆς παρούσης ἐκκλησιαστικῆς ἡμῶν ἐπιστολῆς, ὅπως γνωρίσῃς τὴν προκειμένην  σπουδαιοτάτην  φροντίδα τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὑπόθεσιν τοσοῦτον ἱερὰν καὶ ἀναγκαιοτάτην, ὅσον καὶ ἐπίμοχθον   καὶ δαπανηράν, γνωστοῦ ὄντος καὶ τῇ Ἱερότητί σου, ὅτι ἡ κατασκευὴ τοῦ Ἁγίου Μύρου ὑπάρχει πολυδάπανος διὰ τὸ   βαρύτιμον τῶν δυσευρέτων διαφόρων εἰδῶν, καὶ ἄλλων ἀπαιτουμένων ἐξόδων, καὶ   ἐπομένως,   ἐπειδὴ   ὁ λόγος πρόκειται περὶ πράξεως θεοφιλοῦς,   τὴν   κοινὴν   ὠφέλειαν    τῶν   ἁπανταχοῦ    Ὀρθοδόξων   χριστιανῶν   ἀφορώσης, καὶ πᾶσα   ἡ   πρὸς   ἀνακούφισιν καὶ εὐκολίαν αὐτῆς προθυμία καὶ συνδρομὴ ἀναφέρεται κυριωτέρως εἰς τοὺς πνευματικοὺς ποιμένας, ἄλλως τε καὶ ἡ ἐν ἀνάγκῃ κατασκευῆς Ἁγίου Μύρου συνεισφορὰ τῶν   ἐν   Ἐπαρχίαις  διατελούντων   ἀγίων   Ἀρχιερέων   ὑπάρχει   συνήθης, πολλῷ μᾶλλον ὅτι καὶ τῷ Ὑψίστῳ Θεῷ ἐστιν εὐάρεστος,   καὶ   μισθῶν  οὐρανίων  κατορθωτική,   διὰ   τοῦτο προτρεπόμεθα  ἐκκλησιαστικῶς,   ὅπως  καὶ ἡ   Ἀρχιερωσύνη σου   συνδράμῃς,  μετὰ φιλοτίμου γνώμης, καὶ ἀναλόγως τῇ προκειμένη ἀνάγκῃ, καὶ συνεισφέρῃς, ἐν γενναιότητι τὴν προαιρετικήν σου   βοήθειαν,   συντελῶν προθύμως μετὰ τῆς λοιπῆς ἱερᾶς ἀδελφότητος εἰς ἀνακούφισιν τῶν πολλῶν καὶ μεγάλων ἐξόδων τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος κατασκευῆς τοῦ ἱεροῦ καὶ χαριτοβρύτου Μύρου».
λλωστε ἧτο ἑπόμενον οἱ Πατριαρχικοὶ Θρόνοι τῆς Ἀνατολῆς ἕνεκα τῶν περιστάσεων νὰ μὴ τελῶσι τὸ Ἅγιον Μύρον καὶ παραλαμβάνωσιν αὐτὸ ἀπὸ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως, ὅστις συγκριτικῶς διετέλει εἰς πολλῷ κρείσσονα θέσιν. Ὡς εἱκὸς ἡ πραγματικότης αὕτη δὲν ᾖρε ἀπὸ τοὺς Πατριάρχας τῆς Ἀνατολῆς τὸ συμπεφυκὸς τῇ ἀρχιεροσύνῃ αὐτῶν δικαίωμα, ὅπως τελῶσι τὸ Ἅγιον Μύρον, ὡς ἄλλωστε ἀναφέρεται ἐν τῇ ἱστορίᾳ ὁ καθαγιασμὸς τοῦ Ἁγίου Μύρου ἐν Δαμασκῷ ὑπὸ τοῦ Πατριάρχου Μακαρίου κατὰ τὸ ἔτος 1660, καὶ ἐν Ἱεροσολύμοις ὑπὸ τῶν Πατριαρχῶν Θεοφάνους κατὰ τὸ ἔτος 1642, καὶ τοῦ Νεκταρίου κατὰ τὸ ἔτος 1670, ὅστις «ἕψησεν Ἅγιον Μύρον πολὺ καὶ θαυμαστόν».


Παρασκευὴ Ἁγὶου Μύρου ἐν ἔτει 1939.

Τὰ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τῶν ἀρχαίων Πατριαρχείων τῆς Ἀνατολῆς ἐπεκτείνονται κατὰ πολὺ καὶ ἐπὶ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου, ἥτις τὸ διὰ τὰς λειτουργικὰς αὐτῆς ἀνάγκας ἀναγκαιοῦν Ἅγιον Μύρον λαμβάνει ἐκ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, καίτοι ἤδη ἀπὸ τοῦ ε´ αἰῶνος ἀπολαύει αὐτοκεφαλίας, ἀναγνωρισθείσης ὑπὸ τῆς ἐν Ἐφέσῳ συγκληθείσης   Γ´   Οἰκουμενικῆς Συνόδου.
ν τῇ κατὰ τὰ τέλη τοῦ θ´ αἰῶνος ἐκδοθείσῃ Ἐπαναγωγῇ τῶν Νόμων ἐπισήμως καθορίζονται καὶ πολιτικῶς κυροῦνται τὰ καθήκοντα καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καὶ διαγράφονται ἐν γένει αἱ σχέσεις αὐτῶν μετὰ τῶν λοιπῶν αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν, ὧν αἱ πλεῖσται διετέλουν ὑπὸ ξένην κυριαρχίαν. Συνεπεία μάλιστα καὶ τοῦ πλειοψηφοῦντος μονοφυσιτισμοῦ ἔν τισιν Ἐκκλησίαις τῆς Ἀνατολῆς ὁ Οἰκουμενικὸς Θρόνος εἶχεν ὑπολειφθῇ ἐν Ἀνατολῇ σχεδὸν ἡ μόνη ἀνωτάτη Ἐκκλησιαστικὴ Ἀρχή.
   Ἐπαναγωγὴ   τῶν  Νόμων  ὁμιλοῦσα   περὶ   Πατριάρχου   εἶχεν ὑπ᾽ ὄψει κυρίως τὸν Πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως, τὸν πρωθιεράρχην τῆς Ὀρθοδοξίας. «Τῆς πολιτείας ἐκ μερῶν καὶ μορίων ἀναλόγως τῷ τινι ἀνθρώπῳ συνισταμένης, τὰ μέγιστα καὶ ἀναγκαιότατα μέρη, βασιλεύς ἐστι καὶ Πατριάρχης· διὸ καὶ ἡ κατὰ ψυχὴν καὶ σῶμα τῶν ὑπηκόων εἰρήνη καὶ εὐδαιμονία βασιλείας ἐστὶ καὶ ἀρχιερωσύνης ἐν πᾶσιν ὁμοφροσύνη καὶ συμφωνία. Ὁ Κωνσταντινουπόλεως θρόνος βασιλείᾳ ἐπικοσμηθεὶς ταῖς συνοδικαῖς ψήφοις πρῶτος ἀνηγορεύθη· αἷς οἱ θεῖοι κατακολουθοῦντες νόμοι καὶ τὰς ὑπὸ τοὺς ἑτέρους θρόνους γινομένας ἀμφισβητήσεις, ὑπὸ τὴν ἐκείνου προστάττουσιν ἀναφέρεσθαι διάγνωσιν καὶ   κρίσιν».
ἰδιαιτέρα θέσις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἔναντι τῶν λοιπῶν Πατριαρχικῶν Θρόνων τῆς Ἀνατολῆς καὶ ἡ περὶ αὐτῶν μέριμνα καὶ φροντὶς τούτου ἐξηκολούθει ἀκαταπαύστως ὑφισταμένη. Ἐν τούτοις εἶναι ἀληθὲς καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι οἱ Οἰκουμενικοὶ Πατριάρχαι, κατὰ κανόνα, ἐσέβοντο τὰ θέσμια καὶ τὰς διατάξεις τὰς σχετικὰς πρὸς τὸ αὐτοκέφαλον καὶ τὴν ἐσωτερικὴν αὐτοδιοίκηση τῶν λοιπῶν Πατριαρχείων, ὅ,τι δὲ ἐνήργουν ὑπὲρ τῶν θρόνων ἐκείνων ἔπραττον τοῦτο, εἴτε στηριζόμενοι εἰς ἓν καθεστὼς δημιουργηθὲν ὑπ᾽ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, εἴτε ἐρειδόμενοι ἐπὶ καθωρισμένων τινῶν κανονικῶν καὶ πολιτικῶν δικαιωμάτων, εἴτε ὠθούμενοι ὑπὸ τῆς ἰδέας τοῦ καθήκοντος τῆς μερίμνης περὶ τῶν λοιπῶν Θρόνων, μερίμνης καθισταμένης ἐπιτακτικῆς ἕνεκα  ἰδιαιτέρων  ἐξαιρετικῶν   συνθηκῶν.
αὐτὴ κατάστασις ἐσυνεχίσθη καὶ μετὰ τὴν ἅλωσιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, εἶναι δὲ τόσαι αἱ περιπτώσεις καθ᾽  ἃς τὸ Οἰκουμενικον Πατριαρχεῖον ἐνήργει ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἐπὶ μέρους Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, ἢ ἐξ ὀνόματος συνόλου τῆς Ὀρθοδοξίας ὥστε, ἐν πολλοῖς, διὰ τῆς ὑπάρξεως τῶν προηγουμένων τούτων ἐδημιουργεῖτο ἐν δίκαιον ἐξ ἐθίμου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς περιελαμβάνετο καὶ ἡ λῆψις ἐκ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου τοῦ Ἁγίου Μύρου.
Τέλος, συνελόντι εἰπεῖν, ἡ ἀπόφανσις τῶν Πατριαρχῶν τῆς Ἀνατολῆς, διὰ τοῦ ἐκδοθέντος, κατὰ τὸ ἔτος 1663 Τόμου, ὅτι «αἱ ὑποθέσεις πᾶσαι τῶν Ἐκκλησιῶν εἰς τὸν τῆς Κωνσταντινουπόλεως θρόνον ἀναφέρονται καὶ παρ᾽ αὐτοῦ τὰς ἀποφάσεις λαμβάνουσιν, ὡς τὰ ἴσα πρωτεῖα κατὰ τοὺς κανόνας ἔχοντος τῆς παλαιᾶς Ῥώμης» δικαιολογεῖ ὡς ἄριστα τὸ δημιουργηθὲν τοῦτο καθεστὼς   καὶ   ἑρμηνεύει   ἀρκούντως   τὰ αἴτια ἅτινα συνετέλεσαν εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ δικαιώματος τοῦ καθαγιάζειν τὸ Ἅγιον Μύρον, ἐν τέλει, εἰς τὸν Οἰκουμενικὸν Πατριάρχην.

 
Ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας
ΠΑΥΛΟΣ

Αρχική Σελίς Ὄπισθεν
Πίσω
Περιεχόμενα